Η απόσυρση του άρθρου 23 από το νομοσχέδιο για τους servicers και τη διαχείριση των κόκκινων δανείων δεν σηματοδοτεί το τέλος της πολιτικής αντιπαράθεσης που αφορά στη δυνατότητα τραπεζών και εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων να προχωρούν σε αναγκαστική εκτέλεση με βάση συμβάσεις ρύθμισης οφειλών. Η κυβέρνηση έκανε πίσω υπό την πίεση της αντιπολίτευσης και θεσμικών φορέων, ωστόσο παραμένει σε ισχύ μια αντίστοιχη ρύθμιση που αφορά τις απαιτήσεις χρηματοδοτικών φορέων στο πλαίσιο του εξωδικαστικού μηχανισμού.
Το ζήτημα «σήκωσε» την Κυριακή (1/11) η βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Μιλένα Αποστολάκη, η οποία αναδεικνύει τη διατήρηση διάταξης που αναγνωρίζει ως εκτελεστό τίτλο τη σύμβαση αναδιάρθρωσης οφειλών που προκύπτει από τον εξωδικαστικό μηχανισμό, καλώντας την κυβέρνηση να προχωρήσει στην κατάργησή της και προαναγγέλλοντας παράλληλα την κατάθεση σχετικής τροπολογίας.
Τι ορίζεται στην επίμαχη διάταξη
Η επίμαχη πρόβλεψη προστέθηκε στο άρθρο 27 του Ν. 4738/2020 με το άρθρο 15 του Ν. 5313/2026 και αφορά τη σύμβαση αναδιάρθρωσης οφειλών του εξωδικαστικού μηχανισμού.
Ειδικότερα, η παράγραφος 3 ορίζει ότι η σύμβαση αναδιάρθρωσης αποτελεί εκτελεστό τίτλο, σύμφωνα με τον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, για το σύνολο των απαιτήσεων προς χρηματοδοτικούς φορείς που αναφέρονται στην παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου.
Παράλληλα, προβλέπεται ότι το απόγραφο εκδίδεται χωρίς οικονομική επιβάρυνση από τον δικαστή ή τον πρόεδρο του αρμόδιου Μονομελούς Πρωτοδικείου, στη γραμματεία του οποίου έχει κατατεθεί η σύμβαση αναδιάρθρωσης. Απόγραφο μπορεί να λάβει κάθε καταλαμβανόμενος πιστωτής που αποδεικνύει έννομο συμφέρον.
Η διάταξη καταλήγει προβλέποντας ότι κατά της αναγκαστικής εκτέλεσης επιτρέπονται όλα τα ένδικα βοηθήματα που προβλέπει η ισχύουσα νομοθεσία.
Με απλά λόγια, η σύμβαση που έχει συναφθεί στο πλαίσιο του εξωδικαστικού μηχανισμού αποκτά από μόνη της την ιδιότητα εκτελεστού τίτλου. Αυτό σημαίνει ότι, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, ο πιστωτής μπορεί να στηρίξει σε αυτήν τη διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης, χωρίς να απαιτείται προηγουμένως η έκδοση ξεχωριστής δικαστικής απόφασης που να αναγνωρίζει την απαίτησή του.
Η διαφοροποίηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς αλλάζει τη διαδικαστική αφετηρία από την οποία μπορεί να κινηθεί ένας πιστωτής για την ικανοποίηση της απαίτησής του.
Ποιους αφορά και τι προβλέπεται για εγγυητές και συνοφειλέτες
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η παράγραφος 4 του άρθρου 27, η οποία επεκτείνει ρητά την ισχύ της σύμβασης αναδιάρθρωσης ως εκτελεστού τίτλου.
Συγκεκριμένα, προβλέπεται ότι για το σύνολο των απαιτήσεων προς χρηματοδοτικούς φορείς η εκτελεστότητα ισχύει όχι μόνο έναντι του οφειλέτη, αλλά και έναντι των εγγυητών, των συνοφειλετών και των ασφαλειοδοτών που έχουν συμβληθεί στη σύμβαση αναδιάρθρωσης.
