Σε fact checking της Tagesschau των δηλώσεών του στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ διατύπωσε σειρά ανακριβών ή παραπλανητικών ισχυρισμών. Πολλοί από τους πιο κρίσιμους αφορούσαν τη Γροιλανδία, την ενεργειακή πολιτική της Κίνας, καθώς και τον ρόλο και τα οφέλη των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ.
Η Γροιλανδία δεν ανήκε ποτέ στις ΗΠΑ
Σε αρκετά σημεία της ομιλίας του, ο Τραμπ αναφέρθηκε στην παρουσία του αμερικανικού στρατού στη Γροιλανδία κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Είπε, μεταξύ άλλων: «Πολεμήσαμε για τη Δανία. Δεν πολεμήσαμε για κανέναν άλλον. Πολεμήσαμε για να τη σώσουμε. (…) Το μόνο που ζητούν οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ένα μέρος που λέγεται Γροιλανδία, το οποίο είχαμε ήδη ως θεματοφύλακες, αλλά όχι πολύ καιρό αφότου νικήσαμε τους Γερμανούς, τους Ιάπωνες, τους Ιταλούς και άλλους στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, το επιστρέψαμε με σεβασμό στη Δανία. Τους το επιστρέψαμε». Ο ισχυρισμός αυτός είναι παραπλανητικός.
Οι ΗΠΑ υπερασπίστηκαν τη Γροιλανδία κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά δεν την κατείχαν ποτέ και επομένως δεν μπορούσαν να τη «επιστρέψουν». Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν πολέμησαν ως ανεξάρτητη στρατιωτική δύναμη για λογαριασμό της Δανίας ούτε «έσωσαν» τη χώρα με την έννοια της απελευθέρωσής της από τη γερμανική κατοχή. Η Δανία καταλήφθηκε από τη ναζιστική Γερμανία τον Απρίλιο του 1940, γεγονός που απομόνωσε τη Γροιλανδία από το δανικό κράτος.
Για να αποτραπεί η πρόσβαση της Γερμανίας στη στρατηγικής σημασίας θέση της Γροιλανδίας και στα πολύτιμα κοιτάσματα κρυολίθου —απαραίτητα για την παραγωγή αλουμινίου για αεροσκάφη— οι ΗΠΑ παρενέβησαν. Με τη συγκατάθεση του Δανού πρέσβη στην Ουάσινγκτον, ο οποίος ενήργησε αυτόνομα λόγω της κατοχής της Δανίας, οι Ηνωμένες Πολιτείες ανέλαβαν την άμυνα της Γροιλανδίας.
Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις εγκατέστησαν στρατιωτικές βάσεις, μετεωρολογικούς σταθμούς και αεροδρόμια, προστατεύοντας αποτελεσματικά το νησί από γερμανικό έλεγχο χωρίς να αλλάξει το νομικό καθεστώς κυριαρχίας του. Παρότι υπήρξαν μεμονωμένες συγκρούσεις μεταξύ γερμανικών δυνάμεων και δανικών περιπόλων, η Γροιλανδία δεν καταλήφθηκε ποτέ από τη ναζιστική Γερμανία. Μετά τον πόλεμο, παρέμεινε τμήμα του Βασιλείου της Δανίας, αν και η αμερικανική στρατιωτική παρουσία συνεχίστηκε κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, ιδίως με την κατασκευή της βάσης Thule. Δεν επρόκειτο, ωστόσο, για μεταβίβαση ιδιοκτησίας.
Οι ΗΠΑ είναι ήδη υποχρεωμένες να υπερασπίζονται τη Γροιλανδία
Ο Τραμπ δήλωσε επίσης ότι «το μόνο που ζητάμε είναι να αποκτήσουμε τη Γροιλανδία, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας, γιατί χρειάζεσαι ιδιοκτησία για να μπορείς να την υπερασπιστείς». Υποστήριξε ότι η άμυνα μέσω μίσθωσης δεν είναι νομικά εφικτή. Και αυτός ο ισχυρισμός είναι παραπλανητικός.
