Στα μεγάλα ελλείμματα που αντιμετώπιζε η χώρα, ήλθε να προστεθεί άλλο ένα. Το έλλειμμα αξιοπιστίας. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι τα στοιχεία που δίνει τώρα η κυβέρνηση στις Βρυξέλλες είναι τα σωστά. Και αυτό δεν το εξασφαλίζει μόνο η σοβαρότητα του οικονομικού επιτελείου, αλλά το γεγονός ότι τα στοιχεία αυτά φέρουν τη «βούλα» της Τράπεζας της Ελλάδος.

Η εκλογή του Μπάρακ Ομπάμα δημιουργεί σε ολόκληρο κόσμο την ελπίδα για μια άλλη αμερική. Για μια Αμερική που πιστεύει στις διεθνείς συνεργασίες και οχι στα όπλα και στη βία. Η αλλαγή είναι σημαντική:

Την τελευταία στιγμή και με τα χίλια μύρια κόλπα προσπαθεί το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης να βρει δανεικά για να αντιμετωπίσει τις ανάγκες τον Ιανουάριο. Τον πρώτο μήνα του νέου έτους η Ελλάδα πρέπει να δανειστεί 10 δισ. από τα 41 δισ. που θα χρειαστεί να δανειστεί ολόκληρο το 2009. Είναι δεδομένο ότι το επιτόκιο με το οποίο θα δανειστούμε θα είναι πολύ υψηλό. Περί αυτού δεν χωράει αμφιβολία. Το μεγάλο πρόβλημα όμως είναι αν θα βρεθούν θεσμικοί επενδυτές να μας δανείσουν ή αν θα χρειαστεί να καταφύγουμε σε άλλα δάνεια από κρατικά κεφάλαια της Κίνας ή της Ρωσίας ή αν θα επέμβει τελικά η Ευρωπαϊκή Ενωση για να αποφύγουμε την προσφυγή στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Η κατάσταση που αντιμετωπίζει η χώρα αυτή τη στιγμή είναι κυριολεκτικά τραγική, αφού τα δημόσια ταμεία είναι εντελώς άδεια. Καμία εκταμίευση δεν γίνεται από το Δημόσιο ούτε για εγκεκριμένα κονδύλια όπως οι επιδοτήσεις και οι υπηρεσίες στέλνουν καθημερινά αιτήματα για χρήματα στο υπουργείο Οικονομικών αλλά δεν υπάρχει ανταπόκριση.

Για την κυβέρνηση ο ανασχηματισμός θεωρείται μια λύση. Στην πραγματικότητα δεν είναι. Λύση είναι η αλλαγή κυβέρνησης. Το παιχνίδι έχει χαθεί πολιτικά για τη ΝΔ και δικαίως. Μέσα σε πέντε χρόνια διαλύθηκε η οικονομία, κατέρρευσε η κοινωνία, χάθηκε η ασφάλεια, χάθηκε η μπάλα. Ο ίδιος ο Πρωθυπουργός αμφισβητείται μέσα στο κόμμα του μετά τις ευρωεκλογές και δεν έχει από πού να πιαστεί.

Η οικονομική κρίση είναι ένα μόνο μέρος του προβλήματος που θα αντιμετωπίσει η παγκόσμια κοινότητα το 2009. Το μεγαλύτερο πρόβλημα θα είναι οι πόλεμοι. Εχει ήδη ξεκινήσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, ενώ η Ινδία και το Πακιστάν βρίσκονται πολύ κοντά στην ανάφλεξη. Ο κόσμος είναι γεμάτος από καυτές ζώνες που είναι έτοιμες να εκραγούν, ενώ η φτώχεια που θα προέλθει από την οικονομική κρίση θα πυροδοτήσει παντού κοινωνικές εκρήξεις. Το 2009 λοιπόν ξεκινά πολύ άσχημα και κανείς δεν ξέρει πού θα καταλήξει.

