Ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος υποστήριξε ότι η αυτορρύθμιση των εταιρειών δεν επαρκεί και ότι απαιτείται ένα σαφές θεσμικό πλαίσιο, καθώς, όπως ανέφερε, διαπιστώνονται πρακτικές που επηρεάζουν αρνητικά την ψυχική υγεία των παιδιών. Όπως σημείωσε, η παρέμβαση δεν αφορά το διαδίκτυο ή την τεχνολογία συνολικά, αλλά συγκεκριμένες υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης που παρουσιάζουν χαρακτηριστικά τα οποία δικαιολογούν την εφαρμογή περιορισμών.

«Περνάμε από την ευθύνη της κάθε οικογένειας στην εταιρική ευθύνη μέσω της κρατικής ρύθμισης», ήταν το στίγμα της παρέμβασής του, με τον ίδιο να εκφράζει την εκτίμηση ότι οι πλατφόρμες διαθέτουν τα τεχνικά μέσα για την επιβεβαίωση της ηλικίας και την εφαρμογή των απαγορεύσεων.

Ποιες πλατφόρμες αφορά η απαγόρευση

Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου, η απαγόρευση θα αφορά τους ανηλίκους κάτω των 15 ετών, ενώ οι πλατφόρμες θα έχουν την υποχρέωση να επαληθεύουν την ηλικία των χρηστών και να απενεργοποιούν λογαριασμούς που ανήκουν σε παιδιά μικρότερης ηλικίας.

Στην αρχική εφαρμογή του μέτρου, η ρύθμιση θα αφορά μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπως το Facebook, το Instagram και το TikTok, τα οποία διαθέτουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά κοινωνικής δικτύωσης. Αντίθετα, όπως διευκρινίστηκε, το YouTube και οι πλατφόρμες ανταλλαγής μηνυμάτων δεν θα περιλαμβάνονται στην απαγόρευση από την 1η Ιανουαρίου 2027.

Ο κ. Σκέρτσος ανέφερε ότι η ελληνική πρόταση κινείται σε συνάρτηση με το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο, ενώ σημείωσε ότι η προσέγγιση της Ελλάδας διαφοροποιείται από εκείνη της Γαλλίας, όπου, όπως είπε, αντίστοιχη νομοθετική παρέμβαση προσέκρουσε σε ζητήματα συνταγματικότητας και ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Κατά τον ίδιο, η ελληνική ρύθμιση έχει σχεδιαστεί ώστε να είναι πλήρως προσαρμοσμένη στο κοινοτικό δίκαιο.

Παράλληλα, απηύθυνε κάλεσμα στα κόμματα της αντιπολίτευσης να στηρίξουν το νομοσχέδιο, επικαλούμενος δημοσκοπήσεις σύμφωνα με τις οποίες περίπου το 80% των πολιτών τάσσεται υπέρ της απαγόρευσης.

Πώς θα γίνεται η επαλήθευση της ηλικίας

Κεντρικό στοιχείο του νέου πλαισίου αποτελεί η υποχρέωση των πλατφορμών να ελέγχουν την ηλικία των χρηστών. Όπως εξήγησε ο κ. Παπαστεργίου, δεν προβλέπεται η οριζόντια επαλήθευση όλων των χρηστών, αλλά ένας μηχανισμός ελέγχου που θα ενεργοποιείται όπου υπάρχουν ενδείξεις ότι κάποιος χρήστης ενδέχεται να είναι κάτω των 15 ετών.

Σε περίπτωση αμφιβολίας, οι πλατφόρμες θα μπορούν να ζητούν επιβεβαίωση της ηλικίας μέσω του Kids Wallet ή μέσω επίδειξης ταυτότητας. Σύμφωνα με τον υπουργό, η συγκεκριμένη διαδικασία έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να μη διαβιβάζονται στις πλατφόρμες προσωπικά δεδομένα του παιδιού, ούτε καν η ημερομηνία γέννησής του.

Ο κ. Παπαστεργίου σημείωσε ότι οι εταιρείες δεν θα μπορούν να βασίζονται αποκλειστικά στη δήλωση ηλικίας του χρήστη, αλλά θα πρέπει να αξιοποιούν συνδυαστικά εργαλεία επαλήθευσης. Το βάρος της απόδειξης ότι εφαρμόζουν αποτελεσματικά τα μέτρα θα βρίσκεται στις ίδιες τις πλατφόρμες, ενώ οι κυρώσεις για παραβάσεις θα τις αφορούν.

Ειδική αναφορά έγινε και στη χρήση VPN, μέσω των οποίων μπορεί να επιχειρηθεί η παράκαμψη των περιορισμών. Όπως ανέφερε ο υπουργός, οι πλατφόρμες θα μπορούν να αξιολογούν στοιχεία όπως η χρήση ελληνικού αριθμού κινητού τηλεφώνου και τα πρότυπα αλληλεπίδρασης του χρήστη, προκειμένου να εντοπίζουν περιπτώσεις που χρειάζονται περαιτέρω έλεγχο.

