Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, ένας πυρηνικός σταθμός ισχύος 1.200 MW θα μπορούσε να παράγει περίπου 9,5 TWh ηλεκτρικής ενέργειας ετησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο ένα έκτο της ηλεκτροπαραγωγής της Ελλάδας το 2024, υπό την παραδοχή συντελεστή λειτουργίας 90%.
Το ετήσιο κόστος προμήθειας και κατασκευής του πυρηνικού καυσίμου εκτιμάται σε περίπου 82 εκατ. ευρώ, με βάση τις τιμές του 2026. Σε όρους παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας, αντιστοιχεί σε περίπου 0,87 λεπτά του ευρώ ανά kWh.
Η μελέτη, η οποία εκπονήθηκε σε συνεργασία με την αμερικανική NAC International, εξετάζει για πρώτη φορά τις ανάγκες της Ελλάδας ως προς την προμήθεια, την ασφάλεια εφοδιασμού και τη διαχείριση πυρηνικού καυσίμου. Εντάσσεται στη σειρά προκαταρκτικών αξιολογήσεων της Athlos Energy για τις προϋποθέσεις ανάπτυξης ενός πρώτου πυρηνικού ενεργειακού έργου στη χώρα.
Κόστος καυσίμου: 0,87 λεπτά ανά kWh
Η ανάλυση καλύπτει ενδεικτικά σενάρια εγκατεστημένης πυρηνικής ισχύος από 300 MW έως 4.800 MW, εξετάζοντας τόσο τις απαιτήσεις προμήθειας καυσίμου όσο και τις επιλογές διαχείρισής του μετά τη χρήση.
Για έναν αντιδραστήρα ισχύος 1.200 MW, οι ετήσιες ανάγκες ανεφοδιασμού υπολογίζονται κατά μέσο όρο σε περίπου 19 τόνους εμπλουτισμένου ουρανίου. Η ποσότητα αυτή αναδεικνύει την υψηλή ενεργειακή πυκνότητα του πυρηνικού καυσίμου, καθώς σχετικά μικρές ποσότητες υλικού μπορούν να υποστηρίξουν την παραγωγή μεγάλων ποσοτήτων ηλεκτρικής ενέργειας.
Το εκτιμώμενο ετήσιο κόστος των 82 εκατ. ευρώ περιλαμβάνει την προμήθεια ουρανίου, την επεξεργασία του, τον εμπλουτισμό και την κατασκευή των στοιχείων καυσίμου.
Ωστόσο, η μελέτη διευκρινίζει ότι το συγκεκριμένο ποσό αφορά αποκλειστικά τον κύκλο προμήθειας και κατασκευής του καυσίμου και δεν αντιπροσωπεύει το συνολικό κόστος ηλεκτροπαραγωγής. Στον συνολικό οικονομικό σχεδιασμό θα πρέπει να συνυπολογιστούν η κατασκευή του σταθμού, η λειτουργία και η συντήρησή του, η διαχείριση των πυρηνικών αποβλήτων, καθώς και ο μελλοντικός παροπλισμός του αντιδραστήρα.
Ασφάλεια εφοδιασμού και στρατηγικά αποθέματα
Σε επίπεδο εθνικού προγράμματος, η μελέτη εκτιμά ότι η ανάπτυξη πυρηνικών σταθμών συνολικής ισχύος 2.000-3.000 MW στην Ελλάδα θα αντιστοιχούσε περίπου στο 1% των παγκόσμιων αναγκών σε πυρηνικό καύσιμο.
Με βάση αυτή την εκτίμηση, οι ανάγκες της χώρας θα μπορούσαν να καλυφθούν μέσω της διεθνούς αγοράς. Καθοριστικό ρόλο, ωστόσο, θα είχαν η διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας, η σύναψη μακροχρόνιων συμβάσεων και ο έγκαιρος προγραμματισμός των παραγγελιών.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη δημιουργία αποθεμάτων νέου καυσίμου εντός των εγκαταστάσεων των πυρηνικών σταθμών. Η διατήρηση επαρκών ποσοτήτων, που θα μπορούσαν να καλύψουν αρκετά χρόνια λειτουργίας, εκτιμάται ότι θα περιόριζε τον κίνδυνο διακοπής λειτουργίας των αντιδραστήρων εξαιτίας προβλημάτων στην εφοδιαστική αλυσίδα ή γεωπολιτικών αναταράξεων.
