Στο πεδίο εφαρμογής του μηχανισμού περιλαμβάνονται πλέον και οφειλές προς δήμους και περιφέρειες, ενώ προβλέπονται ειδικές δυνατότητες για όσους επιδιώκουν να διασώσουν την κύρια κατοικία τους. Παράλληλα, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, παρέχεται δυνατότητα υποβολής νέας αίτησης σε ορισμένους οφειλέτες που είχαν χάσει προηγούμενη ρύθμιση.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η δυνατότητα διαγραφής μέρους των επιβαρύνσεων, η αναστολή ή αδρανοποίηση κατασχέσεων, καθώς και η ευνοϊκότερη μεταχείριση συγκεκριμένων κατηγοριών οφειλετών.
Το επικαιροποιημένο πλαίσιο, μάλιστα, μετά την ψήφιση του νόμου, περιγράφεται σε εγκύκλιο της ΑΑΔΕ, η οποία αποσαφηνίζει τις προϋποθέσεις ένταξης, τις διαδικασίες και τις εξαιρέσεις που πρέπει να γνωρίζουν οι ενδιαφερόμενοι πριν υποβάλουν αίτηση.
Το νέο όριο ένταξης και οι οφειλές που καλύπτονται
1. Ποιοι μπορούν να ρυθμίσουν χρέη από 5.000 ευρώ
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά το ελάχιστο ύψος των οφειλών που απαιτούνται για την υπαγωγή στον εξωδικαστικό μηχανισμό. Το σχετικό όριο μειώθηκε από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ, διευρύνοντας σημαντικά τη δυνατότητα αξιοποίησης της διαδικασίας.
Στις πολυμερείς ρυθμίσεις εξετάζεται το συνολικό ποσό των οφειλών προς τράπεζες, servicers, Δημόσιο και ασφαλιστικά ταμεία, το οποίο πρέπει να υπερβαίνει τις 5.000 ευρώ. Στις διμερείς διαδικασίες το συγκεκριμένο όριο εξετάζεται ανά πιστωτή, με βάση τις ειδικότερες προβλέψεις. Η αντίστοιχη αλλαγή για τις διμερείς ρυθμίσεις εφαρμόζεται από τις 26 Ιουλίου 2026.
2. Στο σύστημα εντάσσονται και χρέη προς τους ΟΤΑ
Η δυνατότητα ρύθμισης επεκτείνεται και σε οφειλές προς δήμους, περιφέρειες και νομικά πρόσωπα που υπάγονται σε αυτούς. Το ελάχιστο ποσό διαμορφώνεται επίσης στις 5.000 ευρώ.
Μάλιστα, η δυνατότητα αυτή δεν περιορίζεται αποκλειστικά σε χρέη για τα οποία δεν έχουν κινηθεί διαδικασίες είσπραξης. Υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, μπορούν να ενταχθούν και οφειλές για τις οποίες έχουν ήδη επιβληθεί μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης ή διασφάλισης.
Για την υπαγωγή τους προβλέπεται η καταχώριση των συγκεκριμένων ποσών στα βιβλία εισπρακτέων εσόδων της ΑΑΔΕ, σύμφωνα με τη σχετική διαδικασία.
Δυνατότητα επανένταξης και διάσωσης της πρώτης κατοικίας
3. Νέα αίτηση για όσους έχασαν προηγούμενη ρύθμιση
Ειδική πρόβλεψη υπάρχει για οφειλέτες που δεν κατάφεραν να διατηρήσουν σε ισχύ παλαιότερη εξωδικαστική ρύθμιση. Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις δίνεται η δυνατότητα να υποβάλουν εκ νέου αίτηση, χωρίς να χρειαστεί να περιμένουν τη συμπλήρωση του συνηθισμένου χρονικού διαστήματος των 12 μηνών.
Η εξαίρεση αφορά ορισμένη κατηγορία οφειλετών και συνδέεται με τη διαδικασία προστασίας της κύριας κατοικίας. Η ειδική δυνατότητα προβλέπεται για έξι μήνες από τις 21 Σεπτεμβρίου 2026.
Πρόκειται, ωστόσο, για περιορισμένη πρόβλεψη και όχι για οριζόντια επανεκκίνηση των ρυθμίσεων για όλους όσοι έχουν χάσει στο παρελθόν τη συμφωνία τους.
