Αθήνα και Ουάσιγκτον επαναβεβαιώνουν τη δέσμευσή τους για ενίσχυση του διμερούς εμπορίου και των επενδύσεων, εισάγοντας όμως σαφέστερα στην οικονομική συνεργασία την παράμετρο της ασφάλειας. Η συμφωνία καλύπτει τόσο τον έλεγχο του ποιος επενδύει σε στρατηγικές επιχειρήσεις και υποδομές όσο και τις συμβάσεις και προμήθειες που συνδέονται με αυτές.
Για την Ελλάδα η αναφορά έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς αφορά δυνητικά ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων, από λιμάνια, μεταφορές και logistics μέχρι ενέργεια, τηλεπικοινωνίες και ψηφιακά δίκτυα.
Η χώρα διαθέτει ήδη από το 2025 εθνικό μηχανισμό ελέγχου άμεσων ξένων επενδύσεων για λόγους ασφάλειας ή δημόσιας τάξης. Η νέα ελληνοαμερικανική συμφωνία έρχεται συνεπώς να ενισχύσει μια κατεύθυνση που έχει ήδη υιοθετηθεί θεσμικά τόσο στην Ελλάδα όσο και ευρύτερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η Ελευσίνα και η σύμπραξη ONEX–AKTOR
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει μέσα σε αυτό το περιβάλλον η Ελευσίνα. Η αμερικανική U.S. International Development Finance Corporation έχει χρηματοδοτήσει με 125 εκατ. δολάρια την ανάπτυξη των Ναυπηγείων Ελευσίνας υπό την ONEX, συνδέοντας δημόσια την επένδυση με τα ευρύτερα στρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ στην περιοχή.
Η δραστηριότητα πλέον επεκτείνεται και στο λιμάνι. Τον Μάρτιο του 2026 οι όμιλοι ONEX Shipyards & Technologies και AKTOR ανακοίνωσαν αποκλειστική στρατηγική συνεργασία για την από κοινού συμμετοχή στον διαγωνισμό παραχώρησης της εμπορικής εκμετάλλευσης του Λιμένα Ελευσίνας.
Στον σχεδιασμό, η AKTOR αναλαμβάνει το κατασκευαστικό σκέλος και την ανάπτυξη των υποδομών, ενώ η ONEX τη διαχείριση και λειτουργία των λιμενικών δραστηριοτήτων. Η πρόταση αφορά έναν ευρύτερο κόμβο που θα συνδέει λιμενικές υπηρεσίες, logistics, ναυπηγοεπισκευή, μεταφορές και ενεργειακές δραστηριότητες.
Η θέση της Ελευσίνας δίπλα στο Θριάσιο και η δυνατότητα σύνδεσής της με βασικούς οδικούς και σιδηροδρομικούς άξονες προσθέτουν οικονομικό βάρος στο εγχείρημα.
Ο Πειραιάς και η COSCO
Στην ίδια γεωγραφική ζώνη βρίσκεται ο Πειραιάς, όπου η COSCO ελέγχει το 67% του ΟΛΠ. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες κινεζικές επενδύσεις σε ευρωπαϊκές λιμενικές υποδομές.
Το κοινό ανακοινωθέν Ελλάδας και ΗΠΑ δεν αναφέρεται στην Κίνα, την COSCO ή τον Πειραιά και δεν προκύπτει οποιαδήποτε πρόθεση επανεξέτασης του υφιστάμενου ιδιοκτησιακού καθεστώτος του ΟΛΠ.
Η κινεζική παρουσία στον Πειραιά αποτελεί, ωστόσο, μέρος του ευρύτερου περιβάλλοντος μέσα στο οποίο εξελίσσεται η αμερικανική πολιτική για τις στρατηγικές υποδομές. Οι ΗΠΑ έχουν εντείνει τα τελευταία χρόνια την προσοχή τους στην παρουσία κινεζικών επιχειρήσεων σε λιμάνια και κρίσιμα δίκτυα διεθνώς.
Η ανάπτυξη της Ελευσίνας δεν δημιουργεί έναν λιμένα αντίστοιχου μεγέθους με τον Πειραιά. Διαμορφώνει όμως έναν δεύτερο πόλο στη δυτική Αττική, με δραστηριότητες σε λιμάνι, ναυπηγεία, logistics και ενέργεια και με σημαντική αμερικανική χρηματοδοτική παρουσία.
Το βάρος πέφτει στις επόμενες επενδύσεις
Η ουσιαστικότερη επίπτωση της ελληνοαμερικανικής συμφωνίας ενδέχεται να αφορά περισσότερο τις νέες επενδύσεις παρά όσες έχουν ήδη πραγματοποιηθεί.
Στο νέο περιβάλλον, το ύψος μιας επένδυσης και οι θέσεις εργασίας που δημιουργεί δεν αποτελούν τα μόνα κριτήρια. Μεγαλύτερη σημασία αποκτούν η προέλευση του κεφαλαίου, ο πραγματικός έλεγχος μιας εταιρείας, η πρόσβαση σε κρίσιμες υποδομές και δεδομένα και οι πιθανές στρατηγικές εξαρτήσεις από τρίτες χώρες.
Για μια χώρα που εξελίσσεται σε κόμβο μεταφορών, ενέργειας και logistics στην Ανατολική Μεσόγειο, η αλλαγή αυτή έχει άμεσο οικονομικό ενδιαφέρον.
Ο άξονας Πειραιάς – Θριάσιο – Ελευσίνα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Σε μια σχετικά περιορισμένη γεωγραφική περιοχή συγκεντρώνονται κινεζικές και αμερικανικές επενδύσεις, λιμενικές και ναυπηγικές εγκαταστάσεις, logistics και ενεργειακές υποδομές.
Η νέα παράμετρος είναι ότι στις επόμενες μεγάλες επενδυτικές αποφάσεις το ερώτημα δεν θα είναι μόνο πόσα κεφάλαια επενδύονται, αλλά και ποιος επενδύει και σε ποια υποδομή.