Παράλληλα, η επιλογή τεχνολογίας αντιδραστήρων με ήδη εδραιωμένες αλυσίδες εφοδιασμού καυσίμου θα μπορούσε να περιορίσει τους σχετικούς κινδύνους.
«Η επιλογή τεχνολογιών αντιδραστήρων με εδραιωμένες αλυσίδες εφοδιασμού καυσίμου θα περιόριζε περαιτέρω τους κινδύνους για μια χώρα που ξεκινά ένα πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας», επισημαίνει ο Δρ. Τόνι Γουίλιαμς, ειδικός εμπειρογνώμονας σε θέματα πυρηνικού καυσίμου στη NAC International.
Όπως προσθέτει, στην περίπτωση επιλογής λιγότερο συμβατικής τεχνολογίας θα πρέπει να αξιολογηθούν και οι κίνδυνοι που συνδέονται με τη δημιουργία μιας νέας αλυσίδας εφοδιασμού καυσίμου.
Διαφοροποίηση προμηθευτών και ανάπτυξη εγχώριας τεχνογνωσίας
Στις συστάσεις της μελέτης περιλαμβάνεται η έγκαιρη έναρξη συνεργασιών με προμηθευτές καυσίμου, η σύναψη μακροχρόνιων συμβάσεων και η διατήρηση εναλλακτικών επιλογών προμήθειας.
Η δυνατότητα συνεργασίας με περισσότερους από έναν προμηθευτές, εφόσον πληρούνται οι τεχνικές προδιαγραφές, θα μπορούσε να ενισχύσει τη διαπραγματευτική θέση του φορέα εκμετάλλευσης και να περιορίσει την εξάρτηση από συγκεκριμένες πηγές εφοδιασμού.
Παράλληλα, η Athlos Energy υπογραμμίζει τη σημασία της ανάπτυξης εγχώριας τεχνογνωσίας, μέσω ανεξάρτητης τεχνικής συμβουλευτικής υποστήριξης, εκπαιδευτικών προγραμμάτων και συνεργασιών με εθνικούς ερευνητικούς φορείς.
Η ανάπτυξη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού θα είναι κρίσιμη για την αξιολόγηση των προμηθευτών, την παρακολούθηση της συμπεριφοράς του καυσίμου κατά τη λειτουργία των αντιδραστήρων και την κάλυψη των μελλοντικών αναγκών στελέχωσης.
Το κρίσιμο ζήτημα της διαχείρισης των πυρηνικών αποβλήτων
Πέρα από την προμήθεια του καυσίμου, η διαχείριση του χρησιμοποιημένου πυρηνικού καυσίμου και των ραδιενεργών αποβλήτων αποτελεί μία από τις σημαντικότερες παραμέτρους που θα πρέπει να ενσωματωθούν εξαρχής στον σχεδιασμό ενός ενδεχόμενου ελληνικού προγράμματος πυρηνικής ενέργειας.
Η μελέτη επισημαίνει ότι απαιτείται η διαμόρφωση αξιόπιστης εθνικής στρατηγικής, με σαφές θεσμικό πλαίσιο, συντονισμό με τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές και εξασφαλισμένους χρηματοδοτικούς πόρους σε μακροχρόνιο ορίζοντα.
«Είναι απαραίτητη προϋπόθεση η διαμόρφωση μιας αξιόπιστης εθνικής στρατηγικής για τη διαχείριση του χρησιμοποιημένου καυσίμου και των πυρηνικών αποβλήτων από την έναρξη της προετοιμασίας ενός εθνικού πυρηνικού προγράμματος», τονίζει ο Δρ. Διονύσης Χιώνης, συνιδρυτής της Athlos Energy.
Όπως σημειώνει, θα πρέπει παράλληλα να εξασφαλιστεί μακροχρόνια χρηματοδότηση, σε συνδυασμό με τις απαραίτητες εγκρίσεις και τον συντονισμό των αρμόδιων αρχών.
