Παράλληλα, εξέφρασε την ανησυχία του για νέα άνοδο των τιμών του φυσικού αερίου στην Ευρώπη κατά τους επόμενους μήνες, εκτιμώντας ότι θα μπορούσαν να φτάσουν ακόμη και τα 120-130 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, με επιπτώσεις στον πληθωρισμό, στα επιτόκια και συνολικά στην ευρωπαϊκή οικονομία.
Μιλώντας στο συνέδριο Green Deal Greece 2026 του ΤΕΕ, ο κ. Εξάρχου ανέδειξε τη γεωπολιτική και εμπορική σημασία του Κάθετου Διαδρόμου, ο οποίος μπορεί να δημιουργήσει μια εναλλακτική οδό μεταφοράς αμερικανικού LNG μέσω της Ελλάδας προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη, αλλά και την Ουκρανία. Όπως υποστήριξε, η προοπτική αυτή μεταβάλλει τις υφιστάμενες ισορροπίες στην αγορά φυσικού αερίου και έχει προκαλέσει αντιδράσεις από ανταγωνιστικά επιχειρηματικά συμφέροντα.
«Εχθροί υπάρχουν στο εξωτερικό, κατά κύριο λόγο στις Ηνωμένες Πολιτείες», ανέφερε χαρακτηριστικά, συνδέοντας την αντιπαράθεση με τη διεκδίκηση των μακροχρόνιων συμβολαίων προμήθειας φυσικού αερίου που θα χρειαστεί η ευρωπαϊκή αγορά.
Οι εναλλακτικές διαδρομές και τα ανταγωνιστικά συμφέροντα
Σύμφωνα με τον επικεφαλής της AKTOR, ορισμένοι Αμερικανοί ανταγωνιστές θα προτιμούσαν τη διοχέτευση του φυσικού αερίου προς την Ευρώπη μέσω διαφορετικών διαδρομών και όχι μέσω της Ελλάδας. Όπως εξήγησε, μια τέτοια επιλογή θα μπορούσε να δώσει στην Τουρκία τη δυνατότητα να συνδυάζει αμερικανικές και ρωσικές ποσότητες φυσικού αερίου, επιδιώκοντας χαμηλότερες τιμές.
Ο ίδιος αναφέρθηκε και σε ελληνικά επιχειρηματικά συμφέροντα που ενδεχομένως δεν στηρίζουν την ανάπτυξη του εγχειρήματος, διευκρινίζοντας, ωστόσο, ότι δεν τα θεωρεί την κύρια πηγή των αντιδράσεων.
«Το σημαντικό είναι ο πόλεμος που έγινε και που εξακολουθεί να γίνεται από αμερικανικά συμφέροντα», σημείωσε, προειδοποιώντας ότι οι συγκεκριμένες κινήσεις μπορούν να προκαλέσουν ουσιαστική ζημιά στην προσπάθεια υλοποίησης του Κάθετου Διαδρόμου.
Ο κ. Εξάρχου υπογράμμισε ότι το εγχείρημα δεν απαιτεί κατ' ανάγκη την κατασκευή νέων υποδομών από μηδενική βάση. Όπως ανέφερε, η Ρεβυθούσα, ο πλωτός σταθμός αποθήκευσης και επαναεριοποίησης LNG (FSRU) της Αλεξανδρούπολης και τα υφιστάμενα δίκτυα παρέχουν ήδη τις βασικές δυνατότητες για τη μεταφορά ποσοτήτων φυσικού αερίου προς τις βόρειες αγορές.
Κατά συνέπεια, το επόμενο κρίσιμο βήμα αφορά την εξασφάλιση εμπορικών συμφωνιών που θα εγγυώνται τις απαραίτητες ποσότητες και θα επιτρέπουν την αξιοποίηση των διαθέσιμων υποδομών. Παράλληλα, διευκρίνισε ότι η δραστηριοποίηση της Atlantic SEE LNG Trade δεν δημιουργεί καθεστώς αποκλειστικότητας, καθώς κάθε εταιρεία μπορεί να προμηθεύεται αμερικανικό LNG και να το διαθέτει στην ευρωπαϊκή αγορά.
