Η απουσία της Τουρκίας από το πρόγραμμα της περιοδείας του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, την ώρα που η Αθήνα βρίσκεται στο επίκεντρο του 6ου Γύρου του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας – ΗΠΑ, δημιουργεί μια θετική, αν και συγκρατημένη, εντύπωση στην ελληνική πλευρά.
Δεν πρόκειται ασφαλώς για ένδειξη αλλαγής της αμερικανικής πολιτικής έναντι της Άγκυρας. Ωστόσο, το γεγονός ότι ο Ρούμπιο επιλέγει να βρεθεί στην Αθήνα και να επενδύσει πολιτικό κεφάλαιο στην ελληνοαμερικανική σχέση αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Πολύ περισσότερο όταν πρόκειται για έναν πολιτικό που γνωρίζει καλά την περιοχή και έχει ασχοληθεί επί χρόνια με την Ανατολική Μεσόγειο, την ενεργειακή ασφάλεια και την αμυντική συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ. Σημειώνεται επίσης ότι είχε πρωτοστατήσει στο παρελθόν στον αποκλεισμό της Τουρκίας από το πρόγραμμα F-35.
Ο Ρούμπιο είναι πλέον ένα από τα ισχυρότερα πρόσωπα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Η πολιτική του διαδρομή, ωστόσο, έχει παρουσιάσει σημαντικές μετατοπίσεις. Ο άλλοτε νεοσυντηρητικός γερουσιαστής της Φλόριντα έχει τα τελευταία χρόνια υιοθετήσει πολλές από τις θέσεις της ατζέντας «America First» του Ντόναλντ Τραμπ, ενώ η συνολικότερη πολιτική του έχει μετακινηθεί προς μια περισσότερο συντηρητική και σκληρή κατεύθυνση.
Παρά τη ριζοσπαστικοποίηση αρκετών από τις θέσεις του, ο Ρούμπιο εξακολουθεί να θεωρείται πολιτικός με στρατηγική σκέψη και ισχυρό ιδεολογικό υπόβαθρο. Σε αντίθεση με τον Τραμπ, ο οποίος συχνά κινείται απρόβλεπτα και με βάση την πολιτική συγκυρία, ο Ρούμπιο εμφανίζεται περισσότερο προσανατολισμένος στη διαμόρφωση μακροπρόθεσμων συσχετισμών και στην οικοδόμηση συμμαχιών. Πρόκειται για μια διαφοροποίηση που έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο Ρούμπιο θεωρείται ήδη ένα από τα βασικά ονόματα που θα μπορούσαν να διεκδικήσουν το χρίσμα των Ρεπουμπλικανών στις προεδρικές εκλογές του 2028.
Οι συμφωνίες που δίνουν περιεχόμενο στον Διάλογο
Η παρουσία του στην Αθήνα δεν θα περιοριστεί στο πολιτικό επίπεδο. Στο πλαίσιο του 6ου Γύρου του Στρατηγικού Διαλόγου αναμένεται να υπογραφούν τρεις συμφωνίες που αποτυπώνουν το εύρος της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας.
Η πρώτη αφορά την ανανέωση του Μνημονίου Συνεργασίας για την επιβολή εισαγωγικών περιορισμών σε κατηγορίες αρχαιολογικού και εθνολογικού υλικού μέχρι τον 15ο αιώνα μ.Χ., ενισχύοντας τη συνεργασία των δύο χωρών για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η δεύτερη είναι Επιστολή Προθέσεων Ελλάδας – ΗΠΑ για την εγκαθίδρυση συνεργασίας μεταξύ των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και της Εθνοφρουράς της Φλόριντα. Η συμφωνία εντάσσεται στη διεύρυνση της αμυντικής συνεργασίας και στη δημιουργία ακόμη στενότερων δεσμών μεταξύ των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και αμερικανικών στρατιωτικών δομών.
Η τρίτη αφορά την αμοιβαία αναγνώριση των Πιστοποιητικών Ικανότητας Ναυτικών, σύμφωνα με τη Διεθνή Σύμβαση STCW 1978. Στόχος είναι η διευκόλυνση της απασχόλησης των ναυτικών και η ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας στον τομέα της ναυτικής εκπαίδευσης, σε έναν χώρο όπου η Ελλάδα διαθέτει ιδιαίτερο ειδικό βάρος.
