Οι τιμές του πετρελαίου, του φυσικού αερίου, των τροφίμων και των μετάλλων αυξήθηκαν απότομα φέτος, καθώς εντάθηκαν οι διεθνείς αναταράξεις, αναφέρει η Παγκόσμια Τράπεζα στην τελευταία έκθεση Commodity Markets Outlook για τις προοπτικές των αγορών εμπορευμάτων, την οποία αναμεταδίδει το Reuters.
Όπως επισημαίνει, η κατάσταση θα μπορούσε να επιδεινωθεί περαιτέρω, εάν κλιμακωθεί η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και συνεχιστούν οι ζημιές στις ρωσικές πετρελαϊκές υποδομές.
Ωστόσο, η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι οι τιμές των εμπορευμάτων θα υποχωρήσουν κατά 7% το επόμενο έτος. Παρ' όλα αυτά, νέες διαταραχές –μεταξύ των οποίων και οι προβλέψεις για το ισχυρότερο φαινόμενο Ελ Νίνιο από το 1950— θα μπορούσαν να διατηρήσουν τις τιμές των τροφίμων σε υψηλά επίπεδα, εντείνοντας τους φόβους για υψηλότερο πληθωρισμό και αυστηρότερη νομισματική πολιτική.
Ευάλωτη η παγκόσμια οικονομία σε μελλοντικά σοκ
Η παγκόσμια οικονομία είναι σήμερα πιο ευάλωτη σε μελλοντικά σοκ στην προσφορά. Τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου έχουν μειωθεί κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Μέση Ανατολή, ενώ η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου αναμένεται να υποχωρήσει κατά 5,2% το 2026. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη πτώση των τελευταίων τεσσάρων δεκαετιών, εάν εξαιρεθεί η παγκόσμια ύφεση του 2020, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα.
«Οι αγορές εμπορευμάτων πλήττονται ταυτόχρονα από αρκετά σημαντικά σοκ», δήλωσε ο Αϊχάν Κοσέ, αναπληρωτής επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας. «Το αυξημένο ενεργειακό κόστος και οι διαταραχές στο εμπόριο ανεβάζουν τις τιμές σε ένα ευρύ φάσμα εμπορευμάτων, απειλώντας να επιδεινώσουν τον πληθωρισμό, την επισιτιστική ανασφάλεια και τις προοπτικές οικονομικής ανάπτυξης».
Η Παγκόσμια Τράπεζα δημοσίευσε την εξαμηνιαία έκθεσή της την Τετάρτη (28/10), δύο ημέρες πριν από τη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών των 20 μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου στην Ατλάντα της Τζόρτζια, όπου στο επίκεντρο θα βρεθούν οι πόλεμοι στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία.
Ο Κοσέ δήλωσε ότι προτεραιότητα της Τράπεζας είναι η προστασία των φτωχότερων πληθυσμών του κόσμου και η στήριξη των χωρών χαμηλού εισοδήματος, οι οποίες αντιμετωπίζουν ήδη υψηλά βάρη χρέους.
Σύμφωνα με την έκθεση, η Παγκόσμια Τράπεζα έχει ήδη διαθέσει 8,7 δισ. δολάρια σε δάνεια χαμηλού κόστους και άλλες μορφές βοήθειας προς 25 χώρες που έχουν επηρεαστεί αρνητικά από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Σε αυτές περιλαμβάνονται 10 χώρες που αναπροσάρμοσαν υφιστάμενα προγράμματα για να καλύψουν δαπάνες σχετικές με την κρίση και 19 χώρες που αξιοποίησαν νέους χρηματοδοτικούς πόρους, με ορισμένες να κάνουν χρήση και των δύο επιλογών.
Υψηλό τετραετίας για τις τιμές ενέργειας
Η έκθεση αναφέρει επίσης ότι οι παγκόσμιες τιμές της ενέργειας αυξήθηκαν κατά 32% το 2026, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδό τους από το 2022, όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία.
Καθώς η παραγωγή πετρελαίου μειώνεται, η τιμή του αργού πετρελαίου Brent αναμένεται να παραμείνει αυξημένη βραχυπρόθεσμα, διαμορφούμενη κατά μέσο όρο στα 92 δολάρια το βαρέλι για το σύνολο του έτους. Οι τιμές θα ήταν ακόμη υψηλότερες εάν η ζήτηση πετρελαίου δεν προβλεπόταν να μειωθεί κατά 2,5% φέτος. Πρόκειται για την τρίτη μεγαλύτερη πτώση που έχει καταγραφεί, μετά το σοκ της πανδημίας COVID-19 το 2020 και την πετρελαϊκή κρίση του 1980.
Αύξηση 10% στα τρόφιμα το 2026 – Κίνδυνος επισιτιστικής κρίσης
Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι οι τιμές των τροφίμων θα αυξηθούν κατά λίγο περισσότερο από 10% το 2026, εξαιτίας των διαταραχών στις μεταφορές σιτηρών που προκαλούν οι εχθροπραξίες μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας στη Μαύρη Θάλασσα. Για το 2027 προβλέπεται νέα αύξηση άνω του 7%, με τη συνολική άνοδο των τιμών να προσεγγίζει το 18%.
Σε ένα δυσμενές σενάριο, που θα συνδυάζει ένα πρωτοφανές φαινόμενο Ελ Νίνιο, περαιτέρω διαταραχές στις μεταφορές σιτηρών μέσω της Μαύρης Θάλασσας, κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και συνεχιζόμενες ζημιές στις ρωσικές πετρελαϊκές υποδομές, οι τιμές των τροφίμων θα μπορούσαν να διαμορφωθούν 12% υψηλότερα από τις βασικές προβλέψεις.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να πυροδοτήσει επισιτιστική κρίση αντίστοιχη με εκείνη των αρχών της δεκαετίας του 2010, όταν περισσότεροι από 40 εκατομμύρια άνθρωποι οδηγήθηκαν επιπλέον σε συνθήκες ακραίας φτώχειας, σημειώνει η Παγκόσμια Τράπεζα.
Οι τιμές των λιπασμάτων αναμένεται να αυξηθούν κατά 14% το 2026, λόγω της απότομης ανόδου των τιμών της ουρίας, προτού επιστρέψουν στα επίπεδα του 2025 το 2027.
Παράλληλα, οι τιμές των μετάλλων προβλέπεται να αυξηθούν κατά 25% το 2026, φτάνοντας σε νέο ιστορικό υψηλό. Το αλουμίνιο, ο χαλκός και ο κασσίτερος αναμένεται να καταγράψουν νέα ρεκόρ, εξαιτίας των διαταραχών στην προσφορά και της ισχυρής ζήτησης που συνδέεται με τις επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τα ηλεκτρικά οχήματα και τα κέντρα δεδομένων.
Τέλος, οι τιμές των πολύτιμων μετάλλων προβλέπεται να εκτιναχθούν κατά 40% το 2026, καθώς η γεωπολιτική αβεβαιότητα και η αβεβαιότητα γύρω από την οικονομική πολιτική ενισχύουν τη ζήτηση για ασφαλή επενδυτικά καταφύγια. Για το 2027 αναμένεται κάποια αποκλιμάκωση των τιμών.