Οι συμφωνίες των 9 δισ. ευρώ και η προμήθεια LNG
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συμβολή της Κίμπερλι Γκιλφόιλ στην προώθηση του Κάθετου Διαδρόμου, χαρακτηρίζοντάς την κινητήριο δύναμη για την ανάπτυξη του σχεδίου.
Όπως ανέφερε, η δραστηριότητά της συνέβαλε στην εξασφάλιση εμπορικών συμφωνιών συνολικού ύψους περίπου 9 δισ. ευρώ σε βάθος 20ετίας, οι οποίες αφορούν τις αμερικανικές εξαγωγές LNG. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι συμφωνίες αυτές δεν συνεπάγονται αντίστοιχη οικονομική επιβάρυνση για τις ΗΠΑ, ενώ το ελληνικό Δημόσιο μπορεί να αποκομίσει οφέλη χωρίς να έχει αναλάβει υποχρέωση δέσμευσης συγκεκριμένων ποσοτήτων.
Ο επικεφαλής της Atlantic SEE LNG Trade στάθηκε επίσης στη μακροχρόνια συμφωνία με τη Venture Global για την προμήθεια 1,5 δισ. κυβικών μέτρων LNG ετησίως. Υποστήριξε ότι η τιμή που εξασφαλίστηκε στο πλαίσιο της συμφωνίας δεν είναι πλέον διαθέσιμη για νέες ποσότητες στην αγορά, καθώς οι σημερινές τιμές διαμορφώνονται σε αισθητά υψηλότερα επίπεδα.
Υπενθύμισε, μάλιστα, ότι όταν συμφωνήθηκε η προμήθεια είχαν διατυπωθεί επιφυλάξεις για το κατά πόσο αποτελούσε συμφέρουσα επιλογή, ακόμη και από παράγοντες της ελληνικής κυβέρνησης. Όπως σημείωσε, οι μεταγενέστερες εξελίξεις στην αγορά ανέδειξαν την αξία της συγκεκριμένης συμφωνίας.
Την ίδια ώρα, βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις για νέες εμπορικές συμφωνίες, χωρίς να έχουν ακόμη ολοκληρωθεί. Ο κ. Εξάρχου αναφέρθηκε ειδικότερα στις επαφές με τη Ρουμανία, οι οποίες θα μπορούσαν να προχωρήσουν μετά τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης, καθώς και στις διαπραγματεύσεις με τη Βουλγαρία και άλλες χώρες της ευρύτερης περιοχής.
Προειδοποίηση για φυσικό αέριο στα 120-130 ευρώ ανά Μεγαβατώρα
Ιδιαίτερα ανησυχητικές χαρακτήρισε τις προοπτικές για τις ευρωπαϊκές τιμές ενέργειας τους επόμενους μήνες, εκτιμώντας ότι η αύξηση της ζήτησης για θέρμανση κατά τη χειμερινή περίοδο ενδέχεται να οδηγήσει σε νέα άνοδο του φυσικού αερίου.
Όπως ανέφερε, οι τιμές έχουν ήδη προσεγγίσει τα 100 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, ενώ δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο να κινηθούν στα 120 ή ακόμη και στα 130 ευρώ. Έθεσε, μάλιστα, το ερώτημα με ποιον τρόπο θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί μια τέτοια εξέλιξη χωρίς σοβαρές επιπτώσεις στην οικονομία.
Ο κ. Εξάρχου άσκησε κριτική στην ταχύτητα αντίδρασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υποστηρίζοντας ότι άλλες μεγάλες αγορές κινούνται πιο ενεργά για την εξασφάλιση πρόσθετων ποσοτήτων φυσικού αερίου. Επικαλέστηκε την Κίνα, η οποία, όπως είπε, εξακολουθεί να προμηθεύεται αμερικανικό αέριο αντί να αξιοποιεί αποκλειστικά τα αποθέματά της, αλλά και το Κατάρ, το οποίο επίσης αναζητεί πρόσθετες ποσότητες από τις ΗΠΑ.
