Καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη μεταβολή, σύμφωνα με τον Μερτς, διαδραμάτισε ο πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Παράλληλα, η Κίνα έχει αναδειχθεί σε παγκόσμια δύναμη, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες βλέπουν την πρωτοκαθεδρία τους να αμφισβητείται. Ο καγκελάριος σημείωσε ότι η Ουάσινγκτον αντιδρά σε αυτή την πρόκληση με μια «δραστικά μεταβαλλόμενη εξωτερική και αμυντική πολιτική», αναφορά που έγινε αντιληπτή ως έμμεση αλλά σαφής αιχμή προς την πολιτική γραμμή του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.
«Έχουμε εισέλθει σε μια εποχή πολιτικής των μεγάλων δυνάμεων», δήλωσε ο Μερτς, προειδοποιώντας ότι η νέα αυτή πραγματικότητα «δεν είναι ένας κόσμος άνετος ή καθησυχαστικός». Η διεθνής τάξη, όπως είπε, δεν βασίζεται πλέον πρωτίστως σε κανόνες, αλλά ολοένα και περισσότερο σε ισχύ, στρατιωτική δύναμη και, εφόσον χρειαστεί, στη χρήση βίας.
Το μήνυμα στον Τραμπ
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε ο Γερμανός καγκελάριος στις πρόσφατες εντάσεις που προκάλεσαν οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για επιβολή νέων δασμών σε ευρωπαϊκά προϊόντα, αλλά και στη διαμάχη γύρω από τη Γροιλανδία. Ο Μερτς χαιρέτισε το γεγονός ότι ο Αμερικανός πρόεδρος υπαναχώρησε προσωρινά από τις απειλές του, χαρακτηρίζοντας την κίνηση αυτή «βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση». Τόνισε, ωστόσο, ότι τέτοιες μονομερείς ενέργειες υπονομεύουν την εμπιστοσύνη και απειλούν τα θεμέλια των διατλαντικών σχέσεων.
Σύμφωνα με τον Μερτς, οι Ηνωμένες Πολιτείες υπό τον Τραμπ αιτιολόγησαν τις πιέσεις τους για αυξημένη επιρροή στη Γροιλανδία επικαλούμενες ζητήματα ασφάλειας στον Αρκτικό Βορρά. Ο καγκελάριος αναγνώρισε ότι η ασφάλεια της περιοχής αποτελεί κοινό συμφέρον των συμμάχων του ΝΑΤΟ, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι τέτοια ζητήματα πρέπει να αντιμετωπίζονται συλλογικά και όχι μέσω απειλών ή οικονομικών εκβιασμών.
Παρά τις επικρίσεις του, ο Μερτς απέφυγε την ανοιχτή ρήξη με την Ουάσινγκτον. Αντίθετα, επανέλαβε τη σημασία της διατλαντικής σχέσης και κάλεσε τους Ευρωπαίους να μην «διαγράψουν πρόωρα» τη συνεργασία με τις ΗΠΑ, ακόμη κι αν οι τελευταίοι μήνες έχουν προκαλέσει έντονο εκνευρισμό. Σε έναν κόσμο όπου, όπως είπε, «πνέουν σκληροί άνεμοι», η αποδυνάμωση του ΝΑΤΟ θα ήταν στρατηγικό λάθος.
Ο καγκελάριος τόνισε ότι η Γερμανία σκοπεύει να συμβάλει ενεργά στη διατήρηση και ενίσχυση της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, την οποία χαρακτήρισε «το ισχυρότερο αμυντικό σύμφωνο όλων των εποχών». Υπενθύμισε ότι μετά το 1945 οι ΗΠΑ υπήρξαν καθοριστικός παράγοντας για τη δημοκρατική και οικονομική ανασυγκρότηση της Γερμανίας, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ακόμη και υπό μια απρόβλεπτη ηγεσία, όπως αυτή του Τραμπ, η Αμερική παραμένει αναντικατάστατος εταίρος.
Κλείνοντας, ο Μερτς προειδοποίησε ότι ένας κόσμος όπου κυριαρχεί αποκλειστικά η λογική της ισχύος είναι επικίνδυνος για όλους. «Οι δημοκρατίες έχουν εταίρους και φίλους, όχι υποτελείς», δήλωσε, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα τόσο προς τις αυταρχικές δυνάμεις όσο και προς εκείνους στη Δύση που δείχνουν διατεθειμένοι να θυσιάσουν τη συνεργασία στον βωμό της ισχύος.
