Η πενθήμερη, 40ωρη εργασία υπήρξε σημαντική κατάκτηση για το εργατικό κίνημα στις ΗΠΑ, αποτέλεσμα δεκαετιών αγώνων, συνδικαλιστικής αλληλεγγύης και προσωπικών θυσιών. Ωστόσο, ακόμη και σήμερα, αυτό το δικαίωμα δεν είναι εξασφαλισμένο για όσους εργάζονται σε πολλαπλές, μερικής απασχόλησης ή περιστασιακές θέσεις. Παρ' όλα αυτά, πολλοί εργατικοί φορείς συνεχίζουν να διεκδικούν ακόμα μεγαλύτερες βελτιώσεις στους όρους εργασίας, όπως αναφέρει το Popular Science.
Τα τελευταία χρόνια, ένας αυξανόμενος αριθμός οργανισμών και ειδικών προωθεί την τετραήμερη εβδομάδα εργασίας. Σύμφωνα με οργανισμούς όπως ο 4 Day Week Global (4DWG), ένα τριήμερο Σαββατοκύριακο ωφελεί όχι μόνο τους εργαζομένους, αλλά και τις ίδιες τις επιχειρήσεις. Και χάρη σε πρόσφατες έρευνες, συγκεντρώνουν πλέον επιστημονικά δεδομένα που ενισχύουν τις διεκδικήσεις τους.
Η μεγαλύτερη έκπληξη ήταν... η απουσία έκπληξης
Ο οργανισμός 4DWG ανέθεσε σε μια διεθνή ομάδα κοινωνιολόγων να εντάξει πάνω από 140 εταιρείες στις ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Καναδά, Αυστραλία και Ιρλανδία σε πιλοτικό πρόγραμμα έξι μηνών. Οι εργαζόμενοι αυτών των εταιρειών εργάστηκαν για 32 αντί για 40 ώρες την εβδομάδα, χωρίς καμία μείωση σε απολαβές ή παροχές. Ο οργανισμός προσέφερε υποστήριξη στις εταιρείες κατά τη μετάβαση στο νέο μοντέλο, και φέτος σχεδόν 3.000 εργαζόμενοι συμμετείχαν στο πρόγραμμα.
Τα αρχικά αποτελέσματα από τις δύο πρώτες δοκιμές –που περιλάμβαναν 33 εταιρείες– ήταν ξεκάθαρα. Καμία εταιρεία δεν δήλωσε αντίθετη στη διατήρηση της τετραήμερης εβδομάδας, ενώ καταγράφηκε αύξηση στην παραγωγικότητα και την επιχειρηματική ανάπτυξη. Οι εργαζόμενοι ανέφεραν μείωση του άγχους και της επαγγελματικής εξουθένωσης, καθώς και γενική βελτίωση στη σωματική και ψυχική τους υγεία. Σύμφωνα με τους διοργανωτές της μελέτης, τα αποτελέσματα δεν προκάλεσαν έκπληξη.
«Ίσως το πιο εκπληκτικό εύρημα είναι ότι δεν υπήρξε καμία έκπληξη, κάτι σπάνιο στην ακαδημαϊκή έρευνα», δήλωσε η Wen Fan, κοινωνιολόγος στο Boston College και συν-συγγραφέας της μελέτης. «Συνήθως, κάποια από τα υποθέματά μας επαληθεύονται και άλλα όχι – αλλά εδώ, όλα κινήθηκαν προς την αναμενόμενη κατεύθυνση».
Η Fan σημείωσε επίσης πως οι μειωμένες ώρες δεν σήμαιναν ότι οι εργαζόμενοι δούλεψαν πιο εντατικά. Ταυτόχρονα, «τα βασικά οικονομικά μεγέθη των οργανισμών παρέμειναν σταθερά».
«Πρόκειται για ένα ιδανικό παράδειγμα του πώς ένας καλά σχεδιασμένος επαναπροσδιορισμός της εργασίας μπορεί να φέρει ουσιαστική αλλαγή στον πραγματικό κόσμο», πρόσθεσε.
Τέλος στην εξουθένωση
Σύμφωνα με τους συντάκτες της μελέτης, ένας βασικός τρόπος διαχείρισης του φόρτου εργασίας στις λιγότερες ώρες ήταν η μείωση των περιττών συναντήσεων. Οι εργαζόμενοι βασίστηκαν περισσότερο σε τηλεφωνικές κλήσεις, μηνύματα και άλλες μορφές επικοινωνίας.
Άλλος ένας παράγοντας αύξησης της αποτελεσματικότητας ήταν η αξιοποίηση της επιπλέον ημέρας από τους εργαζομένους: προσωπικές δουλειές και ιατρικά ραντεβού, τα οποία συνήθως προσπαθούσαν να στριμώξουν στο βεβαρημένο 40ωρο. Υπήρχε επίσης περισσότερος χρόνος για χόμπι, ξεκούραση, οικιακές υποχρεώσεις και φροντίδα του εαυτού—όλα συμβάλλουν στην καλή διάθεση και υγεία. Οι εταιρείες, παράλληλα, συχνά εξοικονομούσαν χρήματα χάρη στη μείωση των εξόδων υγειονομικής περίθαλψης και της εναλλαγής προσωπικού.
«Η μη απώλεια καταρτισμένων επαγγελματιών, όπως στον τομέα της υγείας ή της εκπαίδευσης, λόγω άγχους και εξουθένωσης είναι σίγουρα ένας σημαντικός στόχος», δήλωσε η Juliet Schor, κοινωνιολόγος και μέλος της επιστημονικής επιτροπής του 4DWG. «Σε μια εποχή που πολλές επιχειρήσεις δυσκολεύονται να βρουν προσωπικό, η τετραήμερη εβδομάδα μπορεί να λειτουργήσει ως ένα σημαντικό πλεονέκτημα».
Να αδράξουμε την (επιπλέον) ημέρα
Η Schor και η Fan μελετούν την υπερκόπωση των εργαζομένων εδώ και χρόνια, αλλά παραδέχονται ότι μέχρι πρόσφατα η τετραήμερη εβδομάδα φάνταζε ανέφικτη.
«Πριν την πανδημία COVID, πολλοί θα έβρισκαν την ιδέα ουτοπική και μη εφαρμόσιμη», είπε η Schor. «Όμως η πανδημία προκάλεσε τόσο υψηλά επίπεδα άγχους και εξουθένωσης, που πολλοί άρχισαν να λένε: “Θέλω να ζήσω διαφορετικά” – και αυτό άνοιξε τον δρόμο για τον επανασχεδιασμό της εργασίας, περιλαμβάνοντας και την τετραήμερη εβδομάδα».
Η Fan πιστεύει πως θα ήταν κρίμα να μην αξιοποιήσουμε την ευκαιρία που δημιούργησε η πανδημία.
«Η κοινωνική αλλαγή είναι πάντα δύσκολη, ειδικά όταν έρχεται σε σύγκρουση με βαθιά ριζωμένες αντιλήψεις για το πώς, πότε και πού πρέπει να εργαζόμαστε», δήλωσε. «Ας ελπίσουμε πως δεν θα σπαταλήσουμε την κρίση του COVID και τις βαθιές καινοτομίες στην εργασία που αυτή επέφερε».