Οι ΗΠΑ έχουν ήδη υποχρέωση να υπερασπίζονται τη Γροιλανδία. Η υποχρέωση αυτή απορρέει τόσο από διμερείς συμφωνίες με τη Δανία όσο και από τις δεσμεύσεις στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Η Γροιλανδία αποτελεί μέρος του Βασιλείου της Δανίας και καλύπτεται από τη συλλογική ρήτρα άμυνας του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, σύμφωνα με την οποία επίθεση εναντίον ενός συμμάχου θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ διατηρούν στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία βάσει διμερούς συμφωνίας που επιτρέπει την επιχειρησιακή δράση αμερικανικών δυνάμεων χωρίς μεταβίβαση κυριαρχίας. Νομικά, η ιδιοκτησία εδάφους δεν αποτελεί προϋπόθεση για την άμυνα μιας περιοχής, εφόσον υπάρχει συναίνεση της αρμόδιας κυβέρνησης.
Πολλά κράτη, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, λειτουργούν στρατιωτικές βάσεις στο εξωτερικό μέσω συμφωνιών μίσθωσης ή παραχώρησης. Σύμφωνα με έκθεση του Congressional Research Service του 2024, το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας διαχειρίζεται ή χρησιμοποιεί περισσότερες από 128 βάσεις σε τουλάχιστον 51 χώρες. Μελέτη του Quincy Institute for Responsible Statecraft του 2021 ανεβάζει τον αριθμό έως και σε 750 στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε περίπου 80 χώρες και περιοχές.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι Φιλιππίνες, όπου οι ΗΠΑ διατηρούσαν επί δεκαετίες βάσεις όπως η Clark Air Base και ο ναύσταθμος Subic Bay, βάσει συμφωνιών που επέτρεπαν πλήρη στρατιωτική χρήση χωρίς αμφισβήτηση της εθνικής κυριαρχίας.
ΝΑΤΟ: Ψευδής ο ισχυρισμός ότι οι ΗΠΑ δεν αποκόμισαν οφέλη
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «δεν πήραν ποτέ τίποτα» από το ΝΑΤΟ, παρότι το χρηματοδοτούσαν. Ο ισχυρισμός αυτός παραβλέπει το γεγονός ότι μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, τα κράτη-μέλη της Συμμαχίας στάθηκαν στο πλευρό των ΗΠΑ τόσο στρατιωτικά όσο και οικονομικά.
Σε απάντηση στις επιθέσεις, το ΝΑΤΟ ενεργοποίησε στις 12 Σεπτεμβρίου 2001 τον μηχανισμό συλλογικής άμυνας του Άρθρου 5 —για πρώτη και μοναδική φορά στην ιστορία του. Πολλές χώρες συμμετείχαν στη συνέχεια στις αποστολές International Security Assistance Force (ISAF), Operation Enduring Freedom και Resolute Support στο Αφγανιστάν, μεταξύ αυτών και η Γερμανία.
Η αποστολή της Bundeswehr διήρκεσε περίπου 20 χρόνια και κόστισε, σύμφωνα με τη γερμανική κυβέρνηση, περίπου 12,3 δισ. ευρώ έως τον Αύγουστο του 2021. Συνολικά, 59 Γερμανοί στρατιώτες έχασαν τη ζωή τους στο Αφγανιστάν.
Αύξηση των αμυντικών δαπανών των συμμάχων μετά τον Τραμπ
Ο ισχυρισμός του Τραμπ ότι έκανε περισσότερα για το ΝΑΤΟ από οποιονδήποτε άλλον πρόεδρο δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί ή να διαψευστεί με ακρίβεια. Ωστόσο, είναι σαφές ότι η ρητορική του και οι επανειλημμένες απειλές περί αποχώρησης από τη Συμμαχία ή μη τήρησης των υποχρεώσεων του Άρθρου 5 συνέβαλαν στην αύξηση των αμυντικών δαπανών των συμμάχων.
