Σήμερα, Τετάρτη 14 Μαΐου του 2025, ο «εμίρης» της HTS, που χρησιμοποιεί πλέον το βαφτιστικό του όνομα, Άχμεντ αλ Σάρα, συναντήθηκε, ως προσωρινός ηγέτης της Συρίας, με τον Αμερικανό πρόεδρο, Ντόναλντ Τραμπ, «παρουσία» μέσω τηλεφώνου και του Τούρκου προέδρου, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, όπως μετέδωσε το τουρκικό κρατικό δίκτυο Anadolu.
Η επικήρυξη του άλλοτε τζιχαντιστή ηγέτη, ήρθη λίγο αφότου η HTS ανάγκασε τον Άσαντ να εγκαταλείψει τη Συρία, υποσχέθηκε πως θα πολεμήσει το Ισλαμικό Κράτος και πως θα σχηματίσει μια συμπεριληπτική κυβέρνηση που θα αποκαταστήσει την τάξη για όλους τους αδικημένους και θα διασφαλίσει τα δικαιώματά τους.
Από τότε, ο αλ Σάρα θεωρείται ότι έχει σημειώσει μεγάλες επιτυχίες σε περιφερειακό και διεθνές επίπεδο, με μεγαλύτερη από αυτές την επίσκεψή του στη Γαλλία και το τετ α τετ με τον Γάλλο πρόεδρο, Εμανουέλ Μακρόν.
Τώρα, η συνάντησή του με τον Ντόναλντ Τραμπ στο Ριάντ αφενός αποτελεί ένα πρώτης τάξεως «διαβατήριο», προκειμένου ο αλ Σάρα να συσφίξει περισσότερο τις σχέσεις του με τη Δύση, κι αφετέρου επισφραγίζει την στροφή 180 μοιρών στην αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Σημειώνεται ότι είναι η πρώτη φορά που οι ηγέτες των δύο χωρών συναντήθηκαν από το 2000, έπειτα δηλαδή από 25 χρόνια.
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στο περιθώριο της επίσκεψης του Αμερικανού προέδρου στο Ριάντ, πρώτο σταθμό της περιοδείας του στον Κόλπο, που θα περιλαμβάνει επίσης το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Τι συζητήθηκε
Ενώ χθες (13/5) ο Λευκός Οίκος είχε ανακοινώσει ότι η συνάντηση θα γίνει απλώς για «να πουν ένα γεια», φαίνεται πως τελικά η συζήτηση ήταν εκτενέστερη, αφού ο Τραμπ είχε την ευκαιρία να ζητήσει από τον αλ Σάρα να συμβάλει στις αμερικανικές προσπάθειες για την αποτροπή αναβίωσης του Ισλαμικού Κράτους (ISIS), όπως ανέφερε εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, αλλά και να απελάσει «Παλαιστίνιους τρομοκράτες» που βρίσκονται στο συριακό έδαφος.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος αλ Σάρα φέρεται να δήλωσε στον Τραμπ ότι η Δαμασκός είναι πρόθυμη να ανοίξει τον ενεργειακό της τομέα σε αμερικανικές εταιρείες. «Ο πρόεδρος της Συρίας είπε στον πρόεδρο Τραμπ ότι προσκαλεί αμερικανικές εταιρείες να επενδύσουν στον τομέα του πετρελαίου και του φυσικού αερίου στη Συρία», ανέφερε χαρακτηριστικά ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου.
Εν τω μεταξύ, τα σχόλια του Αμερικανού προέδρου για τον Σύρο ομόλογό του ήταν πολύ θερμά, καθώς εν πτήσει προς τη Ντόχα αναφέρθηκε στη συνάντηση τους που είχε ολοκληρωθεί πριν από λίγο.
Σχολιάζοντας το γενικότερο κλίμα της συνάντησης, ο Ντόναλντ Τραμπ είπε ότι πήγε «υπέροχα», ενώ αναφερόμενος στον ίδιο τον Αλ Σάρα, τον χαρακτήρισε ως έναν «νεαρό, ελκυστικό τύπο». Έναν «σκληρό τύπο, με δυνατό παρελθόν – πολύ δυνατό παρελθόν» και «μαχητή».
