Ο πόλεμος με το Ιράν δεν επηρεάζει μόνο τις ροές πετρελαίου μέσω του Περσικού Κόλπου και τη ναυσιπλοΐα δεξαμενόπλοιων, αλλά προκαλεί και το σοβαρότερο πλήγμα στη βιομηχανία διύλισης από την περίοδο της πανδημίας το 2020. Οι ζημιές στις ενεργειακές εγκαταστάσεις και οι ελλείψεις σε αργό πετρέλαιο έχουν αναγκάσει πολλά διυλιστήρια να περιορίσουν τη λειτουργία τους.
Ο αναλυτής της Saxo Bank, Όλε Χάνσεν, σημείωσε ότι η στενότητα στην αγορά αναμένεται να συνεχίσει να στηρίζει υψηλές τιμές στα πετρελαϊκά προϊόντα, ειδικά μετά τις σοβαρές ζημιές που έχουν υποστεί οι μονάδες διύλισης.
Υπενθυμίζεται πως οι διεθνείς τιμές του αργού έχουν εκτιναχθεί, με το Brent να αγγίζει τον Απρίλιο τα 126 δολάρια ανά βαρέλι, επίπεδο που αποτελεί υψηλό τετραετίας. Ακόμη μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφηκαν σε επιμέρους καύσιμα, όπως τα αεροπορικά καύσιμα, τα οποία έφτασαν σε ιστορικά υψηλά τον Μάρτιο.
Η περιορισμένη προσφορά έχει οδηγήσει εταιρείες διύλισης, εμπόρους και πρατήρια στην αξιοποίηση αποθεμάτων για να καλύψουν τη ζήτηση. Σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο της TotalEnergies, Πατρίκ Πουγιανέ, μέχρι τα τέλη Απριλίου είχαν ήδη αντληθεί περίπου 500 εκατ. βαρέλια από τα παγκόσμια αποθέματα, ενώ προειδοποίησε ότι το μέγεθος αυτό μπορεί να διπλασιαστεί λόγω των καθυστερήσεων στην επανεκκίνηση εγκαταστάσεων και στη μεταφορά φορτίων προς την Ασία.
Όπως τόνισε, ακόμη και σε περίπτωση γρήγορης λήξης των συγκρούσεων, οι τιμές της ενέργειας εκτιμάται ότι θα διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα.
Η παγκόσμια κατανάλωση υγρών καυσίμων — όπως βενζίνη, ντίζελ, αεροπορικά καύσιμα και μαζούτ — ανέρχεται περίπου στα 104 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Σύμφωνα με στοιχεία του οργανισμού IIR, έως τις 7 Μαΐου ο πόλεμος με το Ιράν είχε οδηγήσει εκτός λειτουργίας διυλιστήρια συνολικής δυναμικότητας έως και 3,52 εκατ. βαρελιών ημερησίως.
«Παροπλισμένα» τα διυλιστήρια της Μέσης Ανατολής
Μεταξύ των εγκαταστάσεων που επλήγησαν περιλαμβάνεται και το Ρας Τανούρα, το μεγαλύτερο διυλιστήριο της Σαουδικής Αραβίας με δυναμικότητα 550.000 βαρελιών ημερησίως. Αν και έχει επανεκκινήσει τη λειτουργία του, ορισμένες μονάδες παραμένουν ανενεργές για εργασίες συντήρησης, σύμφωνα με τον επικεφαλής της Saudi Aramco, Αμίν Νάσερ.
Στο Κουβέιτ, drones έπληξαν δύο από τα τρία βασικά διυλιστήρια της χώρας, τα Μίνα Αλ-Αχμάντι και Μίνα Αμπντουλάχ. Παράλληλα, και το Αλ-Ζουρ — το μεγαλύτερο διυλιστήριο του Κουβέιτ με δυναμικότητα 615.000 βαρελιών ημερησίως — έχει περιορίσει την παραγωγή του.