Αντίθετα, κατά την εκτίμησή του, η Ευρώπη δεν έχει προχωρήσει με την ίδια ταχύτητα στη σύναψη μακροχρόνιων συμφωνιών προμήθειας, με αποτέλεσμα να παραμένει εκτεθειμένη στις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών.
Ο ίδιος προειδοποίησε ότι μια νέα ενεργειακή ανατίμηση θα μπορούσε να ενισχύσει τις πληθωριστικές πιέσεις στη διάρκεια του χειμώνα και να δημιουργήσει πρόσθετες πιέσεις για αύξηση των επιτοκίων. «Ο κίνδυνος για μένα είναι αυτός και είναι άμεσος, είναι τώρα», τόνισε, επισημαίνοντας ότι οι συνέπειες θα μπορούσαν να επεκταθούν στο σύνολο της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Έκκληση για άμεση έκδοση ευρωομολόγου
Για την αντιμετώπιση των πιθανών επιπτώσεων, ο κ. Εξάρχου ζήτησε την άμεση ενεργοποίηση ευρωπαϊκών μηχανισμών οικονομικής στήριξης, προτείνοντας συγκεκριμένα την έκδοση ευρωομολόγου.
Όπως υποστήριξε, η παρέμβαση της ΕΕ θα πρέπει να γίνει εγκαίρως, πριν ενταθούν οι πιέσεις από το αυξημένο ενεργειακό κόστος, και όχι τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο, όταν οι χρηματοδοτικές ανάγκες ενδέχεται να είναι σημαντικά μεγαλύτερες.
Προειδοποίησε, επίσης, ότι η καθυστερημένη αντίδραση θα μπορούσε να έχει ευρύτερες πολιτικές συνέπειες σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ιδίως σε χώρες των οποίων οι οικονομίες βρίσκονται ήδη υπό πίεση.
Αναφερόμενος στην Ελλάδα, εξέφρασε την εκτίμηση ότι η ελληνική οικονομία βρίσκεται στην καλύτερη θέση των τελευταίων τουλάχιστον 50 ετών. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι ακόμη και η χώρα μας δύσκολα θα μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστη από μια γενικευμένη ευρωπαϊκή κρίση, ειδικά εάν οι αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας επιβαρύνουν οικονομίες όπως η γερμανική και η γαλλική.
Το ενδεχόμενο επιστροφής του ρωσικού φυσικού αερίου
Στο πλαίσιο της παρέμβασής του, ο επικεφαλής της AKTOR αναφέρθηκε και στο ενδεχόμενο επανόδου του ρωσικού φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά, σε περίπτωση μεταβολής των γεωπολιτικών συνθηκών.
Κατά την άποψή του, μια τέτοια εξέλιξη δεν θα λειτουργούσε ανταγωνιστικά προς τον Κάθετο Διάδρομο, αλλά θα μπορούσε να ενισχύσει τη σημασία του. Όπως εξήγησε, ο συνδυασμός ρωσικού φυσικού αερίου μέσω αγωγών με αμερικανικό LNG θα μπορούσε να διευρύνει τις διαθέσιμες επιλογές προμήθειας και να συμβάλει στη διαμόρφωση χαμηλότερων τιμών για τους Ευρωπαίους καταναλωτές.
Επισήμανε, παράλληλα, ότι το φυσικό αέριο που μεταφέρεται μέσω αγωγών έχει χαμηλότερο κόστος μεταφοράς, ενώ υπογράμμισε ότι η Ευρώπη δεν θα πρέπει να αντικαταστήσει την εξάρτησή της από τη Ρωσία με μια νέα εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αν και δεν θεωρεί πιθανή μια άμεση επιστροφή του ρωσικού αερίου, ο κ. Εξάρχου εκτίμησε ότι η μακροπρόθεσμη ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης προϋποθέτει διαφοροποίηση των πηγών και ισορροπία μεταξύ διαφορετικών προμηθευτών. Σε αυτό το πλαίσιο, η λειτουργία του Κάθετου Διαδρόμου θα μπορούσε να προσφέρει πρόσθετες εμπορικές δυνατότητες και μεγαλύτερη ευελιξία στην τροφοδοσία της ευρωπαϊκής αγοράς.