Η ίδια διάταξη προβλέπει, επίσης, τη δυνατότητα εγγραφής συντηρητικής κατάσχεσης και προσημείωσης υποθήκης.
Επομένως, η ρύθμιση δεν αφορά αποκλειστικά τον αρχικό οφειλέτη, αλλά μπορεί να επηρεάσει και άλλα πρόσωπα που έχουν αναλάβει συμβατικές υποχρεώσεις ή έχουν παράσχει ασφάλεια στο πλαίσιο της συγκεκριμένης αναδιάρθρωσης.
Χρειάζεται, ωστόσο, να διευκρινιστεί ότι η διάταξη δεν αφορά αδιακρίτως κάθε είδους οφειλή και κάθε πιστωτή. Το πεδίο εφαρμογής της περιορίζεται στις απαιτήσεις προς χρηματοδοτικούς φορείς που εμπίπτουν στις σχετικές προβλέψεις του νόμου.
Το παρασκήνιο της απόσυρσης του άρθρου 23
Η νέα παρέμβαση του ΠΑΣΟΚ σχετικά με τη διάταξη του του άρθρου 27 έρχεται λίγα μόλις εικοσιτετράωρα μετά την απόσυρση του άρθρου 23 από το νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για τους servicers και τα κόκκινα δάνεια.
Η αρχική ρύθμιση προέβλεπε ότι οι συμβάσεις ρύθμισης οφειλών θα αποκτούσαν ισχύ εκτελεστού τίτλου, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, δικηγορικούς συλλόγους και θεσμικούς φορείς.
Βασικό επιχείρημα των επικριτών της ήταν ότι η δυνατότητα αναγκαστικής εκτέλεσης με βάση τη σύμβαση θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά τις διαδικαστικές εγγυήσεις των οφειλετών, καθώς δεν θα απαιτούνταν προηγουμένως η έκδοση διαταγής πληρωμής.
Οι αντιδράσεις επικεντρώθηκαν, επίσης, στην ανάγκη διασφάλισης της ακρίβειας του υπολογισμού των απαιτήσεων και στην ανισορροπία που, κατά τους επικριτές, θα δημιουργούσε η συγκεκριμένη ρύθμιση στη σχέση μεταξύ πιστωτών και δανειοληπτών.
Την Παρασκευή (30/10), ο υφυπουργός Οικονομικών Δημήτρης Μαρκόπουλος ανακοίνωσε την απόσυρση του άρθρου κατά τη συνεδρίαση της αρμόδιας κοινοβουλευτικής επιτροπής.
Υπεραμυνόμενος της συνολικής φιλοσοφίας του νομοσχεδίου, υποστήριξε ότι στόχος της κυβέρνησης είναι η θέσπιση αυστηρότερων κανόνων για τη λειτουργία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων και κάλεσε τα κόμματα της αντιπολίτευσης να στηρίξουν τις υπόλοιπες διατάξεις.
«Για να μην υπάρχει καμία δικαιολογία από εσάς, αποσύρουμε το άρθρο 23 και σας πετάμε το γάντι. Θα ψηφίσετε τα υπόλοιπα άρθρα; θα τα ψηφίσετε; Έχετε το θάρρος; Σας προκαλούμε. Σας προκαλούμε να τοποθετηθείτε. Έχετε πολιτικό θάρρος; Επιλέξτε», είπε χαρακτηριστικά, παίρνοντας τον λόγο κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής.
Σε αυτό το πλαίσιο, το ΠΑΣΟΚ υποστηρίζει πως η απόσυρση του άρθρου 23 θα πρέπει να συνοδευτεί από αντίστοιχη αλλαγή στο ήδη ισχύον θεσμικό πλαίσιο, προκειμένου να διασφαλίζεται η δικαστική προστασία των οφειλετών απέναντι σε ενδεχόμενες αμφισβητήσεις ως προς το ύψος, τη νομιμότητα και την εκτελεστότητα των απαιτήσεων.
