Ο Αλεξέι Ναβάλνι συνελήφθη αμέσως μόλις έφτασε στο ρωσικό έδαφος, τον Ιανουάριο του 2021, επιστρέφοντας από τη Γερμανία, όπου είχε νοσηλευτεί έπειτα από φερόμενη δηλητηρίαση τον Αύγουστο του 2020.

Τον Φεβρουάριο του 2024, ο Ρώσος αντιπολιτευόμενος έχασε τη ζωή του υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες σε σωφρονιστική αποικία στην Αρκτική ζώνη της Ρωσίας.

Στην ομόφωνη απόφασή του, το ΕΔΔΑ επισημαίνει ότι η σύλληψη και η κράτηση του Ναβάλνι βασίστηκαν στην ανάκληση της αναστολής εκτέλεσης ποινής που του είχε επιβληθεί το 2014 για υποθέσεις εμπορικής απάτης και νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Η συγκεκριμένη καταδίκη, ωστόσο, είχε ήδη κριθεί από το ίδιο το Δικαστήριο ως παραβίαση του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη.

Κατά τη διάρκεια της κράτησής του, ο Ναβάλνι υπέστη «πολλαπλές μορφές κακομεταχείρισης ταυτόχρονα», οι οποίες, όταν εξεταστούν συνολικά, συνιστούν —σύμφωνα με τους Ευρωπαίους δικαστές— συστηματική απαξίωση της υγείας, της ευημερίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειάς του, στοιχειοθετώντας απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση.

Μεταξύ άλλων, ο ίδιος είχε καταγγείλει ότι του ξύρισαν το κεφάλι, ότι τελούσε υπό διαρκή παρακολούθηση μέσω καμερών και ότι υφίστατο συστηματική στέρηση ύπνου, λόγω ελέγχων ασφαλείας που πραγματοποιούνταν ανά μία ή δύο ώρες.

Ο Ναβάλνι είχε προσφύγει στο ΕΔΔΑ λίγο μετά τη σύλληψή του, στις 20 Ιανουαρίου 2021. Μετά τον θάνατό του, το Δικαστήριο έδωσε τη δυνατότητα στη σύζυγό του, Γιούλια Ναβάλναγια, να συνεχίσει τη δικαστική διαδικασία εξ ονόματός του.

Το ΕΔΔΑ, το οποίο ήδη από τον Φεβρουάριο του 2021 είχε απευθύνει έκκληση —χωρίς αποτέλεσμα— προς τις ρωσικές αρχές για την άμεση απελευθέρωση του αντιπολιτευόμενου, κατέληξε ότι παραβιάστηκαν το άρθρο 2 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (δικαίωμα στη ζωή), το άρθρο 5 (δικαίωμα στην ελευθερία και την προσωπική ασφάλεια) και το άρθρο 3 (απαγόρευση απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης).

Ως αποζημίωση για ηθική βλάβη, το Δικαστήριο επέβαλε στη Ρωσία την καταβολή 26.000 ευρώ στον ενάγοντα. Ωστόσο, η Μόσχα δεν αναγνωρίζει πλέον τη δεσμευτικότητα των αποφάσεων του ΕΔΔΑ και αρνείται να καταβάλει τα επιβληθέντα ποσά.

Η Ρωσία έχει αποβληθεί από το Συμβούλιο της Ευρώπης —στο οποίο υπάγεται το ΕΔΔΑ— από το 2022, μετά την εισβολή της στην Ουκρανία. Παρ’ όλα αυτά, εξακολουθεί να θεωρείται, σε θεωρητικό επίπεδο, υπεύθυνη για παραβιάσεις της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου που τελέστηκαν πριν από τον αποκλεισμό της.