Τα στοιχεία για τη χρήση των social media από παιδιά

Την ανάγκη παρέμβασης υπογράμμισε και ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, παρουσιάζοντας στοιχεία για τις συνήθειες των ανηλίκων και τις επιπτώσεις της υπερβολικής χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Όπως ανέφερε, περίπου οι μισοί μαθητές ξεκίνησαν να χρησιμοποιούν social media σε ηλικία 10 έως 12 ετών, ενώ ένας στους τέσσερις δηλώνει ότι κάνει υπερβολική χρήση. Παράλληλα, ένας στους πέντε αναφέρει ότι αισθάνεται ανασφάλεια και νευρικότητα όταν δεν έχει μαζί του το κινητό του τηλέφωνο.

Επιπλέον, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε, περίπου το 20% των παιδιών παραμελεί άλλες δραστηριότητες, όπως ο αθλητισμός και τα χόμπι, εξαιτίας της ενασχόλησής του με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Ο κ. Γεωργιάδης υποστήριξε ότι είναι αναγκαίο να μειωθούν οι ώρες που περνούν τα παιδιά μπροστά στις οθόνες, τόσο για την ψυχική τους υγεία όσο και για την κοινωνικοποίησή τους. Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι η εφαρμογή της απαγόρευσης ενδέχεται να αυξήσει τις ανάγκες υποστήριξης παιδιών και οικογενειών που αντιμετωπίζουν προβλήματα εξάρτησης από την ψηφιακή χρήση.

Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στη γραμμή 1145 για τον ψηφιακό εθισμό ως μία από τις διαθέσιμες δυνατότητες υποστήριξης.

Το «καμπανάκι» της PISA και η ευθύνη των γονέων

Από την πλευρά του, ο κ. Σκέρτσος συνέδεσε την ανάγκη λήψης μέτρων και με τα αποτελέσματα των διεθνών αξιολογήσεων PISA, τα οποία, όπως ανέφερε, αποτελούν προειδοποιητικό μήνυμα για τις επιδόσεις των μαθητών και την ικανότητά τους να μελετούν με συστηματικό τρόπο.

Διευκρίνισε ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν αποτελούν τον μοναδικό παράγοντα που επηρεάζει τις μαθησιακές επιδόσεις, ωστόσο εκτίμησε ότι διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο.

Ο κ. Παπαστεργίου υπογράμμισε, παράλληλα, ότι η κρατική παρέμβαση δεν απαλλάσσει τους γονείς από την ευθύνη τους. Όπως ανέφερε, οι οικογένειες δίνουν καθημερινά τη δική τους μάχη για τον περιορισμό της χρήσης των οθονών και το κράτος έρχεται να τις στηρίξει, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η προσπάθεια σταματά στην επαλήθευση της ηλικίας.

Το κυβερνητικό επιχείρημα είναι ότι η θέσπιση ενός ενιαίου ορίου θα στείλει σαφές μήνυμα σε όλα τα παιδιά για την ηλικία μέχρι την οποία δεν θα επιτρέπεται η πρόσβαση στις συγκεκριμένες πλατφόρμες.

Οι εξαιρέσεις και τα επόμενα βήματα

Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης ανέφερε ακόμη ότι, εφόσον υπάρξουν αλλαγές στο ευρωπαϊκό πλαίσιο που θα προβλέπουν διαφορετική αντιμετώπιση για τις ηλικίες 13 έως 15 ετών, η ελληνική κυβέρνηση θα επανεξετάσει τη στάση της.

Η κυβέρνηση εκτιμά ότι η απειλή επιβολής προστίμων θα λειτουργήσει ως κίνητρο συμμόρφωσης για τις εταιρείες, οι οποίες διαθέτουν τα απαιτούμενα τεχνικά μέσα για την εφαρμογή των περιορισμών. Ο κ. Γεωργιάδης επικαλέστηκε, επίσης, τις δικαστικές εξελίξεις γύρω από τη Meta και την ευθύνη των εταιρειών για τις επιπτώσεις των υπηρεσιών τους, υποστηρίζοντας ότι ενισχύεται η ανάγκη να μην επαφίεται η προστασία των ανηλίκων αποκλειστικά στην αυτορρύθμιση.

Εφόσον τηρηθεί το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα, το νομοσχέδιο θα συζητηθεί στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής την Τρίτη και θα εισαχθεί προς ψήφιση στην Ολομέλεια στις 22 του μήνα, με ορίζοντα έναρξης εφαρμογής την 1η Ιανουαρίου 2027.