Σημείωσε, μάλιστα, ότι ο αλ Σάρα «έχει μια πραγματική ευκαιρία να κρατήσει [τη Συρία] ενωμένη» και προσέθεσε ότι μίλησε και με τον Τούρκο πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, «ο οποίος είναι πολύ φιλικός μαζί του».
«Πιστεύει ότι έχει μια ευκαιρία να κάνει καλή δουλειά. Είναι μια διχασμένη χώρα», κατέληξε ο Τραμπ.
Η πολική (και οικονομική) σημασία της συνάντησης
Σύμφωνα με ανάλυση του BBC, η συνάντηση των δύο ηγετών αποτελεί μία κρίσιμη ευκαιρία για την ενίσχυση του οράματος του Σαουδάραβα πρίγκιπα διαδόχου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν για το μέλλον της Μέσης Ανατολής.
Η κατάρρευση του καθεστώτος του Μπασάρ αλ Ασαντ στη Συρία σηματοδότησε, αρχικά, σημαντική ήττα για την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, αλλά και σημαντική ευκαιρία για τη Σαουδική Αραβία, προκειμένου να περιορίσει την ιρανική επιρροή στον αραβικό κόσμο.
Ωστόσο, η απομάκρυνση του Άσαντ ήταν μόνο η αρχή, καθώς άνοιξε το δρόμο για τα σαουδαραβικά και τουρκικά συμφέροντα στη Συρία, τα οποία θα πρέπει, τώρα, να εδραιωθούν. Ο μόνος τρόπος για να καταστεί αυτό εφικτό θα είναι μέσω μίας σταθερής κυβέρνησης (υπό την ηγεσία του αλ Σάρα εν προκειμένω), η οποία θα παραμείνει προσανατολισμένη στην οικονομική ανάκαμψη και στην ανάγκη ανοικοδόμησης της χώρας – φυσικά, και στα δύο αυτά πεδία, θα χρειαστεί η ανάπτυξη επενδύσεων.
Αυτό, όπως είναι προφανές, σχετίζεται άμεσα με την χθεσινή πρωτοβουλία του Αμερικανού προέδρου να προχωρήσει σε αναστολή των κυρώσεων κατά της Συρίας, πρόταση με την οποία είναι σύμφωνος και ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, αλλά και ο Τούρκος πρόεδρος. Μάλιστα, στα διεθνή μέσα υπάρχουν ουκ ολίγες αναφορές, σύμφωνα με τις οποίες Ερντογάν και Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν ενθάρρυναν τον Ντόναλντ Τραμπ να προβεί στην άρση των κυρώσεων, προκειμένου να αρχίσει μία νέα εποχή κανονικότητας και συνεργασίας.
Σύμφωνα με το BBC, μάλιστα, το 90% του πληθυσμού της Συρίας βρίσκεται κάτω από το όριο της φτώχειας και η νέα συριακή κυβέρνηση πιέζει για τον τερματισμό των κυρώσεων ήδη από τότε που ανατράπηκε ο Άσαντ, τον περασμένο Δεκέμβριο.
Όπως αναφέρει και πάλι το BBC, αμερικανικές εταιρείες, ιδίως στον τομέα της ενέργειας, αναμένεται να επωφεληθούν από αυτό το «άνοιγμα».
Το ερώτημα, προφανώς, είναι εάν όντως ο αλ Σάρα θα φέρει την πολυπόθητη σταθερότητα και ασφάλεια στην περιοχή, βασικές συνισταμένες για τη διατήρηση της ειρήνης και τη οικονομικής ανάπτυξης.
Ο Τραμπ, από την πλευρά του, δεν έσπευσε να προδικάσει το αποτέλεσμα, όπως άλλες φορές, όμως δήλωσε κατά την ομιλία του στο Επενδυτικό Φόρουμ ΗΠΑ–Σαουδικής Αραβίας στο Ριάντ ότι «η Συρία αξίζει μια ευκαιρία για ειρήνη υπό την ηγεσία του αλ-Σαρά», δίνοντας ένα σαφές μήνυμα υπέρ του Σύρου προέδρου.