Κατά την πρώτη θητεία του, οι αμυντικές δαπάνες των ευρωπαϊκών κρατών-μελών του ΝΑΤΟ και του Καναδά αυξήθηκαν αισθητά: κατά 6% το 2017 και κατά 18,6% το 2024. Το 2024, ο αριθμός των χωρών που κάλυπταν τον στόχο του 2% του ΑΕΠ αυξήθηκε από 10 σε 18, ενώ το 2025 προστέθηκαν και οι υπόλοιπες, με αποτέλεσμα όλα τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ να τηρούν πλέον τον συγκεκριμένο στόχο.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν ο μεγαλύτερος χρηματοδότης της Συμμαχίας, όμως οι υπόλοιπες χώρες έχουν μειώσει σημαντικά την απόσταση. Πριν από την πρώτη προεδρική θητεία του Τραμπ, οι ΗΠΑ κάλυπταν περίπου το 70% των συνολικών αμυντικών δαπανών του ΝΑΤΟ — και όχι το 100%, όπως ισχυρίστηκε ο ίδιος.
Ψευδείς ισχυρισμοί για την αιολική ενέργεια στην Κίνα
Ο Τραμπ έκανε επίσης δηλώσεις για την αιολική ενέργεια, ισχυριζόμενος, μεταξύ άλλων, ότι «όσο περισσότερες ανεμογεννήτριες έχει μια χώρα, τόσο περισσότερα χρήματα χάνει και τόσο χειρότερα τα πάει». Υποστήριξε ακόμη ότι «η Κίνα κατασκευάζει σχεδόν όλες τις ανεμογεννήτριες, αλλά ο ίδιος δεν βρήκε κανένα αιολικό πάρκο εκεί». Σύμφωνα με τον Τραμπ, η Κίνα είναι «πολύ έξυπνη», επειδή πουλά ανεμογεννήτριες σε «ανόητους» και δεν τις χρησιμοποιεί η ίδια. Οι ισχυρισμοί αυτοί είναι ψευδείς.
Η Κίνα παράγει, σε απόλυτους αριθμούς, περισσότερη αιολική ενέργεια από οποιαδήποτε άλλη χώρα στον κόσμο. Σύμφωνα με το think tank Ember Energy, η παραγωγή αιολικής ενέργειας στην Κίνα το 2024 ανήλθε σε 992 τεραβατώρες (TWh), δηλαδή περίπου στο 40% της παγκόσμιας παραγωγής.
Επιπλέον, σύμφωνα με τη μη κυβερνητική οργάνωση Global Energy Monitor, η Κίνα επεκτείνει την ηλιακή και αιολική ενέργεια με «ρυθμούς ρεκόρ», κατασκευάζοντας σήμερα εγκαταστάσεις συνολικής ισχύος 510 γιγαβάτ (GW) σε μεγάλης κλίμακας έργα.
Ωστόσο, όσον αφορά τη σύνθεση του ενεργειακού μείγματος, η Κίνα εξακολουθεί να υστερεί σε σύγκριση με άλλες χώρες ως προς το ποσοστό των ανανεώσιμων πηγών. Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025, η αιολική ενέργεια αντιπροσώπευε περίπου το 12% του κινεζικού ενεργειακού μείγματος, ενώ συνολικά οι ανανεώσιμες πηγές έφταναν το 23% και ο άνθρακας το 56%. Για σύγκριση, στη Γερμανία οι ανανεώσιμες πηγές καλύπτουν περίπου το 64% της ηλεκτροπαραγωγής, με την αιολική ενέργεια μόνη της να αγγίζει σχεδόν το 27%.
Ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ παραμένει σχεδόν αμετάβλητος
Ο Τραμπ δήλωσε ότι μετά τον πρώτο χρόνο της δεύτερης θητείας του ουσιαστικά δεν υπάρχει πλέον πληθωρισμός και ότι όταν ανέλαβε την εξουσία ο πληθωρισμός ήταν «ραγδαία υψηλός». Υποστήριξε επίσης ότι οι ΗΠΑ είχαν τον μεγαλύτερο πληθωρισμό των τελευταίων 48 ετών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας Εργασίας των ΗΠΑ (Bureau of Labor Statistics), ο πληθωρισμός τον Ιανουάριο του 2026 ανήλθε στο 2,7%, έναντι 3,0% τον Ιανουάριο του 2025, όταν ξεκίνησε η δεύτερη θητεία του Τραμπ. Τον τελευταίο μήνα της κυβέρνησης Μπάιντεν, ο πληθωρισμός βρισκόταν στο 2,9% και από τα μέσα του 2023 κυμαινόταν μεταξύ 3,7% και 2,4%. Παραμένει πάντως πάνω από τον στόχο του 2% που έχει θέσει η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ.
