Για τρεις ημέρες, συνολικά 70 εκπρόσωποι ευρωπαϊκών πόλεων, φορέων και οργανισμών αντάλλαξαν εμπειρίες και καλές πρακτικές για την αντιμετώπιση της αστικής φτώχειας, με ιδιαίτερη έμφαση στη στεγαστική κρίση, την ενεργειακή φτώχεια, την κοινωνική ένταξη και την ισότιμη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, εκπαίδευσης και απασχόλησης.
Στην ομιλία του, την πρώτη ημέρα της διοργάνωσης, ο Δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, μεταξύ άλλων, τόνισε: «Η φτώχεια στις σύγχρονες πόλεις έχει πολλές διαφορετικές όψεις. Είναι η δυσκολία μιας οικογένειας να πληρώσει το ρεύμα ή το ενοίκιο, η αδυναμία πρόσβασης στην υγεία, ο αποκλεισμός από την εργασία και τις ευκαιρίες που προσφέρει μια πόλη. Στην Αθήνα εργαζόμαστε για να αντιμετωπίσουμε αυτές τις προκλήσεις συνδυαστικά, μέσα από συγκεκριμένες κοινωνικές πολιτικές και υπηρεσίες που βρίσκονται κοντά στους πολίτες. Το Γραφείο Αντιμετώπισης Ενεργειακής Φτώχειας, το Job Center, τα Δημοτικά Ιατρεία και οι δομές κοινωνικής προστασίας αποτελούν μέρος αυτής της προσπάθειας. Η φιλοξενία του Eurocities Social Innovation Lab μάς έδωσε την ευκαιρία να ανταλλάξουμε εμπειρίες με άλλες ευρωπαϊκές πόλεις, αλλά και να αναδείξουμε κάτι που θεωρούμε ουσιαστικό: ότι οι δήμοι πρέπει να έχουν ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής πολιτικής κατά της φτώχειας, με τα κατάλληλα εργαλεία και τους αναγκαίους πόρους».
Η διοργάνωση αποτέλεσε μια ευκαιρία να παρουσιαστούν οι πρωτοβουλίες κοινωνικής πολιτικής που αναπτύσσει ο Δήμος Αθηναίων, με τη συμβολή της Αναπτυξιακής Αθήνας, καθώς και οι τρόποι με τους οποίους οι τοπικές αρχές μπορούν να συμβάλουν στην εφαρμογή της πρώτης Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Καταπολέμηση της Φτώχειας.
Το Γραφείο Αντιμετώπισης Ενεργειακής Φτώχειας στο επίκεντρο των συζητήσεων
Ξεχωριστή θέση στο πρόγραμμα είχε το Γραφείο Αντιμετώπισης Ενεργειακής Φτώχειας του Δήμου Αθηναίων (ΓΑΕΦ), το οποίο λειτουργεί από την Αναπτυξιακή Αθήνας και παρέχει εξατομικευμένη συμβουλευτική και πρακτική βοήθεια σε νοικοκυριά που δυσκολεύονται να καλύψουν τις ενεργειακές τους ανάγκες.
Στο θεματικό εργαστήριο που συντόνισε η Αθήνα, οι συμμετέχοντες εξέτασαν τους τρόπους με τους οποίους μπορούν οι δήμοι να εντοπίζουν και να προσεγγίζουν ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά, τα οποία συχνά δεν γνωρίζουν τις διαθέσιμες υπηρεσίες ή δυσκολεύονται να ζητήσουν βοήθεια.
Μέσα από τη συνεργασία εκπροσώπων διαφορετικών ευρωπαϊκών πόλεων, συζητήθηκαν τρόποι ενίσχυσης της εμπιστοσύνης των πολιτών, βελτίωσης της ενημέρωσης και διευκόλυνσης της πρόσβασης σε μέτρα ενεργειακής και κοινωνικής προστασίας.
Ευρωπαίοι εκπρόσωποι γνώρισαν τις κοινωνικές δομές της Αθήνας
Σημαντικό μέρος της διοργάνωσης αποτέλεσαν οι επισκέψεις πεδίου (site visits), μέσα από τις οποίες οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά διαφορετικές δομές και υπηρεσίες του Δήμου Αθηναίων.
Στο Γραφείο Αντιμετώπισης Ενεργειακής Φτώχειας παρουσιάστηκαν οι δράσεις και τα εργαλεία υποστήριξης των ευάλωτων νοικοκυριών, καθώς και η εμπειρία που έχει αποκτηθεί από την εφαρμογή του ευρωπαϊκού προγράμματος POWERPOOR. Η επίσκεψη ανέδειξε τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ αυτοδιοίκησης, επιστημονικών φορέων και κοινωνίας των πολιτών για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις παρεμβάσεις του ΓΑΕΦ, μεταξύ των οποίων η συμβουλευτική για τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης και η απαλλαγή των δικαιούχων ενεργειακά ευάλωτων νοικοκυριών από τα δημοτικά τέλη.
Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, η Αλίς Κοροβέση, Διευθύνουσα Σύμβουλος του ΙΝΖΕΒ και τεχνική εμπειρογνώμονας του Energy Poverty Advisory Hub (EPAH), παρουσίασε την πρωτοβουλία «Windows of Change», η οποία βρίσκεται στο στάδιο προετοιμασίας. Με την τεχνική υποστήριξη του EPAH, το ΓΑΕΦ επεξεργάζεται ένα μοντέλο συνεργασίας με τον ιδιωτικό τομέα για την αντικατάσταση παλαιών κουφωμάτων σε ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά, με μακροπρόθεσμο στόχο την υποστήριξη έως 208 νοικοκυριών στην 4η, 5η και 7η Δημοτική Κοινότητα της Αθήνας.
