Μιλώντας στο Reuters, καθώς η Ελλάδα ολοκληρώνει την προεδρία της στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, ο κ. Μητσοτάκης ζήτησε επίσης την άμεση σύναψη μιας «διεθνούς εκεχειρίας» για την προστασία της ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα, μετά τη βύθιση πλοίου μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων ελληνικών συμφερόντων την Τετάρτη.
Την περασμένη εβδομάδα, η Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης ενέκρινε συμφωνία με την Τουρκία για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, προκαλώντας την αντίδραση της Αθήνας, αλλά και της Αιγύπτου, του Μπαχρέιν και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, οι οποίες τη χαρακτήρισαν απειλή για την περιφερειακή ασφάλεια και τη διεθνή έννομη τάξη.
«Αγνοεί πλήρως τη γεωγραφία, την πραγματικότητα ότι υπάρχουν ελληνικά νησιά, τα οποία φαίνεται να εξαφανίζονται εντελώς από τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται την περιοχή η Τουρκία και η Λιβύη», δήλωσε ο πρωθυπουργός, κατηγορώντας τις δύο πλευρές ότι επιχειρούν να δημιουργήσουν ένα «τετελεσμένο γεγονός», παραβλέποντας τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, έχει υποστηρίξει ότι οι αντιδράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και άλλων χωρών στην έγκριση της συμφωνίας, η οποία είχε αρχικά συναφθεί το 2019, δεν έχουν νόμιμη βάση, υπερασπιζόμενος την πολιτική της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Μετά τη συμφωνία Τουρκίας – Λιβύης του 2019, η Ελλάδα παραχώρησε άδεια σε κοινοπραξία με επικεφαλής την Chevron για έρευνες φυσικού αερίου νότια της Κρήτης, ενώ παράλληλα επιδιώκει ξεχωριστή συμφωνία με τη Λιβύη για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών τους.
Ο κ. Μητσοτάκης διαβεβαίωσε ότι «δεν υπάρχει κίνδυνος να αμφισβητηθούν με οποιονδήποτε τρόπο αυτές οι έρευνες».
Χαρακτηρίζοντας τη Λιβύη και την Ελλάδα «φυσικούς γείτονες», ο πρωθυπουργός, ο οποίος ανέλαβε για πρώτη φορά την εξουσία το 2019 και διανύει τη δεύτερη θητεία του, κάλεσε την αφρικανική χώρα να διαπραγματευτεί απευθείας με την Αθήνα και να αντιμετωπίσει τις συνομιλίες «με πολύ μεγάλη σοβαρότητα».
Επιθέσεις σε πλοία στη Μαύρη Θάλασσα
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, 58 ετών, μίλησε στο Reuters μετά την προεδρία του σε συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για τη θαλάσσια ασφάλεια. Λίγες ώρες νωρίτερα, είχε βυθιστεί πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων ελληνικών συμφερόντων, το οποίο επλήγη από ναυτικά drones στα ανοικτά των ακτών της Βουλγαρίας, στο πλαίσιο της τελευταίας μιας σειράς επιθέσεων εναντίον πλοίων στο δυτικό τμήμα της Μαύρης Θάλασσας μέσα στον μήνα.
Τα πλοία ελληνικών συμφερόντων αποτελούν μέρος των μεγαλύτερων στόλων δεξαμενόπλοιων παγκοσμίως και διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στο εμπόριο στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας. Τα ύδατά της μοιράζονται η Βουλγαρία, η Γεωργία, η Ρουμανία και η Τουρκία, καθώς και η Ρωσία και η Ουκρανία, οι οποίες βρίσκονται σε πόλεμο από τη ρωσική εισβολή τον Φεβρουάριο του 2022.
«Χρειαζόμαστε κάποιου είδους διεθνή εκεχειρία όσον αφορά την ελευθερία της ναυσιπλοΐας», δήλωσε ο κ. Μητσοτάκης, υπογραμμίζοντας ότι αποτελεί «ύψιστη προτεραιότητα» να διασφαλιστεί η εξαγωγή σιτηρών από την περιοχή προς τις διεθνείς αγορές μέσω της Μαύρης Θάλασσας.
«Οι Έλληνες εφοπλιστές θα ήταν οι πρώτοι που θα επανεκκινούσαν τις εμπορικές δραστηριότητές τους στη Μαύρη Θάλασσα, συμπεριλαμβανομένης της Ουκρανίας, υπό την προϋπόθεση ότι θα διασφαλίζεται η ασφαλής διέλευση», ανέφερε, επισημαίνοντας παράλληλα τη μεγάλη αύξηση του κόστους στη ναυτιλία, καθώς οι δαπάνες ναύλωσης και ασφάλισης έχουν «εκτοξευθεί».