Η δυσαρέσκεια του Ισραήλ για τις ισορροπίες που ανατρέπονται
Οι εξελίξεις δίνουν σημαντική ώθηση στον αλ Σάρα, όμως ταυτόχρονα σηματοδοτούν και μία μεγάλη αλλαγή στη στάση των ΗΠΑ απέναντι στον στενότερο και μακροβιότερο σύμμαχό τους, το Ισραήλ.
Καθώς το Ισαρήλ παραμένει πολύ επιφυλακτικό, φοβούμενο το εξτρεμιστικό παρελθόν του Σύρου προέδρου, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου βρίσκεται αντιμέτωπος με το δίλημμα εάν θα συμβαδίσει με την αμερικανική θέση ή θα διαφοροποιηθεί και θα πορευτεί μόνος του. Ενδεικτική των προθέσεών του, πάντως, ίσως είναι η επίθεση που εξαπέλυσε το Ισραήλ, νωρίς σήμερα το πρωί, εναντίον της Συρίας.
Σύμφωνα με το λιβανέζικο τηλεοπτικό δίκτυο Al-Manar, νωρίς το πρωί της Τετάρτης (14/5), το Ισραήλ εξαπέλυσε επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος στα περίχωρα της Ταρτούς στη βορειοδυτική Συρία.
Εν τω μεταξύ, πριν ακόμη ανακοινωθεί η άρση των κυρώσεων, η ισραηλινή εφημερίδα Haaretz, ανέφερε ότι ο Νετανιάχου μπορεί να αναγκαστεί να επαναξιολογήσει την πορεία του, ιδιαίτερα καθώς οι πολιτικοί ελιγμοί του περιορίζονται όλο και περισσότερο, παρά τη συνεχιζόμενη εμπρηστική ρητορική του, που εξυπηρετεί, όμως, κυρίως λόγους εσωτερικής κατανάλωσης.
Η διάσταση των δύο ηγετών, φυσικά, δεν αρχίζει και τελειώνει στα της Συρίας· έχει ήδη ξεκινήσει από το «άνοιγμα» που φαίνεται να επιχειρεί ο Τραμπ στον αραβικό κόσμο, ενώ διάσταση απόψεων φαίνεται να δημιουργείται και στην υπόθεση της Γάζας, αφού ο Λευκός Οίκος έχει αρχίσει να στρέφεται προς μία αποκλιμάκωση της κρίσης, σε αντίθεση με το Ισραήλ. Η ισραηλινή Haaretz χαρακτήρισε την πολιτική του Τραμπ ως «επικίνδυνη», σημειώνοντας, ωστόσο, ότι είναι λιγότερο επιζήμια από τον «ανοιχτό, μόνιμο πόλεμο» του Νετανιάχου.
Το Ιράν και οι σχετικές διαπραγματεύσεις αποτελούν ένα ακόμη «αγκάθι». Ενδιαφέρον παρουσιάζει η χθεσινή δήλωση του Μόνιμου Αντιπροσώπου του Ισραήλ στον ΟΗΕ, πρέσβη , ο οποίος ερωτηθείς για τις διαφορετικές προσεγγίσεις ΗΠΑ-Ισραήλ, σε θέματα όπως οι αντάρτες Χούθι και οι συνομιλίες με το Ιράν, απάντησε ότι Ισραήλ και ΗΠΑ «είναι σύμμαχοι, αλλά ανεξάρτητες χώρες». Όπως τόνισε, η Ιερουσαλήμ παραμένει επιφυλακτική απέναντι στους Ιρανούς, ενώ παραδέχτηκε ότι οι ΗΠΑ ακολουθούν τον δικό τους διπλωματικό δρόμο, υπογραμμίζοντας πως «το Ισραήλ προετοιμάζεται όπως πάντα».
Η. Χατζηδημητρίου