Παράλληλα, στο Κέντρο Ένταξης Μεταναστών (ΚΕΜ), με τη συμμετοχή του Κέντρου Συντονισμού για θέματα Μεταναστών και Προσφύγων (ACCMR), παρουσιάστηκαν οι πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται για την πρόσβαση μεταναστών και προσφύγων σε κοινωνικές υπηρεσίες, την ενημέρωση για τα δικαιώματά τους και την ενίσχυση της κοινωνικής τους ένταξης.
Οι συμμετέχοντες επισκέφθηκαν επίσης το 3ο Πολυδύναμο Κέντρο - Δημοτικό Ιατρείο στα Πετράλωνα, συνοδευόμενοι από την Αντιδήμαρχο Ισότητας, Δημοτικών Ιατρείων και Παιδικής Προστασίας, Μαρία Στρατηγάκη. Εκεί, ενημερώθηκαν για το μοντέλο παροχής δωρεάν υπηρεσιών πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, πρόληψης και ψυχοκοινωνικής υποστήριξης, με ιδιαίτερη μέριμνα για τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
Οι επισκέψεις συνοδεύτηκαν από συζητήσεις για τις δυνατότητες συνεργασίας διαφορετικών τομέων πολιτικής, από την ενέργεια και το περιβάλλον έως την υγεία, τη μετανάστευση και την κοινωνική προστασία.
Σε δήλωσή του, ο Πρόεδρος της Αναπτυξιακής Αθήνας, Βαγγέλης Μαρινάκης, τόνισε: «Η φιλοξενία του Eurocities Social Innovation Lab στην Αθήνα μάς έδωσε την ευκαιρία να συζητήσουμε με εκπροσώπους ευρωπαϊκών πόλεων για προβλήματα που αντιμετωπίζουμε καθημερινά και να γνωρίσουμε διαφορετικές προσεγγίσεις για την αντιμετώπισή τους. Η ενεργειακή φτώχεια, η πρόσβαση στην εργασία, η στέγαση και η κοινωνική ένταξη απαιτούν συντονισμένες παρεμβάσεις και συνεργασία σε πολλά επίπεδα. Για την Αναπτυξιακή Αθήνας, η ανταλλαγή αυτής της εμπειρίας είναι πολύτιμη, καθώς μας βοηθά να βελτιώνουμε τις υπηρεσίες που παρέχουμε και να αναπτύσσουμε νέες πρωτοβουλίες προς όφελος των πολιτών».
Από την πλευρά του, ο Διευθύνων Σύμβουλος της Αναπτυξιακής Αθήνας, Ελισσαίος Σαρμάς, σημείωσε: «Η παρουσία των Ευρωπαίων εκπροσώπων στις κοινωνικές δομές της Αθήνας αποτέλεσε μια σημαντική ευκαιρία να παρουσιάσουμε στην πράξη τον τρόπο με τον οποίο υποστηρίζουμε τους συμπολίτες μας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Γραφείο Αντιμετώπισης Ενεργειακής Φτώχειας, που συνδυάζει την εξατομικευμένη συμβουλευτική με συγκεκριμένα μέτρα οικονομικής ελάφρυνσης και συνεργασίες με φορείς. Μέσα από τέτοιες συναντήσεις μπορούμε να ανταλλάσσουμε τεχνογνωσία, να αξιολογούμε διαφορετικές πρακτικές και να αναζητούμε λύσεις που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των ευάλωτων νοικοκυριών».
Κοινές προκλήσεις για τις ευρωπαϊκές πόλεις
Κατά τη διάρκεια του τριήμερου εργαστηρίου, οι συμμετέχοντες εργάστηκαν σε θεματικές ομάδες, αντάλλαξαν εμπειρίες από τις πόλεις τους και εξέτασαν προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση σύνθετων κοινωνικών προβλημάτων.
Στις συζητήσεις αναδείχθηκαν η ανάγκη ενίσχυσης της κοινωνικής κατοικίας, η αντιμετώπιση της διαγενεακής φτώχειας, η βελτίωση της πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες και η ουσιαστική συμμετοχή των ίδιων των πολιτών στον σχεδιασμό των πολιτικών που τους αφορούν. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη συνεργασία των δημοτικών υπηρεσιών με κοινωνικούς φορείς, οργανώσεις και τοπικές κοινότητες, ώστε οι παρεμβάσεις να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων.
Ανάμεσα στις πρωτοβουλίες που παρουσιάστηκαν ήταν και το έργο της δημοτικής συγκοινωνίας. Η Άντζελα Γαϊτάνη, Διευθύντρια Σχεδιασμού & Υλοποίησης Προγραμμάτων, παρουσίασε στους συμμετέχοντας τα βασικά σημεία της νέας παρέμβασης που βρίσκεται στο στάδιο της πιλοτικής εφαρμογής.
Την έναρξη του 6ου Eurocities Social Innovation Lab κήρυξαν η Διευθύντρια Επικοινωνίας της Αναπτυξιακής Αθήνας, Κατερίνα Παπαποστόλου, και η Nathalie Guri, Διευθύντρια Έργων και Ανταλλαγής Τεχνογνωσίας του ευρωπαϊκού δικτύου Eurocities, ενώ τον συντονισμό της διοργάνωσης είχε ο Δημήτρης Κόλλιας, σύμβουλος της ΔΑΕΜ.
Τα συμπεράσματα και οι προτάσεις που αναδείχθηκαν κατά τη διάρκεια του Εργαστηρίου θα αξιοποιηθούν από το δίκτυο Eurocities στο πλαίσιο των παρεμβάσεών του για την ενίσχυση του ρόλου των ευρωπαϊκών πόλεων στην αντιμετώπιση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού.