Μέχρι στιγμής δεν έχει διευκρινιστεί ποιος βρίσκεται πίσω από την επίθεση, η οποία εντείνει τις ανησυχίες για τις επιπτώσεις του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία στην εμπορική ναυσιπλοΐα της περιοχής.
Ο πρωθυπουργός επισήμανε ότι η Ουκρανία εξαρτάται οικονομικά από τις εξαγωγές των προϊόντων της. «Είχαν μια εξαιρετικά καλή συγκομιδή, αλλά τα σιτηρά βρίσκονται τώρα αποθηκευμένα σε σιλό, με κίνδυνο να σαπίσουν», δήλωσε.
«Δυστυχώς, προς το παρόν, η Ρωσία δεν φαίνεται να ενδιαφέρεται να συμμετάσχει σε ουσιαστική συζήτηση», πρόσθεσε.
Έκκληση για ενίσχυση της αποστολής στην Ερυθρά Θάλασσα
Ο κ. Μητσοτάκης κάλεσε επίσης την Ευρωπαϊκή Ένωση να ενισχύσει τη ναυτική αποστολή «Ασπίδες» (Aspides), η οποία ξεκίνησε το 2024 με στόχο την προστασία της εμπορικής ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα από τις επιθέσεις των Χούθι της Υεμένης, οι οποίοι ευθυγραμμίζονται με το Ιράν.
Η κλιμάκωση των εχθροπραξιών μεταξύ των Χούθι και της Σαουδικής Αραβίας έχει διαταράξει τον εφοδιασμό πετρελαίου και έχει αυξήσει τον κίνδυνο ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης, οκτώ μήνες μετά τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στο Ιράν.
«Το επιχείρημά μου είναι απλό: η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει συμφέρον να διατηρεί ουσιαστική παρουσία, με πραγματικά επιχειρησιακά μέσα, σε αυτό το τμήμα του κόσμου, και χρειαζόμαστε περισσότερες χώρες να συμμετάσχουν στην επιχείρηση Aspides», δήλωσε στο Reuters.
Όπως ανέφερε, η Ελλάδα, η Ιταλία και η Γαλλία έχουν διαθέσει μέσα στην αποστολή, κάτι που «σαφώς δεν αρκεί». Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που επικαλέστηκε το Reuters στα τέλη Σεπτεμβρίου, έξι πολεμικά πλοία συμμετείχαν τότε στην επιχείρηση.
Οι Χούθι ανακοίνωσαν αυτή την εβδομάδα ότι επιτέθηκαν σε στρατιωτικά αεροσκάφη της Σαουδικής Αραβίας και απέκρουσαν προέλαση δυνάμεων που υποστηρίζονται από το Ριάντ, κοντά στα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ, μια κρίσιμη θαλάσσια δίοδο της Ερυθράς Θάλασσας.
«Αν θέλουμε πραγματικά να στείλουμε το μήνυμα και στις χώρες του Κόλπου ότι αντιμετωπίζουμε σοβαρά την ασφάλειά τους, αλλά και ότι προστατεύουμε τις κρίσιμες θαλάσσιες οδούς, οι οποίες είναι απολύτως απαραίτητες για το ευρωπαϊκό εμπόριο, πρέπει να είμαστε πρόθυμοι να διαθέσουμε περισσότερα μέσα σε αυτή την περιοχή», τόνισε ο πρωθυπουργός.
Η Ελλάδα υπέρ της διατήρησης των κυρώσεων κατά της Ρωσίας
Ερωτηθείς για την απόφαση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να άρει νωρίτερα αυτόν τον μήνα τις κυρώσεις στις ρωσικές εξαγωγές ντίζελ, ο κ. Μητσοτάκης επανέλαβε τη στήριξη της Ελλάδας στις κυρώσεις κατά της Μόσχας.
«Πιστεύουμε ότι πρέπει να ασκήσουμε οικονομική πίεση και να επιβάλουμε μεγαλύτερο οικονομικό κόστος στη Ρωσία, στέλνοντας ένα απολύτως σαφές μήνυμα: όσο παρατείνει αυτόν τον πόλεμο, θα υφίσταται συγκεκριμένες οικονομικές συνέπειες», δήλωσε.