4. Πώς μπορεί να διασωθεί η κύρια κατοικία
Μία ακόμη σημαντική δυνατότητα αφορά τους οφειλέτες που επιθυμούν να προστατεύσουν το σπίτι στο οποίο διαμένουν, αξιοποιώντας παράλληλα την υπόλοιπη ακίνητη περιουσία τους.
Το πλαίσιο προβλέπει τη δυνατότητα εκούσιας πώλησης άλλων ακινήτων, προκειμένου να εξασφαλιστούν πόροι για την εξυπηρέτηση των οφειλών και να καταστεί εφικτή η διατήρηση της κύριας κατοικίας.
Η διαδικασία περιλαμβάνει ειδική αντιπρόταση από τους χρηματοδοτικούς φορείς, η οποία συνοδεύεται από συγκεκριμένους όρους αναδιάρθρωσης. Ο ενδιαφερόμενος έχει τη δυνατότητα να αξιολογήσει την πρόταση και να αποφασίσει εάν θα την αποδεχθεί ή θα την απορρίψει.
Ενδεικτικό της αξιοποίησης αυτής της δυνατότητας είναι ότι 675 υπερχρεωμένοι δανειολήπτες έχουν ήδη επιλέξει να διαθέσουν προς πώληση άλλα ακίνητα που διαθέτουν, με στόχο να διατηρήσουν την κατοικία τους.
Ευνοϊκότερες διαδικασίες και οικονομικά οφέλη
5. Απλούστερη διαδικασία για ευάλωτους και άλλους επιλέξιμους οφειλέτες
Ευνοϊκότερη αντιμετώπιση προβλέπεται για τους ευάλωτους οφειλέτες, αλλά και για μια ευρύτερη ομάδα ενδιαφερομένων που πληρούν συγκεκριμένα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.
Η απλοποιημένη διαδικασία, στο πλαίσιο της οποίας τεκμαίρεται η συναίνεση των πιστωτών, επεκτείνεται και σε επιλέξιμους οφειλέτες που βρίσκονται εντός ορίων έως το διπλάσιο των προβλεπόμενων κριτηρίων.
Για την ένταξη στη δεύτερη κατηγορία απαιτείται, μεταξύ άλλων, να υπάρχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές τουλάχιστον 90 ημερών προς χρηματοδοτικούς φορείς, συνολικού ύψους έως 300.000 ευρώ.
6. Μείωση των τόκων με πρόωρη εξόφληση
Οικονομικό όφελος μπορούν να έχουν και όσοι επιλέξουν να εξοφλήσουν νωρίτερα το υπόλοιπο της ρύθμισής τους.
Ειδικότερα, προβλέπεται έκπτωση στους τόκους που αντιστοιχούν στις δόσεις τις οποίες ο οφειλέτης επιλέγει να προεξοφλήσει. Η δυνατότητα αυτή αφορά τόσο τις πολυμερείς όσο και τις διμερείς συμβάσεις αναδιάρθρωσης.
Η σχετική πρόβλεψη εφαρμόζεται ακόμη και όταν η πρόωρη εξόφληση πραγματοποιείται μέσω συμψηφισμού ή απόδοσης χρηματικών ποσών που έχουν προκύψει από κατασχέσεις.
7. Πότε μπορεί να υπάρξει διαγραφή φορολογικών επιβαρύνσεων
Σημαντικές διευκρινίσεις δίνονται και για τη δυνατότητα μείωσης των φορολογικών οφειλών μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού.
Ειδικότερα, έχει καταργηθεί η προηγούμενη γενική απαγόρευση διαγραφής υπολοίπων βασικής οφειλής από παρακρατούμενους και επιρριπτόμενους φόρους. Ωστόσο, εξακολουθεί να ισχύει ένας βασικός περιορισμός: το ποσό που θα καταβληθεί για τις συγκεκριμένες φορολογικές οφειλές, χωρίς να υπολογίζονται οι τόκοι της ρύθμισης, δεν μπορεί να υπολείπεται της αρχικής βασικής οφειλής.
Για παράδειγμα, εάν μια επιχείρηση έχει χρέος 25.000 ευρώ από ΦΠΑ, από τα οποία τα 20.000 ευρώ αντιστοιχούν στον αρχικό φόρο και τα υπόλοιπα 5.000 ευρώ σε τόκους και προσαυξήσεις, μπορεί να επιτύχει διαγραφή των πρόσθετων επιβαρύνσεων.
