Όπως σημειώνεται σε ανάλυση του Reuters, η κυβέρνησή του έχει προσφέρει δισεκατομμύρια δολάρια σε αγρότες, έχει χαλαρώσει τους κανόνες για τους οδηγούς φορτηγών, έχει μετριάσει τις κυρώσεις στο ρωσικό καύσιμο και έχει πιέσει Ευρωπαίους συμμάχους να αποδεσμεύσουν έκτακτα αποθέματα. Ωστόσο, οι τιμές του ντίζελ αυξήθηκαν ξανά την περασμένη εβδομάδα, αφήνοντας τον Τραμπ να δαπανά πολιτικό και οικονομικό κεφάλαιο χωρίς να εξασφαλίζει την ανακούφιση που επιδιώκει το κόμμα του ενόψει των εκλογών.

Οι Ρεπουμπλικανοί υπερασπίζονται οριακές πλειοψηφίες στο Κογκρέσο, ενώ το υψηλό κόστος ζωής αποτελεί μείζον ζήτημα για τους ψηφοφόρους. Σχεδόν το 80% των Αμερικανών θεωρεί υπεύθυνο τον Τραμπ για την αύξηση του κόστους, σύμφωνα με δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos τον Οκτώβριο.

Η μέση τιμή του ντίζελ στις ΗΠΑ αυξήθηκε κατά σχεδόν 10 σεντς ανά γαλόνι την τελευταία εβδομάδα, φτάνοντας τα 6,28 δολάρια. Η εξέλιξη αυτή ανέτρεψε την πτωτική πορεία των προηγούμενων δύο εβδομάδων και διατήρησε τις τιμές κοντά σε επίπεδα-ρεκόρ, σύμφωνα με την Υπηρεσία Ενεργειακών Πληροφοριών των ΗΠΑ (EIA).

Η πολιτική πίεση είναι ιδιαίτερα έντονη στις παραδοσιακά ρεπουμπλικανικές αγροτικές πολιτείες της λεγόμενης «Ζώνης του Καλαμποκιού», όπως η Αϊόβα και το Κάνσας. Εκεί, το αυξανόμενο κόστος καυσίμων και λιπασμάτων, οι εμπορικές αναταράξεις και η ασθενής οικονομική κατάσταση του αγροτικού τομέα έχουν ενισχύσει τη δυσαρέσκεια μερίδας των βασικών υποστηρικτών του Τραμπ.

Ο Αμερικανός πρόεδρος προβάλλει τα μέτρα για το ντίζελ σε προεκλογικές συγκεντρώσεις σε ολόκληρη την περιοχή. Υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα επί σκηνής στη Νεμπράσκα, επιτρέποντας τη χρήση ντίζελ με κόκκινη χρωστική σε οχήματα που κινούνται στους αυτοκινητοδρόμους, ενώ τη Δευτέρα ανακοίνωσε σε συγκέντρωση στο Κάνσας νέα αγροτική ενίσχυση ύψους 8 δισ. δολαρίων.

Τα μέτρα αποτυπώνουν τους συμβιβασμούς που είναι διατεθειμένος να αποδεχθεί ο Τραμπ στην προσπάθειά του να προσφέρει άμεση ανακούφιση. Η νέα ενίσχυση επιβαρύνει περαιτέρω τις ομοσπονδιακές δαπάνες, ενώ η χαλάρωση των περιορισμών στα ρωσικά καύσιμα ενδέχεται να βοηθήσει τη Μόσχα να χρηματοδοτήσει τον πόλεμο στην Ουκρανία. Παράλληλα, οι πιέσεις προς τους Ευρωπαίους συμμάχους για την αποδέσμευση έκτακτων αποθεμάτων, συνοδευόμενες από την απειλή περιορισμού των αμερικανικών εξαγωγών ντίζελ, έχουν προκαλέσει διπλωματικές τριβές.

«Ο πρόεδρος τείνει να υποβαθμίζει τις μακροπρόθεσμες απώλειες μπροστά στο βραχυπρόθεσμο όφελος, και αμφιβάλλω αν υπάρχει καν κάποιο βραχυπρόθεσμο όφελος εδώ», δήλωσε ο Κρις Μπόρικ, δημοσκόπος και πολιτικός επιστήμονας στο Muhlenberg College της Πενσιλβάνια.

