Ο προσδιορισμός των τάσεων αυτών γίνεται σε μια ιδιαίτερα σημαντική έκθεση που δημοσιεύτηκε πριν από λίγες ημέρες στις ΗΠΑ από το Εθνικό Συμβούλιο Πληροφοριών με τον τίτλο «Global Τrends 2025: Α Τransformed World» («Παγκόσμιες Τάσεις 2025: Ένας Μετασχηματιζόμενος Κόσμος»). Η έκθεση λοιπόν αυτή επισημαίνει ορισμένες εξόχως ενδιαφέρουσες ή και ανησυχητικές τάσεις. Έτσι, μεταξύ άλλων, επισημαίνει ότι το διεθνές σύστημα- όπως οικοδομήθηκε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο- θα είναι σχεδόν αγνώριστο το 2025 λόγω της εμφάνισης νέων δυνάμεων, της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας, της ιστορικών διαστάσεων μεταφοράς οικονομικής και πολιτικής ισχύος από τη Δύση στην Ανατολή, της αυξημένης επιρροής των μη κρατικών παραγόντων (non state actors) κ.ά.
Το 2025- συνεχίζει- το διεθνές σύστημα θα είναι πολυπολικό. Αλλά παράλληλα με τη μετατόπιση της εξουσίας από έθνος σε έθνος η σχετική ισχύς των μη κρατικών παραγόντων/μονάδων όπως επιχειρήσεων, φυλών, θρησκευτικών οργανώσεων, εγκληματικών δικτύων κ.λπ. θα ενισχυθεί και θα διευρυνθεί εντυπωσιακά. Από την άλλη μεριά όμως, στον ανεπτυγμένο κόσμο τάσεις όπως η γήρανση του πληθυσμού, οι ελλείψεις σε ενέργεια και τρόφιμα μαζί με την κλιματική αλλαγή θα οδηγήσουν στον περιορισμό ή και το τέλος μιας ιστορικά πρωτοφανούς περιόδου ευημερίας.
Από ιστορική άποψη, ένα πολυπολικό (multipolar) σύστημα εμφανίζεται ως δυνητικά περισσότερο ασταθές από ένα διπολικό ή μονοπολικό, αν και αυτό δεν σημαίνει κατ΄ ανάγκην ότι το διεθνές σύστημα θα οδηγηθεί σε πλήρη κατάρρευση. Ωστόσο στο σύστημα αυτό η σχετική ισχύς των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής (περιλαμβανομένης και της στρατιωτικής ισχύος) θα συρρικνωθεί, αν και η χώρα θα παραμείνει η σχετικά περισσότερο ισχυρή δύναμη παγκοσμίως. Με άλλα λόγια, η έκθεση σκιαγραφεί μάλλον ζοφερές τάσεις για το μέλλον.
Μήπως όμως θα είχε ενδιαφέρον και η μικρή Ελλάδα να επιχειρήσει να επεξεργασθεί κάποια σενάρια για το μέλλον της μέσα στο αβέβαιο και ζοφερό αυτό περιβάλλον;
Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.
Τα Νέα