Η μελέτη του ΟΟΣΑ που αποκαλύπτει ότι η παραοικονομία στην Ελλάδα φτάνει τα 65 δισ. ευρώ ετησίως, ποσόν που αντιστοιχεί στο 25% του ΑΕΠ, αποδεικνύει πως το πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας είναι κυρίως πολιτικό. Στο ίδιο συμπέρασμα οδηγούν και τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος που αποκαλύπτουν ότι οι κρατικές δαπάνες εφέτος αυξάνονται με ρυθμό 17%, ενώ τα έσοδα του προϋπολογισμού παρουσιάζουν υστέρηση σε σχέση με πέρυσι 1%.

Με την επικείμενη αλλαγή κυβέρνησης, εν μέσω της διεθνούς οικονομικής κρίσης και της κοινωνικής αναταραχής, καλό θα είναι να θέσουμε έναν νέο εθνικό στόχο, προκειμένου να αλλάξουμε μερικά πράγματα που μας βασανίζουν και που είναι η γενεσιουργός αιτία και των σημερινών βίαιων ταραχών. Το σημαντικότερο από αυτά είναι η αντίληψή μας περί κράτους και δημοκρατίας. Το ελληνικό κράτος είναι ένα κράτος ακραία κομματικό, και αυτό έγινε ιδιαίτερα εμφανές με την κυβέρνηση Καραμανλή. Ο κόσμος χωρίζεται σε δικούς μας και άλλους: οι δικοί μας διορίζονται, οι άλλοι όχι· οι δικοί μας προάγονται, οι άλλοι όχι· οι δικοί μας παίρνουν αυξήσεις, οι άλλοι όχι· οι δικοί μας μπορούν να κλέβουν, οι άλλοι όχι, και ούτω καθεξής. Επειδή λειτουργούν έτσι τα πράγματα, αυξάνεται ο αριθμός αυτών που μένουν στο περιθώριο, που τα βλέπουν όλα μαύρα και που φυσικά δεν σέβονται κανέναν θεσμό. Και λογικό είναι να μη σέβονται τους θεσμούς, διότι οι θεσμοί είναι διεφθαρμένοι. Εχουμε μια διεφθαρμένη και ανίκανη κυβέρνηση, μια ανίκανη και επικίνδυνη Αστυνομία, μια Δικαιοσύνη που ανέχεται πολιτικές παρεμβάσεις, παπάδες και καλόγερους που βουτάνε το παγκάρι, γιατρούς που παίρνουν φακελάκια, εφοριακούς που παίρνουν μεγαλύτερους φακέλους και υπαλλήλους της Πολεοδομίας που παίρνουν ολόκληρους χαρτοφύλακες με λεφτά. Εχουμε δασκάλους που διαλύουν τα σχολεία για να εισπράττουν από τα ιδιαίτερα, καθηγητές πανεπιστημίου που δεν πατάνε στο μάθημα και ζουν από τα διοικητικά συμβούλια και τις επιτροπές, κατεστραμμένα σχολεία, ρημαγμένα πανεπιστήμια.

Η σύνθεση του οικονομικού επιτελείου της νέας κυβέρνησης δημιουργεί βάσιμες ελπίδες οτι η αναπτυξιακή διάσταση της ελληνικής οικονομίας θα ληφθεί για πρώτη φορά υπόψη στον οικονομικό σχεδιασμό. Όχι μόνο επειδή η κυρία Λούκα Κατσέλη ήταν απο τις ελάχιστες φωνές στην ελληνική πολιτική σκηνή που μίλαγε για ανάπτυξη σε συστηματική βάση επι πολλές δεκαετίες, αλά και επειδή το δίδυμο του υπουργείου οικονομικών, δηλαδή ο υπουργός Γιώργος Παπακωνσταντίνου και ο υφυπουργός Φίλιππος Σαχινίδης έχουν σαφέστατα ξεκαθαρίσει οτι τάσσονται υπέρ μιας αναπτυξιακής δημοσιονομικής πολιτικής με ενίσχυση των παραγωγικών δαπανών.

