Στη συνέντευξή της στο POLITICO, η απερχόμενη επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO) υποστηρίζει ότι στην Ελλάδα υπήρξε απροκάλυπτη προσπάθεια εκφοβισμού του θεσμού κατά τη διάρκεια της θητείας της. Συνδέει δε την καταγγελία αυτή με την ανανέωση της θητείας των Ευρωπαίων εντεταλμένων εισαγγελέων στην Ελλάδα και φυσικά την έρευνα για τις παράνομες αγροτικές επιδοτήσεις μέσω του ΟΠΕΚΕΠΕ.
«Η πιο απροκάλυπτη προσπάθεια εκφοβισμού της EPPO συνέβη στην Ελλάδα», αναφέρει χαρακτηριστικά η Κοβέσι, προτάσσοντας το ζήτημα της ανανέωσης της θητείας των Ευρωπαίων εντεταλμένων εισαγγελέων. Σε άλλο σημείο της συνέντευξης, εκφράζει την ανησυχία ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία κινδυνεύει να αποδυναμωθεί σταδιακά, επειδή επιτελεί το έργο της.
Το μέτωπο των Ευρωπαίων εισαγγελέων
Η πρώτη αιχμή της Κοβέσι αφορά την ανανέωση της θητείας τριών Ελλήνων Ευρωπαίων εντεταλμένων εισαγγελέων. Ως γνωστόν το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο αποφάσισε να περιορίσει την ανανέωση της θητείας τους στα δύο χρόνια, αντί των πέντε που είχε εισηγηθεί η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Η απόφαση αυτή αποτέλεσε σημείο τριβής μεταξύ της EPPO και των ελληνικών δικαστικών αρχών, καθώς η Κοβέσι θεωρεί ότι η σταθερότητα της θητείας των εισαγγελέων συνδέεται άμεσα με την ανεξαρτησία και την αξιοπιστία του θεσμού.
Η κριτική της δεν περιορίζεται στη συγκεκριμένη διοικητική ή δικαστική απόφαση. Εντάσσεται σε μια ευρύτερη προειδοποίηση ότι η ανεξαρτησία μιας εισαγγελικής αρχής μπορεί να υπονομευθεί όχι μόνο μέσω άμεσων παρεμβάσεων, αλλά και μέσω περιορισμών στις αρμοδιότητές της, ελλείψεων προσωπικού και χρηματοδότησης ή αποδυνάμωσης των μηχανισμών που υποστηρίζουν τις έρευνές της.
Για την Κοβέσι, η ελληνική υπόθεση αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα των κινδύνων που αντιμετωπίζει ένας ευρωπαϊκός θεσμός όταν οι έρευνές του αγγίζουν πολιτικά ευαίσθητες υποθέσεις.
ΟΠΕΚΕΠΕ: «Δεν έγινε τίποτα λάθος από την πλευρά μας»
Ιδιαίτερα αιχμηρή είναι η απερχόμενη Ευρωπαία εισαγγελέας και για την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ. Απαντώντας στις επικρίσεις που διατυπώθηκαν στην Ελλάδα για τη διαβίβαση δικογραφίας στη Βουλή και το αίτημα άρσης ασυλίας 11 βουλευτών, από τους οποίους τελικά τέσσερις παραπέμφθηκαν σε δίκη, απορρίπτει το ενδεχόμενο λανθασμένου χειρισμού από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.
«Όχι, τίποτα δεν πήγε στραβά από την πλευρά μας», τονίζει, διευκρινίζοντας ότι το αίτημα άρσης της ασυλίας δεν αποτελεί διαπίστωση ενοχής, αλλά αναγκαία προϋπόθεση για να μπορέσουν οι εισαγγελείς να συνεχίσουν την έρευνα και να συγκεντρώσουν αποδεικτικά στοιχεία.
Η επισήμανση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η διαδικασία άρσης ασυλίας πολιτικών προσώπων βρέθηκε στο επίκεντρο της δημόσιας αντιπαράθεσης γύρω από τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Η κα. Κοβέσι απαντά ουσιαστικά στην κριτική που δέχθηκε από στελέχη της κυβέρνησης, αλλά και από τον ίδιο τον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, ο οποίος είχε αφήσει σαφείς αιχμές εναντίον της, λέγοντας πως οι χειρισμοί της προκαλούν ερωτήματα.
Η Κοβέσι, πάντως, απορρίπτει τις αιτιάσεις ότι η χρονική συγκυρία των ερευνών συνδέεται με πολιτικές ή εκλογικές σκοπιμότητες. Όπως υποστηρίζει, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν μπορεί να αναστέλλει τη δραστηριότητά της επειδή επίκεινται εκλογές ή επειδή οι έρευνές της προκαλούν αντιδράσεις.
