Μεγάλη Ύφεση ονομάζεται η σοβαρή οικονομική κρίση στις ΗΠΑ που ξεκίνησε στις 24 Οκτωβρίου 1929, τη «Μαύρη Πέμπτη», με ένα πρωτοφανές χρηματιστηριακό κραχ. Παρέλυσε ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1930 και η ημέρα μετά την επιβολή δασμών πρωτοφανούς κλίμακας από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ σε όλους σχεδόν τους μεγάλους εμπορικούς εταίρους είναι επίσης Πέμπτη. Μιλώντας στο BBC, ο Ρομπέρτο Αζέβντο, ο επί σειρά ετών γενικός διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, προειδοποίησε για ένα παρόμοιο σενάριο με εκείνο της εποχής: «Θυμάστε τι συνέβη τη δεκαετία του 1930 όταν οι ΗΠΑ αύξησαν τους δασμούς με τον νόμο Smoot-Hawley Tariff Act και στη συνέχεια οι άλλες χώρες αντέδρασαν με αντίποινα. Υπήρξε μια παγκόσμια κλιμάκωση των δασμών. Και χάσαμε τα δύο τρίτα του παγκόσμιου εμπορίου μέσα σε μόλις πέντε χρόνια».
Οι ΗΠΑ επέβαλαν υψηλούς δασμούς και κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου
Η ιστορία υποτίθεται ότι δεν επαναλαμβάνεται, αλλά ο Carsten Brzeski, επικεφαλής οικονομολόγος Ευρώπης της ολλανδικής ING Bank, βλέπει επίσης ορισμένους παραλληλισμούς με τη δεκαετία του 1930. Η δεκαετία του 1930 δεν χαρακτηριζόταν μόνο από δύσκολες οικονομικές συγκυρίες, αλλά και από προστατευτισμό και δασμούς, δήλωσε ο Brzeski στο οικονομικό δελτίο ειδήσεων της Πρώτης Γερμανικής Τηλεόρασης ARD: «Και οι Αμερικανοί εισήγαγαν δασμούς και τότε. Προκάλεσαν την αντίδραση των άλλων χωρών - με αντίμετρα». Ως αποτέλεσμα, οι εξαγωγές και οι εισαγωγές, και μάλιστα το παγκόσμιο εμπόριο στο σύνολό του, συρρικνώθηκαν, σύμφωνα με τον Brzeski. «Ολόκληρα έθνη υπέφεραν ως αποτέλεσμα. Και τελικά, ξέρουμε πώς τελείωσε η δεκαετία του 1930».
Η Fed είχε εγκλωβιστεί από τον κανόνα του χρυσού
Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Commerzbank, Jörg Krämer, είναι πιο προσεκτικός όταν πρόκειται να κάνει παραλληλισμούς με τη δεκαετία του 1930. Ακόμη και αν η έκταση των δασμών θυμίζει εκείνη την εποχή, η οικονομική κατάσταση σήμερα είναι εντελώς διαφορετική. «Οι δασμοί δεν προκάλεσαν την ύφεση της δεκαετίας του 1930, αλλά στην καλύτερη περίπτωση την επιδείνωσαν. Το πραγματικό πρόβλημα ήταν μια τεράστια κερδοσκοπική φούσκα που έσκασε στη Wall Street».
Η Fed δεν ήταν σε θέση να αντιδράσει σωστά εκείνη την εποχή, επειδή ήταν παγιδευμένη στον κανόνα χρυσού και δεν μπορούσε να παράσχει νέα ρευστότητα. Ο κανόνας του χρυσού έχει πλέον καταργηθεί, πράγμα που σημαίνει ότι οι κεντρικές τράπεζες μπορούν να δημιουργούν νέο χρήμα χωρίς η προσφορά χρήματος να χρειάζεται να υποστηρίζεται από φυσικό χρυσό. Αυτό δίνει στις κεντρικές τράπεζες μεγαλύτερη ελευθερία να παρεμβαίνουν σε περίπτωση οικονομικής κρίσης - για παράδειγμα αγοράζοντας κρατικά ομόλογα, κάτι που με τη σειρά του θα αύξανε το δημόσιο χρέος.
Η Αμερική… αυτομαστιγνώνεται
Μια άλλη διαφορά από τις ΗΠΑ της εποχής είναι ότι στη δεκαετία του 1930 κυριαρχούσε η μαζική ανεργία και η κοινωνική δυστυχία. Σύμφωνα με τον οικονομολόγο της Commerzbank Krämer, σήμερα στις ΗΠΑ υπάρχει σχεδόν πλήρης απασχόληση. Παρ' όλα αυτά, προειδοποιεί ότι η Αμερική κόβει τις σάρκες της με τους δασμούς. «Διότι αποσύρεται εν μέρει από τον διεθνή καταμερισμό εργασίας, πράγμα που σημαίνει ότι θα πρέπει να παράγονται στις ΗΠΑ προϊόντα που είναι απλώς ακριβότερα στην Αμερική. Και στο τέλος, οι Αμερικανοί πολίτες, οι καταναλωτές, θα πληρώσουν το λογαριασμό.» Και αυτό είναι πιθανό να έχει αντίκτυπο και στην παγκόσμια οικονομία. Διότι αν οι Αμερικανοί καταναλωτές συγκρατηθούν, οι εξαγωγείς παγκοσμίως θα υποφέρουν. Πού θα καταλήξουν όλα αυτά; Ακόμη και διάσημοι οικονομολόγοι, όπως ο πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Κεν Ρογκόφ, βρίσκονται σε αμηχανία, καταλήγει η ανάλυση της ARD.