Ο Λευκός Οίκος απέδωσε τις υψηλές τιμές του ντίζελ σε «προϋπάρχοντα προβλήματα», μεταξύ των οποίων το κλείσιμο διυλιστηρίων τα προηγούμενα χρόνια και οι επιπτώσεις του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία, υπερασπιζόμενος παράλληλα τις προσπάθειες του Τραμπ για τη μείωση του κόστους.

«Ο πρόεδρος θέλει να μειωθούν οι τιμές του ντίζελ και γι' αυτό έχει λάβει ιστορικά μέτρα, ώστε να εξοικονομήσει και την τελευταία δεκάρα από τον κόπο των Αμερικανών αγροτών, οδηγών φορτηγών και εργαζομένων», δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Τέιλορ Ρότζερς.

Αμφιβολίες και αναπάντητα ερωτήματα

Μία από τις πιο άμεσες προσπάθειες του Τραμπ να μειώσει το κόστος του ντίζελ δεν έχει αποδώσει τα αναμενόμενα.

Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ο Τραμπ υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα που επιτρέπει στους οδηγούς φορτηγών να χρησιμοποιούν ντίζελ με κόκκινη χρωστική, το οποίο προορίζεται συνήθως για μη οδικές χρήσεις, όπως τα αγροτικά μηχανήματα. Το μέτρο επιτρέπει προσωρινά την αποφυγή ορισμένων ομοσπονδιακών υποχρεώσεων φορολογικής αναφοράς και τήρησης αρχείων κατά τη χρήση του καυσίμου σε οδικές μεταφορές.

Ωστόσο, η αμερικανική φορολογική υπηρεσία (IRS) δεν έχει καταργήσει τον ομοσπονδιακό φόρο στο ντίζελ. Αντίθετα, έχει αναστείλει προσωρινά, έως το τέλος του έτους, ορισμένες σχετικές υποχρεώσεις αναφοράς και τις προβλεπόμενες κυρώσεις, αφήνοντας τα πρατήρια φορτηγών και τους πωλητές καυσίμων αντιμέτωπους με ασάφειες.

Ο Ντέιβιντ Φιάλκοφ, επικεφαλής του τμήματος εκπροσώπησης συμφερόντων της NATSO, της ένωσης που εκπροσωπεί τους μεγαλύτερους σταθμούς εξυπηρέτησης φορτηγών στις ΗΠΑ, δήλωσε ότι τα μέλη της εκτιμούν την προσπάθεια του Τραμπ να αντιμετωπίσει το κόστος του ντίζελ, αλλά οι οδηγίες παραμένουν «ασαφείς» και ενέχουν υπερβολικούς κινδύνους.

«Πραγματικά δεν βλέπω καμία από αυτές τις ανακοινώσεις για το ντίζελ με κόκκινη χρωστική να έχει ουσιαστική επίδραση στις τιμές του ντίζελ», ανέφερε.

Ο Τραμπ στρέφεται επίσης στις κρατικές ενισχύσεις, προκειμένου να μετριάσει τις πιέσεις σε ορισμένες από τις ομάδες που πλήττονται περισσότερο.

Οι κρατικές πληρωμές προς τους αγρότες αναμενόταν ήδη να ξεπεράσουν τα 47 δισ. δολάρια φέτος, λόγω των ενισχύσεων που συνδέονται με τις τιμές των αγροτικών προϊόντων και των 12 δισ. δολαρίων σε αντισταθμιστικές ενισχύσεις για τις επιπτώσεις των δασμών, τις οποίες διένειμε το αμερικανικό υπουργείο Γεωργίας νωρίτερα μέσα στο έτος.

Το νέο πρόγραμμα αγροτικής στήριξης, ύψους 8 δισ. δολαρίων, θα ανεβάσει το συνολικό ποσό σε επίπεδο-ρεκόρ, στα 55,4 δισ. δολάρια. Το ποσό αυτό ξεπερνά το προηγούμενο ρεκόρ των 45 δισ. δολαρίων του 2020, όταν οι αγρότες είχαν λάβει ενισχύσεις λόγω της πανδημίας.

