Σύμφωνα με το NBC, που επικαλείται τέσσερις πηγές με γνώση των εν εξελίξει διεθνών διαβουλεύσεων, η υπό διαμόρφωση ουδέτερη ζώνη θα αποτελεί μια μεγάλη περιοχή εντός της Ουκρανίας, στην οποία δεν θα επιτρέπεται η στρατιωτική παρουσία, και θα διαχωρίζει τις ουκρανικές περιοχές από εκείνες που κατέχει η Ρωσία.
Παρόλο που τα ακριβή γεωγραφικά όρια της ζώνης δεν έχουν καθοριστεί, η επιτήρησή της προορίζεται να γίνει κατά κύριο λόγο από τις ΗΠΑ, λόγω της τεχνολογικής τους υπεροχής - με χρήση drones, δορυφόρων και άλλων μέσων - αλλά πάντα σε συντονισμό με συμμαχικές χώρες που θα συμβάλουν επίσης στην επιτήρηση.
Καθώς η ρωσική ηγεσία (και προσωπικά ο Βλαντίμιρ Πούτιν) θεωρεί οποιαδήποτε εμπλοκή του ΝΑΤΟ κόκκινη γραμμή, το σχέδιο προβλέπει τη συμμετοχή στρατιωτικών δυνάμεων από μη-ΝΑΤΟϊκές χώρες, όπως η Σαουδική Αραβία ή ακόμα και το Μπαγκλαντές. Πηγές με γνώση του σχεδιασμού τονίζουν ότι δεν προβλέπεται η ανάπτυξη αμερικανικών στρατευμάτων στο ουκρανικό έδαφος.
Οι εγγυήσεις ασφαλείας που θα δοθούν στην Ουκρανία θα βασίζονται, επομένως, όχι στη δομή συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ και το Άρθρο 5, αλλά σε ένα πλέγμα διμερών συμφωνιών ανάμεσα στην Ουκρανία και χώρες-συμμάχους, προκειμένου να παρακαμφθεί η εμπλοκή της Συμμαχίας και να καταστεί αποδεκτή από τη Μόσχα.
Το σχέδιο βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και απαιτεί τη συναίνεση τόσο του Πούτιν όσο και του Ουκρανού προέδρου, αλλά και των πολιτικών ηγεσιών των κρατών που θα συμμετάσχουν στις εγγυήσεις, μεταξύ των οποίων και ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει συμμετάσχει ενεργά στη διαδικασία.
Σημειώνεται πως το εν λόγω σχέδιο φέρεται να άρχισε να αποκτά μορφή μετά τη συνάντηση Τραμπ – Πούτιν που πραγματοποιήθηκε στην Αλάσκα στις 15 Αυγούστου. Αν και αρχικά υπήρξαν προσδοκίες για πρόοδο στις διαπραγματεύσεις, έκτοτε το πολιτικό momentum έχει ατονήσει. Παρ’ όλα αυτά, οι σύμμαχοι της Ουκρανίας συνεχίζουν τις εργασίες πάνω στις δομές ασφάλειας που ενδέχεται να τεθούν σε εφαρμογή όταν υπάρξει συμφωνία.
Την Πέμπτη (4/9), η «Συμμαχία των προθύμων» συναντήθηκε για να καθορίσει τεχνικές πτυχές του σχεδίου. Ο Ζελένσκι ανέφερε στην ανάρτησή του στο Χ ότι έγινε λεπτομερής συζήτηση για τη συνεισφορά κάθε χώρας στην ασφάλεια της Ουκρανίας μεταπολεμικά, καλύπτοντας τομείς όπως η ξηρά, η θάλασσα, ο αέρας και ο κυβερνοχώρος, και ότι οι θέσεις συντονίστηκαν ώστε να διαμορφωθούν τα επιμέρους στοιχεία των εγγυήσεων.
Από τις πιο κρίσιμες πτυχές που απομένουν να ρυθμιστούν είναι οι κανόνες εμπλοκής: δηλαδή, ποιο είδος ρωσικής στρατιωτικής ενέργειας θα θεωρείται παραβίαση που θα απαιτεί απάντηση και τι είδους απάντηση θα θεωρείται επιτρεπτή. Μια από τις πηγές του NBC παραδέχθηκε ότι πρόκειται για δύσκολα ζητήματα, τα οποία πιθανώς θα προκαλέσουν διαφωνίες κατά την εφαρμογή της συμφωνίας.
Επιπλέον, πέραν της στρατιωτικής ουδέτερης ζώνης, θεωρείται εξαιρετικά σημαντικό να διασφαλιστεί ότι η Ρωσία δεν θα μπορέσει να ασκήσει οικονομικό εκβιασμό στην Ουκρανία. Σε αυτό το πλαίσιο, η Τουρκία αναμένεται να αναλάβει την ευθύνη για τη διατήρηση της ροής εμπορικών αγαθών στη Μαύρη Θάλασσα, επιτηρώντας τις θαλάσσιες διόδους στα Στενά του Βοσπόρου και των Δαρδανελίων. Ανάλογο ρόλο είχε διαδραματίσει και κατά την έναρξη της ρωσικής εισβολής, συμβάλλοντας στη δημιουργία του διαδρόμου εξαγωγής ουκρανικών σιτηρών.