Στο πλαίσιο αυτό, η μελέτη αναφέρεται στις εμπειρίες ευρωπαϊκών χωρών, όπως η Φινλανδία, η Σουηδία, η Γαλλία και η Ελβετία, οι οποίες έχουν προχωρήσει στην ανάπτυξη εθνικών προγραμμάτων διαχείρισης πυρηνικών αποβλήτων και θα μπορούσαν να αποτελέσουν πηγές τεχνογνωσίας για την Ελλάδα.
Ως προς τις τεχνικές επιλογές, προτείνεται να προβλεφθεί η δυνατότητα παρατεταμένης αποθήκευσης του χρησιμοποιημένου καυσίμου αρχικά σε δεξαμενές ψύξης και στη συνέχεια σε ειδικά θωρακισμένα δοχεία ξηρής αποθήκευσης. Η προσέγγιση αυτή προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία, ιδίως σε περίπτωση καθυστερήσεων στις επόμενες φάσεις διαχείρισης.
Επιπλέον, η ανάλυση εξετάζει εναλλακτικές επιλογές, όπως η επανεπεξεργασία του χρησιμοποιημένου καυσίμου και η οριστική διάθεσή του σε κατάλληλους γεωλογικούς σχηματισμούς.
Ειδικό χρηματοδοτικό πλαίσιο για την τελική διάθεση
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στον τρόπο χρηματοδότησης της διαχείρισης των αποβλήτων. Η έκθεση παρουσιάζει διεθνείς πρακτικές σύμφωνα με τις οποίες οι παραγωγοί πυρηνικής ενέργειας καταβάλλουν εισφορές σε ειδικά ταμεία κατά τη διάρκεια λειτουργίας των σταθμών, ώστε να καλύπτονται οι μελλοντικές υποχρεώσεις.
Ένα από τα ζητήματα που αναδεικνύονται είναι το υψηλό πάγιο κόστος ανάπτυξης των υποδομών τελικής διάθεσης. Για μικρότερα πυρηνικά προγράμματα, το κόστος αυτό μπορεί να είναι αναλογικά υψηλότερο ανά μονάδα αποβλήτων.
Η διεθνής συνεργασία θα μπορούσε να προσφέρει οικονομίες κλίμακας, ωστόσο προϋποθέτει συμφωνίες μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών και δεν καταργεί την εθνική ευθύνη για τη διαχείριση των αποβλήτων.
Τα επόμενα βήματα για ένα ενδεχόμενο ελληνικό πρόγραμμα
Τα ευρήματα της μελέτης της Athlos Energy παρέχουν ποσοτικά δεδομένα και τεχνικές κατευθύνσεις για τον δημόσιο διάλογο, την αξιολόγηση από τις ελληνικές αρχές και την εκπόνηση περαιτέρω τεχνικών και οικονομικών μελετών.
Η εταιρεία διευκρινίζει ότι τα εξεταζόμενα σενάρια αποτυπώνουν ενδεικτικές ανάγκες και κόστη προμήθειας πυρηνικού καυσίμου και δεν προδικάζουν την τελική διαμόρφωση κάποιου συγκεκριμένου έργου.
Η μελέτη εκπονήθηκε σε συνεργασία με τη NAC International, εταιρεία με έδρα τις ΗΠΑ και διεθνή εμπειρία στον τομέα του πυρηνικού καυσίμου.
Ποια είναι η Athlos Energy
Η Athlos Energy ιδρύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2024 και δραστηριοποιείται στον τομέα της πυρηνικής βιομηχανίας. Ιδρυτές της είναι οι διδάκτορες Στάθης Βλασσόπουλος και Διονύσης Χιώνης, με ειδίκευση στην πυρηνική τεχνολογία και την πυρηνική φυσική και επαγγελματική εμπειρία στην πυρηνική βιομηχανία της Ελβετίας.
Στόχος της εταιρείας είναι να συμβάλει στην προετοιμασία του θεσμικού και τεχνικού πλαισίου για την πιθανή αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα, στην ενημέρωση της κοινής γνώμης και στην ανάπτυξη του πρώτου πυρηνικού ενεργειακού έργου στη χώρα.