Οι πληρωμές μπορούν να βοηθήσουν τους παραγωγούς να διαχειριστούν το αυξημένο κόστος και τις απώλειες πωλήσεων, αλλά δεν αντιμετωπίζουν άμεσα τις διαταραχές της αγοράς που ανεβάζουν τις τιμές των καυσίμων και των λιπασμάτων. Παράλληλα, εγείρουν ερωτήματα για τη χρήση των χρημάτων των φορολογουμένων, προκειμένου να αποζημιωθούν παραγωγοί για ζημιές που, σύμφωνα με αγροτικές οργανώσεις, συνδέονται εν μέρει με την ίδια την εμπορική και εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης.

«Αυτός είναι ο δεύτερος γύρος έκτακτης βοήθειας μέσα στη χρονιά για την αντιμετώπιση ζημιών που ήταν σε μεγάλο βαθμό προβλέψιμες», δήλωσε ο Ρομπ Λάριου, πρόεδρος της Εθνικής Ένωσης Αγροτών των ΗΠΑ (National Farmers Union).

«Οι εμπορικές αναταράξεις και το αυξανόμενο κόστος καυσίμων, που συνδέεται με συγκρούσεις στο εξωτερικό, έχουν φέρει τις οικογενειακές αγροτικές εκμεταλλεύσεις σε δύσκολη θέση. Οι εφάπαξ πληρωμές δεν μπορούν να προσφέρουν τη σταθερότητα που χρειάζονται για να σχεδιάσουν το μέλλον τους».

Δεν είναι σαφές πόσο γρήγορα θα φτάσει η νέα ενίσχυση στους αγρότες. Το υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ δεν ήταν σε θέση να διευκρινίσει άμεσα πώς θα κατανεμηθούν τα χρήματα, πότε θα πραγματοποιηθούν οι πληρωμές ή εάν θα απαιτηθεί έγκριση από το Κογκρέσο.

Τριβές για τα ρωσικά καύσιμα

Ορισμένες από τις προσπάθειες του Τραμπ να αυξήσει την προσφορά ντίζελ συνοδεύονται από σημαντικούς γεωπολιτικούς συμβιβασμούς.

Η απόφασή του να χαλαρώσει τις κυρώσεις στο ρωσικό ντίζελ, οι οποίες είχαν σχεδιαστεί για να περιορίσουν τα ενεργειακά έσοδα της Μόσχας και τη δυνατότητά της να χρηματοδοτεί τον πόλεμο στην Ουκρανία, έχει προκαλέσει διακομματικές αντιδράσεις. Παράλληλα, έχει εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο η κίνηση αυτή μπορεί να μειώσει ουσιαστικά τις τιμές των καυσίμων στις ΗΠΑ.

Ο Τραμπ έχει υπερασπιστεί τη χαλάρωση των κυρώσεων, υποστηρίζοντας ότι είναι απαραίτητη για να οδηγηθεί ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν σε διαπραγματεύσεις με στόχο τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά και για να εξασφαλιστεί η απελευθέρωση του Αμερικανού κρατουμένου Στίβεν Χάμπαρντ.

Καθώς οι παρεμβάσεις της κυβέρνησης δεν έχουν καταφέρει να μειώσουν το κόστος των καυσίμων, ο Τραμπ έχει επιχειρήσει, ενόψει των εκλογών της 3ης Νοεμβρίου, να μετατοπίσει την ευθύνη προς την Ουκρανία και τον πρόεδρό της, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, αντί να εστιάζει στον πόλεμο με το Ιράν.

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η σύγκρουση με το Ιράν αποτελεί τον πολύ σημαντικότερο παράγοντα πίσω από την εκτίναξη των τιμών του ντίζελ, καθώς διαταράσσει τις παγκόσμιες ροές πετρελαίου και την προσφορά διυλισμένων καυσίμων. Αντίθετα, οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια έχουν συμβάλει στη σύσφιγξη της προσφοράς, αλλά έχουν μικρότερο ρόλο στη διαμόρφωση των τιμών.

«Θα έλεγα ότι πρόκειται περισσότερο για μια επιχείρηση μετατόπισης ευθυνών και αναζήτησης αποδιοπομπαίου τράγου παρά για μια πραγματική προσπάθεια συγκράτησης των τιμών ενόψει των εκλογών», δήλωσε ο Έντουαρντ Φίσμαν, διευθυντής του Maurice R. Greenberg Center στο Council on Foreign Relations.