Οι Βουλευτές ζητούν πλήρη ενημέρωση της Βουλής από την Υπουργό Πολιτισμού, κα Λίνα Μενδώνη, σχετικά με το Μνημόνιο Κατανόησης Ελλάδας–Βουλγαρίας, που υπεγράφη στις 29 Σεπτεμβρίου 2026 και αφορά την αμοιβαία «κατάθεση» κειμηλίων ιστορικής αξίας για τις δύο χώρες. Στο πλαίσιο της εφαρμογής του εν λόγω Μνημονίου, η Ελλάδα παρέλαβε 48 κειμήλια από τη Βουλγαρία και παρέδωσε λείψανα που αποδίδονται στον Τσάρο Σαμουήλ, μαζί με άλλο ανθρωπολογικό υλικό από τη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου στη Μικρή Πρέσπα.

Στο σχετικό αίτημα επισημαίνεταιότι παρά την ολοκλήρωση της παράδοσης και παραλαβής, το περιεχόμενο του Μνημονίου παραμένει αδημοσίευτο. Η Βουλή δεν έχει ενημερωθεί για τους ειδικότερους όρους, τις προϋποθέσεις, αλλά και τις δεσμεύσεις που συμφωνήθηκαν μεταξύ των δύο πλευρών.

Το ΠΑΣΟΚ ζητά η Υπουργός Πολιτισμού να παρουσιάσει αναλυτικά στην αρμόδια Επιτροπή το περιεχόμενο της συμφωνίας, τις υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτήν και την επιστημονική τεκμηρίωση που ελήφθη υπόψη κατά τη σύναψη και την υλοποίησή της.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο:

Προς:

Τον Πρόεδρο της Διαρκούς Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής των Ελλήνων, κ. Χριστόδουλο Στεφανάδη

Θέμα: Αίτημα σύγκλησης της Επιτροπής για την ενημέρωση της Βουλής σχετικά με το Μνημόνιο Κατανόησης Ελλάδας-Βουλγαρίας για την ανταλλαγή πολιτιστικών κειμηλίων και ανθρωπολογικού υλικού

Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε,

Στις 29 Σεπτεμβρίου 2026 υπεγράφη μεταξύ της Υπουργού Πολιτισμού της Ελλάδας, κας Λίνας Μενδώνη και του Υπουργού Πολιτισμού της Βουλγαρίας κ. Evtim Miloshev Μνημόνιο Κατανόησης για την αμοιβαία «κατάθεση» κειμηλίων ιστορικής αξίας για τις δύο χώρες.

Στο πλαίσιο της συμφωνίας, υποδεχτήκαμε στην Ελλάδα 48 κειμήλια προερχόμενα από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών, την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης και την Ιερά Μονή Μεταμόρφωσης Σωτήρος Ναούσης, τα οποία εκτίθεντο ή φυλάσσονταν στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας. Αντίστοιχα, η Ελλάδα παρέδωσε στη Βουλγαρία λείψανα που αποδίδονται ως ανήκοντα στον Τσάρο Σαμουήλ, καθώς και το λοιπό ανθρωπολογικό υλικό που βρέθηκε σε τέσσερις σαρκοφάγους κατά την ανασκαφή του 1965 στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου στη Μικρή Πρέσπα.

Η διαδικασία παράδοσης και παραλαβής ολοκληρώθηκε στις 3 Οκτωβρίου 2026, στη Θεσσαλονίκη, παρουσία των Πρωθυπουργών Ελλάδας και Βουλγαρίας.

Ωστόσο, παρά την υπογραφή και την υλοποίηση της συμφωνίας, το περιεχόμενο του Μνημονίου Κατανόησης παραμένει έως και σήμερα αδημοσίευτο, με αποτέλεσμα να μην είναι γνωστοί οι ειδικότεροι όροι, οι προϋποθέσεις και οι δεσμεύσεις που συμφωνήθηκαν μεταξύ των δύο πλευρών.

Δεδομένης της ιδιαίτερης ιστορικής, αρχαιολογικής, θρησκευτικής και πολιτιστικής αξίας των αντικειμένων που αποτέλεσαν αντικείμενο της συμφωνίας, της σημασίας του ανθρωπολογικού υλικού που παραδόθηκε, αλλά και της πληθώρας των κλαπέντων θησαυρών που παραμένουν στην Βουλγαρία, είναι αναγκαίο να υπάρξει πλήρης και επίσημη ενημέρωση της Βουλής για το περιεχόμενο του Μνημονίου και τη βάση επί της οποίας πραγματοποιήθηκε η συγκεκριμένη ανταλλαγή. Η δημοσιοποίηση των όρων της συμφωνίας και η ενημέρωση των αρμόδιων θεσμικών οργάνων αποτελούν προϋποθέσεις για τη διασφάλιση της διαφάνειας και την πληρέστερη γνώση ενός ζητήματος που αφορά την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας.

Για τους λόγους αυτούς, σας καλούμε να συγκαλέσετε συνεδρίαση της Διαρκούς Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων, κατά την οποία η Υπουργός Πολιτισμού κυρία Λίνα Μενδώνη θα ενημερώσει τα μέλη της Επιτροπής αναλυτικά για το περιεχόμενο του Μνημονίου Κατανόησης, τους όρους και τις δεσμεύσεις που απορρέουν από αυτό, καθώς και για την επιστημονική τεκμηρίωση που ελήφθη υπόψη κατά τη σύναψη και την υλοποίηση της συμφωνίας.

Αιτούντες Βουλευτές

Γρηγοράκου Παναγιώτα (Νάγια)

Νικολαΐδης Αναστάσιος

Μάντζος Δημήτριος

Αχμέτ Ιλχάν

Θρασκιά Ουρανία (Ράνια)

Πάνας Απόστολος

Παπανδρέου Γεώργιος

Παραστατίδης Στέφανος

Χρηστίδης Παύλος