Καθώς η κρίση συνεχίζεται και όλοι αναρωτιούνται πού θα φτάσει το κακό, πρέπει να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να προσπαθήσουμε να δούμε τη σωστή διάσταση των πραγμάτων. Αν κάνουμε λοιπόν αυτό το βήμα πίσω, θα δούμε τα εξής:

Δεν ειναι εύκολο κανείς να καταλάβει πώς μέσα σε πέντε χρόνια μια κυβέρνηση κατάφερε να διαλύσει τα πάντα. Η οικονομία έχει διαλυθεί, η παιδεία το ίδιο, για πρώτη φορά σε αυτή τη χώρα υπάρχει τοσο ένατονο αίσθημα ανασφάλειας ελλείψει αστυνομίας, οι μετανάστες που ήταν μέχρι πρίν απο λίγα χρόνια ενα αισιόδοξο μηνυμα πολυπολιτισμικότητας έχουν μετατραπεί σε εφιάλτη καθώς δεν υπάρχει μεταναστευτική πολιτική για να τους διαχειριστεί. Με λίγα λόγια δεν λειτουργεί τίποτα απολύτως. Πώς φτάσαμε ώς εδώ;

Για να αποφασίσει κάποιος τι θα κάνει όταν βρίσκεται σε δίλημμα, πρέπει πρώτα να σκεφτεί τι θέλει. Ποιος είναι, δηλαδή, ο στόχος του. Αυτό λείπει σήμερα από την ελληνική κοινωνία. Βρισκόμαστε συνεχώς μπροστά σε προβλήματα τα οποία παραμένουν άλυτα επί δεκαετίες. Και η αιτία είναι ότι δεν ξέρουμε ούτε τι θέλουμε ούτε ποιοι είμαστε. Δεν έχουμε εθνικό στόχο ούτε εθνική ταυτότητα. Δεν ξέρουμε αν θέλουμε να είμαστε μια ευρωπαϊκή χώρα με μια ανοικτή δυτικού τύπου οικονομία ή μια κρατικοδίαιτη κλειστή οικονομία, τι είδους δημοκρατία θέλουμε να έχουμε, τι είδους Αστυνομία θέλουμε να έχουμε, ποια Παιδεία θέλουμε να έχουμε, ποια είναι η θέση μας στις διεθνείς εξελίξεις, τι θέση παίρνουμε απέναντι στην τρομοκρατία, αν είμαστε με το θεριό ή με τον Γιάννη.

Εφέτος είναι η πρώτη φορά που τα συνήθως λαλίστατα διοικητικά στελέχη των τραπεζών και των χρηματιστηριακών εταιρειών αποφεύγουν να κάνουν προβλέψεις. Και αυτοί όμως που μιλάνε στον Τύπο, είναι επιφυλακτικοί. Κανείς δεν ξέρει τι μας ξημερώνει το 2009 ούτε στην παγκόσμια οικονομία ούτε φυσικά στην ευρισκόμενη στα πρόθυρα της χρεοκοπίας ελληνική οικονομία. Μπορούμε άραγε να ρίξουμε μια ψύχραιμη ματιά στα ζητήματα; Για να το καταφέρουμε πρέπει να συμφωνήσουμε ότι «η παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη στηρίχτηκε στα δανεικά» και δεύτερον ότι «η υπόθεση ότι όλες οι αξίες θα ανεβαίνουν διαρκώς αποδείχτηκε τραγικά λανθασμένη». Αυτά τα δύο σημεία μάς δίνουν το κλειδί για την αποκρυπτογράφηση του τι συμβαίνει σήμερα και πού θα βρεθούμε αύριο.

Eχουμε καλά νέα και κακά νέα. Τα καλά νέα είναι ότι η κυβέρνηση παίρνει μέτρα για την οικονομία. Τα κακά νέα είναι ότι τα μέτρα αυτά δεν καλύπτουν τις απαιτήσεις των Βρυξελλών.

