Η ΚΟΑ διαμορφώνει το πλαίσιο λειτουργίας της ενιαίας αγοράς αγροτικών προϊόντων σε ολόκληρη την ΕΕ. Με τον νέο κανονισμό επιδιώκεται η επικαιροποίηση των ευρωπαϊκών κανόνων που αφορούν τις αγροτικές αγορές, με παρεμβάσεις σε επιμέρους τομείς, όπως οι τομεακές ενισχύσεις, το σχολικό πρόγραμμα της ΕΕ, τα πρότυπα εμπορίας, καθώς και η προετοιμασία για την αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων και κρίσεων.
Σύμφωνα με τη θέση του Συμβουλίου, οι τομεακές παρεμβάσεις θα είναι υποχρεωτικές σε συγκεκριμένους κλάδους, προκειμένου να διασφαλιστούν ισότιμες συνθήκες ανταγωνισμού σε όλα τα κράτη μέλη. Οι τομείς που θα καλύπτονται υποχρεωτικά είναι η μελισσοκομία και τα οπωροκηπευτικά, καθώς και ο αμπελοοινικός τομέας υπό ορισμένες προϋποθέσεις.
Η εντολή χαρακτηρίζεται μερική, καθώς δεν περιλαμβάνει τις οικονομικές και οριζόντιες πτυχές του φακέλου. Τα συγκεκριμένα ζητήματα εξετάζονται στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για το συνολικό Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ), το οποίο αφορά την περίοδο 2028-2034.
Η διαπραγματευτική θέση που εγκρίθηκε σήμερα θα αποτελέσει τη βάση για την έναρξη των συνομιλιών μεταξύ της Προεδρίας του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Ωστόσο, το ύψος και η κατανομή των χρηματοδοτικών πόρων για την περίοδο 2028-2034 θα καθοριστούν μετά την επίτευξη συνολικής συμφωνίας για το επόμενο ΠΔΠ.
Παράλληλα, συνεχίζονται οι εργασίες για τη διαμόρφωση του κανονισμού που θα διέπει την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) μετά το 2027. Στόχος είναι να εξασφαλιστεί συμφωνία επί μερικής διαπραγματευτικής εντολής του Συμβουλίου για τον συγκεκριμένο φάκελο κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Γεωργίας και Αλιείας τον Οκτώβριο.
Τα βασικά σημεία της αναθεώρησης
Με βάση την πρόταση για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ, οι υφιστάμενοι ευρωπαϊκοί χρηματοδοτικοί πόροι, μεταξύ των οποίων και εκείνοι που προορίζονται για τη στήριξη της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, πρόκειται να συγκεντρωθούν σε ένα νέο Εθνικό και Περιφερειακό Ταμείο Εταιρικής Σχέσης (ΕΠΣΕ).
Στο πλαίσιο του νέου αυτού ταμείου, κάθε κράτος μέλος θα κληθεί να εκπονήσει ένα ενιαίο, ολοκληρωμένο σχέδιο, το οποίο θα αντικαταστήσει τα ξεχωριστά σχέδια και προγράμματα που εφαρμόζονται σήμερα για την πολιτική συνοχής, τη γεωργία, την αλιεία, τη μετανάστευση και την ασφάλεια, καθώς και για το Ταμείο Κοινωνικού Κλίματος.
Με βάση το νέο σύστημα, η χρηματοδότηση των μέτρων που σήμερα υπάγονται στον κανονισμό για την κοινή οργάνωση των αγορών θα διέπεται από τον κανονισμό του ΕΠΣΕ.
Η διαπραγματευτική θέση του Συμβουλίου διατηρεί τις βασικές προβλέψεις της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, επιδιώκοντας τον εκσυγχρονισμό και την ενίσχυση της ΚΟΑ, ώστε να προσαρμοστεί στη νέα αρχιτεκτονική χρηματοδότησης. Παράλληλα, προβλέπονται στοχευμένες αλλαγές που αφορούν διαφορετικούς κλάδους της γεωργικής παραγωγής.
