«Χάρη στο έργο τους, είμαστε καλύτερα εξοπλισμένοι για να αντιμετωπίζουμε οικονομικούς κλυδωνισμούς, όπως οι ενεργειακές κρίσεις ή οι απότομες μεταβολές στην καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών», δήλωσε σε ανακοίνωσή του ο Τζον Χάσλερ, πρόεδρος της επιτροπής για το Βραβείο Οικονομικών Επιστημών, σύμφωνα με το Reuters.
Το βραβείο, το οποίο είναι ευρύτερα γνωστό ως Νόμπελ Οικονομίας, φέρει επισήμως την ονομασία «Βραβείο Οικονομικών Επιστημών της Sveriges Riksbank στη μνήμη του Άλφρεντ Νόμπελ». Είναι το τελευταίο βραβείο που απονέμεται για το 2026 και συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 12 εκατομμυρίων σουηδικών κορωνών, περίπου 1,2 εκατομμυρίων δολαρίων.
Η οικονομία μέσα από τις αποφάσεις νοικοκυριών και επιχειρήσεων
Μία από τις σημαντικότερες συνεισφορές των δύο οικονομολόγων είναι η διαπίστωση ότι η σταθερότητα μιας οικονομίας μπορεί να διασφαλιστεί μόνο εφόσον λαμβάνονται υπόψη οι εκατομμύρια αποφάσεις που λαμβάνουν καθημερινά τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις. Η προσέγγιση αυτή διαφοροποιείται από τις παραδοσιακές θεωρίες που επιχειρούν να εξηγήσουν τη λειτουργία της οικονομίας αποκλειστικά μέσα από μια συνολική, «από πάνω προς τα κάτω» οπτική.
«Οι αρχές δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζουν τη σταθεροποίηση της οικονομίας ως μια διαδικασία κατά την οποία κάποιοι απλώς τραβούν μοχλούς για να ελέγξουν την οικονομία, ανεξάρτητα από το τι κατανοούν οι ίδιοι οι οικονομικοί παράγοντες για τις αποφάσεις αυτές», δήλωσε ο 70χρονος Γούντφορντ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου.
Η σημασία της νομισματικής πολιτικής και των προσδοκιών
Σε αντίθεση με τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970, όταν οι κεντρικές τράπεζες δυσκολεύονταν να αντιμετωπίσουν τον εκρηκτικό πληθωρισμό, ο Γούντφορντ υπογράμμισε ότι το νέο θεωρητικό πλαίσιο αποδείχθηκε χρήσιμο κατά τη διάρκεια της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης στα τέλη της δεκαετίας του 2000, ενισχύοντας τα παραδοσιακά εργαλεία νομισματικής πολιτικής.
Όπως εξήγησε, σημαντικό στοιχείο της αντίδρασης των κεντρικών τραπεζών από το 2009 και μετά ήταν η σαφέστερη επικοινωνία των πιθανών μελλοντικών κινήσεων των επιτοκίων, αντί της αποκλειστικής εξάρτησης από τη δυνατότητα άμεσης περαιτέρω μείωσής τους.
Η συγκεκριμένη πρακτική είναι γνωστή ως «καθοδήγηση των προσδοκιών» (forward guidance) και επιτρέπει στις κεντρικές τράπεζες να επηρεάζουν τις αποφάσεις νοικοκυριών και επιχειρήσεων, ενημερώνοντάς τα για την πιθανή μελλοντική πορεία της νομισματικής πολιτικής.
Το έργο των Γούντφορντ και Χολ, 83 ετών, συνέβαλε επίσης στην ανάπτυξη και διάδοση σημαντικών οικονομικών εννοιών που χρησιμοποιούνται σήμερα, όπως η ακαμψία των τιμών και του πληθωρισμού (sticky inflation), δηλαδή η τάση των τιμών να προσαρμόζονται με καθυστέρηση στις μεταβολές της ζήτησης.
Μια ακόμη βασική έννοια είναι το παραγωγικό κενό (output gap), το οποίο αποτυπώνει τη διαφορά μεταξύ της πραγματικής παραγωγής μιας οικονομίας και του επιπέδου παραγωγής που μπορεί να επιτύχει με βιώσιμη και αποτελεσματική αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων της. Στόχος της πολιτικής οικονομικής σταθεροποίησης είναι να περιορίζει τις υπερβολικές αποκλίσεις, οδηγώντας το παραγωγικό κενό προς το μηδέν.
Ένα βραβείο εκτός των αρχικών Νόμπελ
Το Νόμπελ Οικονομίας απονεμήθηκε για πρώτη φορά το 1969. Δεν συγκαταλέγεται στα πέντε αρχικά βραβεία που προβλέπονταν στη διαθήκη του Άλφρεντ Νόμπελ, του βιομήχανου και εφευρέτη της δυναμίτιδας, το 1895. Θεσπίστηκε από την κεντρική τράπεζα της Σουηδίας.
Η πλειονότητα των προηγούμενων βραβευθέντων προέρχεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Μόλις τρεις γυναίκες έχουν τιμηθεί με το βραβείο, με πιο πρόσφατη την Κλαούντια Γκόλντιν, το 2023, για την έρευνά της σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο το φύλο επηρεάζει τις αμοιβές και την απασχόληση στις ΗΠΑ διαχρονικά.
Πριν από την ανακοίνωση του νικητή, ανάλυση του Ινστιτούτου Επιστημονικής Πληροφόρησης, το οποίο ανήκει στην Clarivate, είχε αναδείξει ως πιθανούς υποψηφίους ερευνητές που ασχολούνται με τη νομισματική πολιτική, την οικονομική διάσταση της τεχνολογίας της πληροφορίας και την εξελικτική οικονομική θεωρία.
Οι περσινοί νικητές, Τζόελ Μόκιρ, Φιλίπ Αγκιόν και Πίτερ Χάουιτ, τιμήθηκαν για το έργο τους σχετικά με τη «δημιουργική καταστροφή» και τον τρόπο με τον οποίο οι νέες τεχνολογίες και οι καινοτόμες μέθοδοι παραγωγής μπορούν να ενισχύσουν την οικονομική ανάπτυξη και να βελτιώσουν το βιοτικό επίπεδο.