Οι πόλεμοι σε Ουκρανία και Ιράν «φρενάρουν» την παγκόσμια δυνατότητα διύλιση
Την ίδια στιγμή, ο πόλεμος Ρωσίας – Ουκρανίας έχει αφαιρέσει επιπλέον 1,42 εκατ. βαρέλια ημερησίως από τη διεθνή δυναμικότητα διύλισης, σύμφωνα με το IIR. Υπολογισμοί του Reuters δείχνουν ότι οι ουκρανικές επιθέσεις με drones έχουν προκαλέσει προβλήματα σε 16 ρωσικά διυλιστήρια, περιορίζοντας τη λειτουργία εγκαταστάσεων συνολικής δυναμικότητας περίπου 700.000 βαρελιών ημερησίως.
Επιπλέον, οι μειωμένες ροές αργού πετρελαίου προς Ασία και Ευρώπη έχουν οδηγήσει σε περαιτέρω μείωση της διύλισης κατά περίπου 3,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με αναλυτές της JPMorgan.
Συνολικά, οι επιπτώσεις των δύο πολέμων επηρεάζουν σχεδόν το 9% της παγκόσμιας δυναμικότητας διύλισης, η οποία υπολογίζεται σε 100,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Οι μεγαλύτερες πιέσεις εντοπίζονται στα αεροπορικά καύσιμα και το ντίζελ. Ο αναλυτής της FGE, Κίλιν Ταμ, σημείωσε ότι η μειωμένη λειτουργία διυλιστηρίων στην Ασία και τη Ρωσία έχει επηρεάσει ιδιαίτερα την αγορά ντίζελ και πετρελαίου κίνησης, μετατρέποντας την ασιατική αγορά από πλεονασματική σε ελλειμματική.
Στη Σιγκαπούρη, τα αποθέματα πετρελαϊκών προϊόντων υποχώρησαν στις αρχές Μαΐου στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων εννέα και πλέον μηνών.
«Καμπανάκι» ΔΟΕ για τα καύσιμα
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προειδοποίησε ότι η Ευρώπη ενδέχεται να αντιμετωπίσει ελλείψεις αεροπορικών καυσίμων ακόμη και από τον Ιούνιο, εάν δεν αποκατασταθούν πλήρως οι προμήθειες από τον Περσικό Κόλπο.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το διυλιστήριο Dangote στη Νιγηρία, δυναμικότητας 650.000 βαρελιών ημερησίως, σχεδόν διπλασίασε τις εξαγωγές αεροπορικών καυσίμων προς την Ευρώπη τον Απρίλιο, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler.
Παράλληλα, οι τιμές του ντίζελ στην Ευρωπαϊκή Ένωση έφτασαν τον Απρίλιο σε ιστορικό υψηλό, αγγίζοντας τα 2,11 ευρώ ανά λίτρο, καθώς η αγορά επηρεάζεται τόσο από τις απώλειες προμηθειών από τον Περσικό Κόλπο όσο και από τη διακοπή εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου.
Η βιομηχανία διύλισης είχε ήδη εισέλθει στο 2026 με περιορισμένα περιθώρια εφεδρικής δυναμικότητας, μετά τα λουκέτα που ακολούθησαν την πανδημία. Σύμφωνα με το IIR, την περίοδο 2019-2026 έκλεισαν παγκοσμίως διυλιστήρια συνολικής δυναμικότητας 9,69 εκατ. βαρελιών ημερησίως, εξαιτίας της χαμηλής κερδοφορίας, λειτουργικών δυσκολιών και της σταδιακής μετάβασης προς τα ηλεκτρικά οχήματα.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας εκτιμά ότι η επεξεργασία αργού στα διυλιστήρια του Περσικού Κόλπου θα περιοριστεί φέτος στα 8,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, περίπου 900.000 λιγότερα σε σχέση με το 2025.
Παράλληλα, αναθεώρησε προς τα κάτω και τις προβλέψεις για τα ρωσικά διυλιστήρια το 2026, εκτιμώντας ότι η παραγωγή μπορεί να μειωθεί έως τα 4,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως το δεύτερο τρίμηνο, έναντι περίπου 5,2 εκατ. βαρελιών στις αρχές του έτους, εξαιτίας των συνεχιζόμενων ουκρανικών επιθέσεων.