Είναι αλήθεια ότι ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ έφτασε σε υψηλό 40 ετών τον Ιούνιο του 2022, με ποσοστό 9,1%, αλλά αυτό συνέβη πάνω από δύο χρόνια πριν από την επιστροφή του Τραμπ στην εξουσία και ο πληθωρισμός είχε ήδη μειωθεί σημαντικά πριν από την ορκωμοσία του.
Όχι οι μεγαλύτερες φοροελαφρύνσεις στην ιστορία των ΗΠΑ
Ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι τον Ιούλιο ψήφισε τις μεγαλύτερες φοροελαφρύνσεις στην ιστορία των ΗΠΑ. Αυτό όμως δεν ισχύει. Αναφέρεται στο πακέτο νόμων που υπέγραψε τον Ιούλιο του 2025, γνωστό ως One Big Beautiful Bill Act (OBBB), το οποίο περιλαμβάνει διάφορες φορολογικές μειώσεις και παρατάσεις υφιστάμενων συντελεστών. Αν και πρόκειται για σημαντικά μέτρα, δεν αποτελούν τις μεγαλύτερες φοροελαφρύνσεις στην αμερικανική ιστορία.
Σύμφωνα με ανάλυση του PolitiFact, πρόκειται για το τρίτο μεγαλύτερο πακέτο φοροελαφρύνσεων από το 1980. Πρώτες έρχονται οι μεταρρυθμίσεις του 1981 επί Ρόναλντ Ρίγκαν και δεύτερες οι φοροελαφρύνσεις του 2012 επί Μπαράκ Ομπάμα.
Στον υπολογισμό περιλαμβάνονται και φοροελαφρύνσεις που είχαν ήδη θεσπιστεί το 2017 και απλώς παρατάθηκαν. Αυτό σημαίνει ότι ο πραγματικός αντίκτυπος στη φορολογική επιβάρυνση πολλών Αμερικανών από το φορολογικό έτος 2026 θα είναι σχετικά περιορισμένος, καθώς πολλοί χαμηλοί συντελεστές ίσχυαν ήδη. Οι πιο αισθητές αλλαγές αφορούν μικρές αυξήσεις στο βασικό αφορολόγητο και στο επίδομα τέκνων, καθώς και νέες ελαφρύνσεις, όπως για εισοδήματα από φιλοδωρήματα και υπερωρίες ή πρόσθετες εκπτώσεις για ηλικιωμένους φορολογούμενους.
Αν ληφθούν υπόψη μόνο οι νέες φοροελαφρύνσεις του OBBB, χωρίς τις παρατάσεις των μέτρων του 2017, τότε το πακέτο υποχωρεί ακόμη χαμηλότερα στην κατάταξη, περίπου στην έκτη θέση από το 1980.
Επανάληψη του ισχυρισμού περί «κλεμμένων» εκλογών
Μια ακόμη ψευδή δήλωση που ο Τραμπ επαναλαμβάνει εδώ και χρόνια και που εμφανίστηκε και στην ομιλία του στο Νταβός είναι ο ισχυρισμός ότι οι προεδρικές εκλογές του 2020 «κλάπηκαν». Για τον ισχυρισμό αυτό δεν υπάρχουν αποδείξεις, ακόμη και πέντε χρόνια αργότερα.
Στην ίδια ομιλία, ο Τραμπ επανέλαβε επίσης τον ισχυρισμό ότι κατά τη δεύτερη θητεία του τερμάτισε οκτώ πολέμους. Παρότι άσκησε πράγματι επιρροή σε διάφορες συγκρούσεις, δεν έχουν τερματιστεί όλοι οι πόλεμοι που επικαλέστηκε ο Λευκός Οίκος. Σε μία περίπτωση, μάλιστα, η κυβέρνηση αναφέρεται σε μια σύγκρουση όπου υπήρξαν εντάσεις μεταξύ κρατών, αλλά όχι πραγματικές πολεμικές συγκρούσεις.
