Όπως σημειώνει, στο επίκεντρο της επίσκεψης βρέθηκαν συνομιλίες με πολίτες από διάφορα μέρη της χώρας που αποφάσισαν να επιστρέψουν ή να εγκατασταθούν σε ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές. Οι άνθρωποι αυτοί μίλησαν για τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν, τις ευκαιρίες που εντοπίζουν και την υποστήριξη που θα ήθελαν από το κράτος.
Κατά τον υφυπουργό, η συζήτηση για την αναζωογόνηση της υπαίθρου δεν προκύπτει απλώς από ανάγκη, ούτε είναι ξένη προς τις σύγχρονες απαιτήσεις. Αντιθέτως, εντάσσεται σε ένα συνεκτικό σχέδιο περιφερειακής και τοπικής ανάπτυξης, που δίνει τη δυνατότητα στον κάθε πολίτη να προοδεύσει στον τόπο όπου γεννήθηκε, εφόσον το επιλέξει. Παράλληλα, διασφαλίζεται η δίκαιη και αναλογική κατανομή των καρπών της ανάπτυξης σε κάθε γωνιά της χώρας.
Η προσπάθεια αυτή βασίζεται σε συντονισμένο διάλογο, με σχεδιασμό και εφαρμογή στοχευμένων πολιτικών σε τοπικό επίπεδο. Ιδιαίτερη σημασία έχει η ενσωμάτωση της περιφερειακής διάστασης στη διαμόρφωση και υλοποίηση εθνικών πολιτικών που αφορούν κρίσιμους τομείς, όπως η διαχείριση των υδάτινων πόρων, το δημογραφικό πρόβλημα, ο χωροταξικός σχεδιασμός, οι δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις, τα περιφερειακά πανεπιστήμια, οι ορεινές και νησιωτικές περιοχές, καθώς και ο συντονισμός όλων των διαθέσιμων χρηματοδοτικών εργαλείων. Όλα αυτά αποσκοπούν στο να μειωθούν οι ανισότητες μεταξύ περιφέρειας και κέντρου, με τρόπο που θα είναι βιώσιμος και κοινωνικά δίκαιος.
Ο Κοντογεώργης τονίζει ότι η ελληνική συζήτηση για την περιφέρεια συνδέεται στενά με τις ευρωπαϊκές εξελίξεις, ιδίως με το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, το οποίο θα καθορίσει τις χρηματοδοτικές δυνατότητες των κρατών για τα επόμενα χρόνια. Η Ελλάδα, όπως αναφέρει, έχει μεγάλες ανάγκες σε υποδομές και επενδύσεις που αφορούν το νερό, τη στέγαση, το δημογραφικό, τις μεταφορές, τα ενεργειακά δίκτυα, το μεταναστευτικό και τη διαχείριση των συνόρων. Όμως, την ίδια στιγμή, η Ε.Ε. στρέφει την προσοχή της στην ενίσχυση της άμυνας και της ανταγωνιστικότητας. Για τον λόγο αυτό, οι πόροι που προορίζονται για την κοινωνική συνοχή γίνονται ακόμα πιο πολύτιμοι.
Η νέα πραγματικότητα απαιτεί σαφώς διαφορετική προσέγγιση. Πρώτον, ο σχεδιασμός πρέπει να είναι κοινός ανάμεσα στην κεντρική κυβέρνηση και τις τοπικές αρχές, με σαφείς και ευθυγραμμισμένες προτεραιότητες, δεδομένου ότι οι διαθέσιμοι πόροι αποτελούν ενιαίο ταμείο. Το νέο πλαίσιο συγχρηματοδοτούμενων εργαλείων δεν θα περιορίζεται στην τυπική κατανομή κονδυλίων, αλλά θα ορίζει ελάχιστα επίπεδα δαπανών για κάθε προτεραιότητα, ώστε να προχωρήσουν οι επενδύσεις που έχει ανάγκη η κοινωνία στο σύνολό της.
Δεύτερον, ο πρωτογενής τομέας δεν μπορεί να είναι αποκομμένος από τον υπόλοιπο σχεδιασμό για την περιφέρεια. Οι νέες συνθήκες — όπως η κλιματική αλλαγή, η αγροκλιματική ταξινόμηση, η ανάγκη για διατροφική αυτάρκεια και η προσέλκυση ανθρώπινου δυναμικού — επιβάλλουν την ενσωμάτωσή του στον αναπτυξιακό σχεδιασμό της χώρας.
Τρίτον, το νέο μοντέλο περιφερειακής ανάπτυξης στηρίζεται σε ολοκληρωμένα προγράμματα που συνδυάζουν μεταρρυθμίσεις με επενδύσεις. Οι εποχές όπου εξασφαλίζονταν πόροι χωρίς επαρκή σχεδιασμό έχουν παρέλθει. Πλέον απαιτείται πλήρης ετοιμότητα από την αρχή: σωστός σχεδιασμός, σαφής προγραμματισμός, ταχύτατη υλοποίηση, διαφάνεια και λογοδοσία. Μόνο όταν αποδειχθεί ότι οι πόροι αξιοποιούνται σωστά, θα ακολουθούν οι εκταμιεύσεις.
Όλα τα παραπάνω, όμως, δεν μπορούν να επιτευχθούν χωρίς δύο θεμελιώδεις προϋποθέσεις: την ειλικρινή και συνεχή διαβούλευση με τους πολίτες κάθε περιοχής και την ευρεία κοινωνική αποδοχή των σχεδίων σε τοπικό επίπεδο. Καμία πολιτική δεν μπορεί να έχει επιτυχία αν δεν στηρίζεται στη γνώση και τη συμμετοχή των ανθρώπων που ζουν και εργάζονται στις περιοχές που επηρεάζονται. Ταυτόχρονα, απαιτείται ουσιαστικός εθνικός διάλογος και συνεννόηση για τις στρατηγικές αποφάσεις που αφορούν το μέλλον της ελληνικής υπαίθρου. Όπως επισημαίνει ο υφυπουργός, αξίζει να καταβάλουμε αυτή την προσπάθεια.
