Ο Γουίτκοφ, ο οποίος ταξίδεψε στη ρωσική πρωτεύουσα μαζί με τον γαμπρό του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, δήλωσε ότι ο Πούτιν συμφώνησε να συμμετάσχουν Ευρωπαίοι εκπρόσωποι στην επόμενη συνάντηση. «Είναι πολύ σημαντικό να βρίσκονται στο τραπέζι, καθώς αποτελούν εταίρους μας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ωστόσο, πίσω από τις διπλωματικές διαβεβαιώσεις, οι διαφορές παραμένουν μεγάλες. Η Ρωσία εξακολουθεί να αντιτίθεται στην άμεση συμμετοχή της Ευρώπης στις διαπραγματεύσεις, κατηγορώντας τις ευρωπαϊκές χώρες ότι αποτελούν μέρος της σύγκρουσης, λόγω της στρατιωτικής και οικονομικής υποστήριξης που παρέχουν στο Κίεβο.
Το «αγκάθι» των εγγυήσεων ασφαλείας
Το μεγαλύτερο εμπόδιο αφορά το καθεστώς ασφαλείας της Ουκρανίας μετά τον πόλεμο. Ο Πούτιν απέρριψε κατηγορηματικά το ενδεχόμενο ανάπτυξης ευρωπαϊκών στρατευμάτων στη χώρα, ακόμη και στο πλαίσιο ειρηνευτικής αποστολής.
«Η παρουσία ξένων στρατευμάτων στην Ουκρανία είναι απολύτως απαράδεκτη για εμάς και αποτελεί απειλή για την ασφάλεια της Ρωσίας», δήλωσε, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε τέτοια δύναμη θα μπορούσε να θεωρηθεί νόμιμος στρατιωτικός στόχος. Σε μια τέτοια περίπτωση, όπως είπε, οι εχθροπραξίες θα ξεκινούσαν ξανά.
Η στάση αυτή έρχεται σε αντίθεση με το σχέδιο που είχαν επεξεργαστεί οι Ευρωπαίοι και η αμερικανική κυβέρνηση μετά τη συνάντηση Τραμπ – Πούτιν στην Αλάσκα, τον Αύγουστο του 2025. Το σχέδιο προέβλεπε αμερικανική υποστήριξη μέσω αεροπορικών δυνάμεων και πληροφοριών, καθώς και συμμετοχή ευρωπαϊκών χωρών σε μια δύναμη που θα διασφάλιζε την τήρηση ενδεχόμενης εκεχειρίας.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν είχε αναφέρει τότε ότι 26 χώρες είχαν δεσμευτεί να συμβάλουν στην εφαρμογή μιας συμφωνίας. Από την πλευρά του, ο Γουίτκοφ είχε αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο άμεσων αμερικανικών εγγυήσεων προς την Ουκρανία, αντίστοιχων με εκείνες που προβλέπει το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ.
Η Μόσχα, ωστόσο, δεν αποδέχθηκε αυτές τις προτάσεις.
Η Ευρώπη φοβάται μια νέα ρωσοαμερικανική συμφωνία
Οι πρόσφατες συνομιλίες στο Αμπού Ντάμπι, στις οποίες συμμετείχαν για πρώτη φορά έπειτα από εννέα μήνες Ρώσοι και Ουκρανοί διαπραγματευτές, δεν έφεραν ορατή πρόοδο. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι από τη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Βρετανία και την Ιταλία βρέθηκαν επίσης στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, χωρίς όμως να συμμετάσχουν στις συνομιλίες με τη ρωσική πλευρά.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα υπογράμμισε ότι δεν υπάρχει λόγος να δημιουργηθεί από την αρχή ένα νέο σύστημα ευρωπαϊκής ασφάλειας, καθώς αυτό που προϋπήρχε καταστράφηκε από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Ακόμη πιο επιφυλακτικός εμφανίστηκε ο Εσθονός πρωθυπουργός Κρίστεν Μίχαλ, ο οποίος προειδοποίησε ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να πέσει σε «παγίδα», συζητώντας με τη Ρωσία ζητήματα που αφορούν την ίδια και το ΝΑΤΟ, προκειμένου να εξασφαλίσει μια θέση στις διαπραγματεύσεις.
Ανησυχία εξέφρασε και ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Όπως ανέφερε, οι συζητήσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας για τις εγγυήσεις ασφαλείας δεν αφορούν αποκλειστικά την Ουκρανία, αλλά ενδέχεται να οδηγούν σε μια ευρύτερη συμφωνία για τις σχέσεις Ρωσίας και Ευρώπης.
Η Μόσχα επιμένει στις απαιτήσεις της
Το Κρεμλίνο επιδιώκει εδώ και χρόνια να αποκτήσει μεγαλύτερο λόγο στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας. Αντίστοιχες απαιτήσεις είχε διατυπώσει ήδη από το 2021, ζητώντας περιορισμούς στην παρουσία του ΝΑΤΟ και στην επέκτασή του προς ανατολάς.
Ο σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του Πούτιν, Γιούρι Ουσάκοφ, δήλωσε ότι η Ρωσία είναι έτοιμη να συζητήσει άμεσα με τις ΗΠΑ προτάσεις για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, υποστηρίζοντας ότι το σημερινό σύστημα δεν λειτουργεί.
Την ίδια στιγμή, η Μόσχα επιχειρεί να παρουσιάσει την Ευρωπαϊκή Ένωση ως βασικό εμπόδιο στην επίτευξη συμφωνίας, υποστηρίζοντας ότι το Κίεβο εξαρτάται πλήρως από την ευρωπαϊκή στάση.
Η Ευρώπη, από την πλευρά της, έχει αναλάβει μεγάλο μέρος της οικονομικής και στρατιωτικής υποστήριξης προς την Ουκρανία, μετά τον περιορισμό της άμεσης αμερικανικής χρηματοδότησης και στρατιωτικής βοήθειας.
Χαμηλές προσδοκίες για συμφωνία
Αναλυτές εκτιμούν ότι οι δύο πλευρές εξακολουθούν να έχουν εντελώς διαφορετικές επιδιώξεις. Η Ρωσία επιδιώκει μια νέα σχέση με την Ευρώπη, με όρους που θα περιορίζουν τον ρόλο του ΝΑΤΟ, ενώ οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν εμφανίζονται διατεθειμένες να αποδεχθούν μια αρχιτεκτονική ασφαλείας που θα υπαγορεύεται από το Κρεμλίνο.
Η πολιτική αναλύτρια Τατιάνα Στανόβαγια εκτιμά ότι η Μόσχα βλέπει για πρώτη φορά από την εισβολή του 2022 μια ευκαιρία να συζητήσει αυτό που αποκαλεί «βαθύτερες αιτίες» του πολέμου. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι, εάν οι συνομιλίες αποτύχουν, η Ρωσία είναι έτοιμη να συνεχίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Το μήνυμα αυτό ενισχύθηκε από τον επικεφαλής της ρωσικής αντιπροσωπείας, Βλαντίμιρ Μεντίνσκι, ο οποίος δήλωσε ότι η Ρωσία θα ανακτήσει «κάθε σπιθαμή της γης της, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο», αναφερόμενος στα ουκρανικά εδάφη που η Μόσχα θεωρεί προσαρτημένα.
Παρά τις ανακοινώσεις για διεύρυνση των συνομιλιών, η προοπτική μιας συμφωνίας παραμένει αβέβαιη. Το βασικό ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο πώς θα σταματήσει ο πόλεμος, αλλά και ποιος θα καθορίσει τους όρους ασφαλείας στην Ευρώπη την επόμενη ημέρα.
