Το εγχείρημα αποσκοπεί στη δημιουργία ενός ενιαίου μηχανισμού καταγραφής και επεξεργασίας δεδομένων, καθώς σήμερα οι διαθέσιμες πληροφορίες βρίσκονται διασκορπισμένες σε διαφορετικές υπηρεσίες και φορείς. Μέσα από τη συγκέντρωσή τους, το οικονομικό επιτελείο θα μπορεί να σχηματίζει πιο ολοκληρωμένη εικόνα για τις πραγματικές συνθήκες που επικρατούν στην αγορά κατοικίας και επαγγελματικών ακινήτων.
Η Τράπεζα θα λειτουργεί στο πλαίσιο του πληροφοριακού συστήματος «Ψηφιακές Υπηρεσίες Δημόσιας Περιουσίας και Εθνικών Κληροδοτημάτων» και θα υπάγεται στο Αυτοτελές Τμήμα Εκτιμήσεων και Προσδιορισμού Αξιών Ακινήτων του υπουργείου.
Σύνδεση με τις αντικειμενικές αξίες
Κομβικό ρόλο στη νέα πρωτοβουλία έχει η προοπτική αξιοποίησης των δεδομένων για την αναθεώρηση των αντικειμενικών αξιών. Η ψηφιακή βάση αναμένεται να λειτουργήσει υποστηρικτικά για τον μηχανισμό αυτόματης αναπροσαρμογής των τιμών ζώνης που έχει ήδη θεσμοθετηθεί, με στόχο οι φορολογητέες αξίες να προσεγγίζουν περισσότερο τις τιμές που διαμορφώνονται στην πραγματική αγορά.
Η επόμενη αναπροσαρμογή θα μπορούσε να συνδεθεί με την εφαρμογή του νέου συστήματος, με ορίζοντα την 1η Ιανουαρίου 2028, εφόσον ληφθεί η σχετική κυβερνητική απόφαση μετά τις εκλογές.
Υπενθυμίζεται ότι η ανάγκη για πιο αξιόπιστη καταγραφή των αξιών γίνεται εντονότερη, καθώς οι αντικειμενικές τιμές παραμένουν αμετάβλητες εδώ και πέντε χρόνια, ενώ σε αρκετές περιοχές οι εμπορικές αξίες έχουν ακολουθήσει διαφορετική πορεία. Η απόκλιση μεταξύ των δύο μεγεθών αποτελεί ένα από τα βασικά ζητήματα που καλείται να αντιμετωπίσει ο νέος μηχανισμός, καθώς επηρεάζει τόσο τη φορολόγηση της ακίνητης περιουσίας όσο και τον ευρύτερο σχεδιασμό της στεγαστικής πολιτικής.
Από πού θα αντλούνται τα δεδομένα
Η πρόβλεψη για τη δημιουργία της Τράπεζας περιλαμβάνεται στο άρθρο 354 του πολυνομοσχεδίου που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση. Η βάση θα τροφοδοτείται με στοιχεία δημόσιων φορέων σχετικά με μεταβιβάσεις εμπράγματων δικαιωμάτων, μισθώσεις και αξίες ακινήτων.
Στη διαδικασία θα μπορούν να συμμετέχουν και ιδιωτικοί φορείς που διαθέτουν σχετικές πληροφορίες για την αγορά. Η διαβίβαση των δεδομένων τους θα μπορεί να πραγματοποιείται μέσω ειδικών μνημονίων συνεργασίας με τα υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Ετσι, η συνένωση των πληροφοριών σε ένα κοινό πληροφοριακό περιβάλλον εκτιμάται ότι θα διευκολύνει τη σύγκριση των τιμών, την παρακολούθηση των μεταβολών και την αξιολόγηση των τάσεων που διαμορφώνονται στην αγορά ακινήτων σε πανελλαδικό επίπεδο.
Χωρίς στοιχεία ταυτότητας των συναλλασσομένων
Η συγκέντρωση των πληροφοριών προβλέπεται να γίνεται χωρίς αναφορά σε προσωπικά στοιχεία φυσικών και νομικών προσώπων. Επομένως, το ζητούμενο δεν είναι η δημιουργία ενός αρχείου που θα αποκαλύπτει ποιος αγόρασε, πούλησε ή εκμίσθωσε ένα ακίνητο, αλλά η καταγραφή των χαρακτηριστικών της αγοράς και των αξιών που διαμορφώνονται σε κάθε περιοχή.
Παράλληλα, η βάση θα μπορεί να περιλαμβάνει γεωχωρικά δεδομένα, προκειμένου οι πληροφορίες να αποτυπώνονται με μεγαλύτερη ακρίβεια σε τοπικό επίπεδο. Έτσι, θα καθίσταται ευκολότερη η ανάλυση των διαφορών μεταξύ περιοχών, χωρίς να συνδέονται οι καταχωρίσεις με την ταυτότητα των συναλλασσομένων.
Οι τεχνικές, πάντως, λεπτομέρειες για τη λειτουργία της Τράπεζας θα εξειδικευτούν με υπουργικές αποφάσεις. Σε αυτές θα καθοριστούν οι πηγές και οι κατηγορίες δεδομένων, ο τρόπος διαβίβασης, ο χρόνος διατήρησης των πληροφοριών και οι απαιτούμενες δικλίδες ασφαλείας.
Ποια είναι η χρησιμότητα για το κράτος
Η νέα βάση δεδομένων μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για τον σχεδιασμό της φορολογικής, οικονομικής και στεγαστικής πολιτικής. Η συστηματική καταγραφή των συναλλαγών θα επιτρέπει στο Δημόσιο να παρακολουθεί τις διακυμάνσεις των αξιών, να εντοπίζει περιοχές με έντονες αυξήσεις και να αξιολογεί τις μεταβολές στα μισθώματα.
Τα στοιχεία αυτά μπορούν να αξιοποιηθούν στον προσδιορισμό των αντικειμενικών αξιών, στον σχεδιασμό μέτρων για την αγορά κατοικίας και στην αξιολόγηση της φορολογικής επιβάρυνσης των ιδιοκτητών. Παράλληλα, θα προσφέρουν μια πιο σαφή εικόνα για τις συνθήκες που διαμορφώνουν το κόστος στέγασης, σε μια αγορά όπου οι διαφορές στις τιμές και στα ενοίκια μεταξύ περιοχών είναι ιδιαίτερα σημαντικές.
Το βασικό ζητούμενο, ωστόσο, θα είναι η ποιότητα και η πληρότητα των δεδομένων που θα συγκεντρώνονται, καθώς και η αξιοποίησή τους στην πράξη. Η δημιουργία της Τράπεζας Αξιών Ακινήτων αποτελεί, πάντως, ένα βήμα προς την κατεύθυνση της πιο συστηματικής παρακολούθησης της κτηματαγοράς, με το πραγματικό της αποτύπωμα να εξαρτάται από το κατά πόσο οι πληροφορίες θα οδηγήσουν σε πιο έγκαιρες και τεκμηριωμένες αποφάσεις για τις αξίες των ακινήτων και τη φορολογική τους αντιμετώπιση.