Οι τρεις συμφωνίες δείχνουν ότι ο ελληνοαμερικανικός διάλογος έχει πλέον ξεφύγει από τα στενά όρια της άμυνας και της ασφάλειας. Πολιτισμός, στρατιωτική συνεργασία, ναυτιλία και εκπαίδευση συνθέτουν ένα πολύ ευρύτερο πλέγμα σχέσεων.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Οι συμφωνίες που θα υπογράψει ο Ρούμπιο στην Αθήνα
Στο επίκεντρο ο Κάθετος Διάδρομος
Στην κορυφή, ωστόσο, της στρατηγικής ατζέντας βρίσκεται η ενέργεια. Και εδώ ο Κάθετος Διάδρομος φυσικού αερίου αποκτά κεντρική θέση.
Η λογική του σχεδιασμού είναι η ενίσχυση των ροών φυσικού αερίου από τον Νότο προς τον Βορρά και η δημιουργία εναλλακτικών ενεργειακών διαδρομών για τις αγορές της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης. Η Ελλάδα φιλοδοξεί να αποτελέσει την πύλη αυτής της διαδρομής, με την Αλεξανδρούπολη να βρίσκεται στο επίκεντρο λόγω των υποδομών LNG.
Η αμερικανική διάσταση είναι καθοριστική. Το αμερικανικό LNG μπορεί να εισέρχεται μέσω των ελληνικών υποδομών και να κατευθύνεται προς τις βαλκανικές αγορές, ενισχύοντας τη διαφοροποίηση των πηγών και περιορίζοντας την εξάρτηση από παραδοσιακούς προμηθευτές και οδούς μεταφοράς.
Για την Ουάσιγκτον, επομένως, ο Κάθετος Διάδρομος δεν είναι απλώς ένα ενεργειακό project. Είναι μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής που συνδέει την ενεργειακή ασφάλεια με τη γεωπολιτική επιρροή και την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η αυξημένη αμερικανική παρουσία στον ελληνικό ενεργειακό τομέα. Η επικείμενη ερευνητική γεώτρηση της κοινοπραξίας ExxonMobil, Energean και HELLENiQ ENERGY αποτελεί σημαντική εξέλιξη για την ελληνική αγορά υδρογονανθράκων, αλλά και ένδειξη του αυξημένου επενδυτικού ενδιαφέροντος που συγκεντρώνει η χώρα.
Παράλληλα, παραμένει στο ενεργειακό χαρτοφυλάκιο της Αθήνας ο Great Sea Interconnector, η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ. Η είσοδος της γαλλικής Meridiam και η προώθηση των απαιτούμενων ρυθμιστικών διαδικασιών δημιουργούν τις προϋποθέσεις για την επόμενη φάση του έργου, το οποίο φιλοδοξεί να εντάξει ακόμη περισσότερο την Ανατολική Μεσόγειο στο ευρωπαϊκό ενεργειακό δίκτυο.
Κάπως έτσι, η επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα αποκτά μια σημασία που ξεπερνά τον ελληνοαμερικανικό διάλογο. Η Ελλάδα επιχειρεί να τοποθετηθεί ως ενεργειακή πύλη, στρατηγικός σύμμαχος και κόμβος ασφάλειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο.
Και για έναν Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών που δεν κοιτά μόνο το σήμερα αλλά βρίσκεται ήδη στο κάδρο της συζήτησης για την επόμενη ημέρα του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, η εικόνα αυτή έχει τη δική της αξία. Η Αθήνα δεν είναι πλέον απλώς ένας σύμμαχος των ΗΠΑ, αλλά ένα κομμάτι μιας ευρύτερης γεωπολιτικής εξίσωσης, στην οποία η ενέργεια, η ασφάλεια και οι υποδομές αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η Ελλάδα ενεργειακός κόμβος στη ΝΑ Ευρώπη: Επίσκεψη Ρούμπιο και κρίσιμη τετραμερής στο Βελιγράδι