«Όλος αυτός ο θόρυβος δημιουργήθηκε για να κατηγορηθεί η EPPO ότι ασκεί πολιτική, αντί να συζητηθεί τι συνέβη στην πραγματικότητα», σημειώνει με νόημα.
Κατά την Κοβέσι, το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν οι ευρωπαϊκές επιδοτήσεις κατέληξαν στους δικαιούχους τους ή εάν υπήρξαν περιπτώσεις παράνομης ιδιοποίησης δημόσιου χρήματος εις βάρος των αγροτών που δικαιούνταν να λάβουν ενισχύσεις.
«Μιλούν για ανεξάρτητη Δικαιοσύνη μέχρι να αγγίξεις τον στενό τους κύκλο»
Η κριτική της Κοβέσι αποκτά ευρύτερη πολιτική διάσταση καθώς όπως υποστηρίζει, υπάρχουν πολιτικοί που υπερασπίζονται δημόσια την ανεξαρτησία και την αποτελεσματικότητα της Δικαιοσύνης, μέχρι τη στιγμή που μια έρευνα αγγίζει τους ίδιους ή το στενό περιβάλλον τους. Τότε, κατά την περιγραφή της, οι εισαγγελείς κατηγορούνται ότι υπερβαίνουν τις αρμοδιότητές τους, ότι έχουν πολιτική ατζέντα ή ότι δεν είναι απαραίτητοι.
Στη συνέχεια, όπως αναφέρει, επιχειρούνται περιορισμοί των αρμοδιοτήτων του θεσμού, περικοπές πόρων και αποδυνάμωση των εξειδικευμένων μηχανισμών που στηρίζουν το έργο του.
Η συζήτηση για αποχώρηση της Ελλάδας από την EPPO
Στη συνέντευξη τίθεται και το ενδεχόμενο διακοπής της συνεργασίας της Ελλάδας με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, όπως έχει συζητηθεί στον δημόσιο διάλογο, από στελέχη της ΝΔ.
Η Κοβέσι απαντά ότι η αποχώρηση από τον θεσμό είναι «σχεδόν αδύνατη», επισημαίνοντας ότι τέτοιες τοποθετήσεις ενισχύουν την ανησυχία της για πιθανές προσπάθειες αποδυνάμωσης της υπηρεσίας.
Συνδέει, μάλιστα, το ζήτημα με την ευρύτερη ευρωπαϊκή διάσταση της καταπολέμησης της διαφθοράς. Οι εγκληματικές οργανώσεις, υποστηρίζει, δεν περιορίζονται πλέον στα εθνικά σύνορα και αξιοποιούν τον κατακερματισμό των διωκτικών μηχανισμών. Γι’ αυτό και θεωρεί ότι η συμμετοχή στην EPPO δεν συνιστά απώλεια εθνικής κυριαρχίας, αλλά ενίσχυση της προστασίας των πολιτών και των ευρωπαϊκών πόρων.
Πολιτική αντιπαράθεση
Οι δηλώσεις της Κοβέσι αναμένεται να τροφοδοτήσουν εκ νέου την πολιτική αντιπαράθεση για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και τη στάση της κυβέρνησης απέναντι στους ευρωπαϊκούς ελεγκτικούς μηχανισμούς.
Πέρα από την πολιτική αντιπαράθεση, πάντως, η παρέμβαση της Κοβέσι επαναφέρει ένα θεσμικό ερώτημα: κατά πόσο η Ελλάδα διασφαλίζει τις συνθήκες για την ανεξάρτητη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, ιδίως όταν οι έρευνές της αφορούν δημόσιο χρήμα και πρόσωπα με πολιτική ισχύ.
Η ίδια προειδοποιεί ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία κινδυνεύει να αποδυναμωθεί σταδιακά, όχι απαραίτητα μέσα από μια ανοιχτή σύγκρουση, αλλά μέσω υποχρηματοδότησης, γραφειοκρατικών εμποδίων και παρεμβάσεων που περιορίζουν την αποτελεσματικότητά της.
Η ελληνική περίπτωση βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της προειδοποίησης. Και το πολιτικό διακύβευμα δεν αφορά μόνο την εξέλιξη της υπόθεσης του ΟΠΕΚΕΠΕ, αλλά και το κατά πόσο η συνεργασία με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς θα παραμείνει σταθερή όταν οι έρευνές τους αγγίζουν ευαίσθητες υποθέσεις της εγχώριας πολιτικής ζωής.