Παλιότερα κοροϊδεύαμε τους επιχειρηματίες που κυκλοφορούσαν με μπράβους. Θεωρούσαμε ότι κανείς δεν τους απειλεί και ότι οι φρουροί ήταν ένδειξη μεγαλομανίας. Δυστυχώς τα γεγονότα μας διαψεύδουν. Η απαγωγή του Περικλή Παναγόπουλου λίγους μήνες μετά την απαγωγή του Μυλωνά, αποδεικνύει ότι υπάρχει πλέον οργανωμένη σπείρα απαγωγέων επιχειρηματιών, ενδεχομένως και περισσότερες από μία. Η εγκληματικότητα στην Ελλάδα έχει αυξηθεί κατακόρυφα και από ότι έλεγε πρόσφατα ο πρώην υπουργός Δημόσιας Τάξης Μιχάλης Χρυσοχοίδης, στην Αθήνα γίνεται ένας φόνος την ημέρα, οι ληστείες πλέον είναι ένοπλες, ενώ και το φαινόμενο με τις επιθέσεις κατά αστυνομικών με Καλάσνικοφ δείχνει αν μη τι άλλο ότι κάποιοι έχουν αποθρασυνθεί. Πριν εβδομάδες απήχθη ένας γιατρός στη Βούλα, ενώ πριν από ένα μη να δολοφονήθηκε επιχειρηματίας της νύχτας και κανείς δεν έχει ιδέα ποιός τα έκανε αυτά. Τι συμβαίνει; Δυο πράγματα: Πρώτον η ατιμωρησία λόγω της ανικανότητας της αστυνομίας να συλλάβει οποιονδήποτε, έχει ανοίξει την όρεξη σε κάθε είδους εγκληματίες. Δεύτερον, υπάρχουν πλέον στην Ελλάδα εγκληματίεςπολύ σκληρότεροι από τους μικροαπατεώνες που είχαμε τις περασμένες δεκαετίες. Είτε αυτοί είναι αλλοδαποί είτε έλληνες, το θέμα είναι ότι έχουν την άνεση να απαγάγουν ή να δολοφονούν όποιον θέλουν χωρίς να ανησυχούν ότι θα συλληφθούν.

Η πορεία του ελληνικού χρηματιστηρίου τους επόμενους μήνες δεν θα είναι εύκολη. Και δεν έχει κανένα λόγο να είναι εύκολη. Το Χρηματιστήριο παρουσίασε το 2009 μια πολύ καλή απόδοση με τις ισχυρότερες επιχειρήσεις της χώρας να εμφανίζουν αύξηση των τιμών των μετοχών τους πάνω απο 100% σε λιγότερο απο ενα χρόνο. Και αυτό συνέβη σε μια εποχή που η κατάσταση της ελληνικής οικονομίας ήταν η χειρότερη απο κάθε άλλη φορά. Και δυστυχώς η ελληνική οικονομία παραμένει σε άθλια κατάσταση ενώ το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης ακόμη δεν έχει εντοπίσει τα μέτρα εκείνα που θα μας βγάλουν απο την κρίση.

Η Σύνοδος των ηγετών των είκοσι πιο αναπτυγμένων χωρών του κόσμου έληξε με επιτυχία. Τουλάχιστον έτσι λένε οι συμμετέχοντες ηγέτες και έτσι εκτιμούν και τα χρηματιστήρια τα οποία εξεδήλωσαν την ικανοποίησή τους με ισχυρή άνοδο. Ποια είναι όμως η επιτυχία της συνόδου του G20; Αποφάσισαν να διαθέσουν 1,1 τρισ. δολάρια για τη στήριξη των οικονομιών. Ελάχιστα από αυτά (6 δισ. δολάρια μόνο) θα κατευθυνθούν στις πιο αδύναμες οικονομίες.