Δεν μπορεί, όμως, να διαγραφεί μέρος των 20.000 ευρώ της αρχικής φορολογικής οφειλής. Με άλλα λόγια, η δυνατότητα ελάφρυνσης αφορά τις πρόσθετες επιβαρύνσεις, χωρίς να επιτρέπεται η αποπληρωμή ποσού χαμηλότερου από την αρχική βασική οφειλή.
Οι εξαιρέσεις και οι προθεσμίες που χρειάζονται προσοχή
8. Ποιες οφειλές παραμένουν εκτός μηχανισμού
Παρά τη διεύρυνση των δυνατοτήτων ένταξης, εξακολουθούν να υπάρχουν συγκεκριμένες κατηγορίες χρεών που δεν μπορούν να υπαχθούν στη διαδικασία.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η επιστρεπτέα προκαταβολή, καθώς και τα ποσά συμβιβασμού που έχουν προκύψει από τη διαδικασία εξώδικης επίλυσης φορολογικών διαφορών.
Από την άλλη πλευρά, δίνεται η δυνατότητα στον οφειλέτη να ζητήσει να εξαιρεθούν από τη νέα σύμβαση ορισμένες οφειλές που εξυπηρετούνται ήδη μέσω άλλης ρύθμισης. Με τον τρόπο αυτό μπορεί να επιδιώξει τη διατήρηση της υφιστάμενης συμφωνίας, χωρίς να διακινδυνεύσει την απώλεια των ευνοϊκών όρων της.
9. Πότε πρέπει να καταβληθεί η πρώτη δόση
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στις προθεσμίες πληρωμής της πρώτης δόσης, καθώς αυτές διαφέρουν ανάλογα με το είδος της σύμβασης.
Στις διμερείς συμβάσεις αναδιάρθρωσης, ο οφειλέτης πρέπει να καταβάλει την πρώτη δόση μέσα σε πέντε εργάσιμες ημέρες από την αποδοχή της πρότασης. Η συγκεκριμένη προθεσμία είναι απαραίτητη για την έναρξη ισχύος της ρύθμισης και δεν παρατείνεται βάσει των ειδικών διατάξεων που προβλέπουν παρατάσεις φορολογικών υποχρεώσεων σε έκτακτες περιστάσεις.
Διαφορετική είναι η διαδικασία στις πολυμερείς συμβάσεις, καθώς η έναρξη ισχύος τους δεν εξαρτάται από την προηγούμενη καταβολή της πρώτης δόσης.
10. Τι αλλάζει για τις κατασχέσεις και τη φορολογική ενημερότητα
Σημαντικές διευκρινίσεις παρέχονται και για τις επιπτώσεις που έχει η υπαγωγή στον εξωδικαστικό μηχανισμό στα μέτρα αναγκαστικής είσπραξης.
Η αδρανοποίηση κατασχέσεων εις χείρας τρίτων προϋποθέτει, μεταξύ άλλων, ότι οι οφειλές που δεν έχουν συμπεριληφθεί στη σύμβαση έχουν εξοφληθεί ή τακτοποιηθεί με νόμιμο τρόπο.
Υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, η αδρανοποίηση μπορεί να αφορά ακόμη και κατασχέσεις που επιβλήθηκαν μετά την έναρξη ισχύος της ρύθμισης.
Παράλληλα, προβλέπεται ευνοϊκότερος υπολογισμός της παρακράτησης κατά τη χορήγηση φορολογικής ενημερότητας. Ειδικότερα, δεν συνυπολογίζονται τα ποσά των οφειλών που πρόκειται να διαγραφούν μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, εφόσον πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι ενδιαφερόμενοι
Ωστόσο, η ένταξη στη διαδικασία δεν συνεπάγεται αυτόματα διαγραφή χρεών ή άρση όλων των μέτρων. Κάθε περίπτωση εξετάζεται με βάση το ύψος και το είδος των οφειλών, τα οικονομικά και περιουσιακά στοιχεία του ενδιαφερομένου, αλλά και τις ειδικές προϋποθέσεις που προβλέπει το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.
Για τον λόγο αυτό, πριν από την υποβολή αίτησης, είναι σημαντικό να ελέγχονται προσεκτικά οι όροι ένταξης, οι εξαιρέσεις και οι προθεσμίες, ώστε η επιλεγμένη ρύθμιση να μπορεί να εξυπηρετηθεί και να διατηρηθεί σε ισχύ.