Υποχρεωτικές παρεμβάσεις σε επιλεγμένους αγροτικούς τομείς
Οι διατάξεις για τις τομεακές παρεμβάσεις έχουν ως βασική επιδίωξη να διασφαλίσουν την ομαλή λειτουργία και τη σταθερότητα των αγροτικών αγορών, συμβάλλοντας παράλληλα στη στήριξη του εισοδήματος των παραγωγών.
Η θέση του Συμβουλίου προβλέπει ότι οι παρεμβάσεις θα είναι υποχρεωτικές σε ορισμένους τομείς, ώστε να εφαρμόζονται ισότιμοι όροι ανταγωνισμού σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ειδικότερα, η υποχρέωση θα αφορά τη μελισσοκομία και τα οπωροκηπευτικά, ενώ για τον τομέα του κρασιού θα ισχύει υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Ταυτόχρονα, το Συμβούλιο εισάγει τη δυνατότητα εφαρμογής ευέλικτων εξαιρέσεων στον αμπελοοινικό κλάδο, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε χώρας. Με τον τρόπο αυτό θα μπορεί να συνεκτιμάται η κατάσταση στα κράτη μέλη όπου η συγκεκριμένη παραγωγική δραστηριότητα δεν έχει αναπτυχθεί σημαντικά.
Νέος τομέας για τις πρωτεϊνούχες καλλιέργειες
Στο πλαίσιο της αναθεώρησης προβλέπεται η δημιουργία ξεχωριστού τομέα για τις πρωτεϊνούχες καλλιέργειες και τους ελαιούχους σπόρους. Ο νέος αυτός τομέας θα αντικαταστήσει εκείνον που αφορά σήμερα τις αποξηραμένες ζωοτροφές.
Παράλληλα, τα κράτη μέλη θα ενθαρρύνονται να αναγνωρίζουν οργανώσεις παραγωγών που δραστηριοποιούνται στον συγκεκριμένο κλάδο, προκειμένου να μπορούν να συμμετέχουν στις τομεακές παρεμβάσεις.
Η συγκεκριμένη αλλαγή αποσκοπεί στην ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής πρωτεϊνούχων καλλιεργειών, στον περιορισμό της εξάρτησης της ΕΕ από τις εισαγωγές και στην ενδυνάμωση της στρατηγικής αυτονομίας της στον συγκεκριμένο τομέα.
Συνέχιση του ευρωπαϊκού σχολικού προγράμματος
Το σχολικό πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης προβλέπει τη διάθεση χρηματοδότησης στα κράτη μέλη για την προμήθεια φρούτων, λαχανικών και γάλακτος σε μαθητές, καθώς και για την ανάπτυξη εκπαιδευτικών δράσεων που συνδέονται με τη διατροφή.
Το πρόγραμμα θα εξακολουθήσει να εφαρμόζεται και στο πλαίσιο του επόμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου. Η θέση του Συμβουλίου διατηρεί τον στόχο που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την προώθηση υγιεινότερων διατροφικών συνηθειών μεταξύ των μαθητών.
Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται, μεταξύ άλλων, να περιοριστεί η διανομή τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε ελεύθερα σάκχαρα και λιπαρά, με σκοπό την ενίσχυση της υγιεινής διατροφής στο σχολικό περιβάλλον.
Νέα πρότυπα εμπορίας και ενημέρωση των καταναλωτών
Η διαπραγματευτική θέση του Συμβουλίου προβλέπει επίσης τη δυνατότητα καθιέρωσης προτύπων εμπορίας για μια σειρά αγροτικών προϊόντων. Στα προϊόντα αυτά περιλαμβάνονται οι πρωτεϊνούχες καλλιέργειες, το βόειο, το χοιρινό, το πρόβειο και το αίγειο κρέας, καθώς και το ρύζι.
Η θέσπιση τέτοιων προτύπων αποσκοπεί στη βελτίωση της πληροφόρησης που λαμβάνουν οι καταναλωτές κατά την αγορά των συγκεκριμένων προϊόντων, ιδίως όσον αφορά την προέλευσή τους.
