• Γ.Δ.ΓΕΝ. ΔΕΙΚΤΗΣ0,000%
  • S&P 5000,000%
  • Nasdaq0,000%
  • FTSE 1000,000%
  • Nikkei 2250,000%
  • DAX0,000%
  • CAC 400,000%
  • €/$
  • €/£
  • BTC
21:38 - 07 Απρ 2009

Ο καπιταλισμός πέρα από την κρίση

Ιστορικά ο καπιταλισμός προέκυψε μετά την εμφάνιση νόμων και οικονομικών πρακτικών που προστάτευαν τα δικαιώματα ιδιοκτησίας και έκαναν λειτουργική μια κοινωνία που βασίζεται στην ιδιοκτησία. Οι εμπορικές ανταλλαγές δεν μπορούσαν να πραγματοποιηθούν με επιτυχία προτού η επιχειρηματική ηθική καταστήσει διατηρήσιμη και ανέξοδη μια συμπεριφορά που ανταποκρινόταν στις δεσμεύσεις των συμβολαίων- επί παραδείγματι, συμπεριφορά που δεν απαιτούσε συνεχείς μηνύσεις εναντίον όσων αθετούσαν τις συμβατικές υποχρεώσεις τους.

Η επένδυση στις παραγωγικές επιχειρήσεις δεν μπορούσε να ανθήσει προτού περιοριστούν οι υπέρογκες δαπάνες που επέβαλλε η διαφθορά. Ο καπιταλισμός με σκοπό το κέρδος βασιζόταν πάντοτε στην υποστήριξη που δεχόταν από άλλες θεσμικές αξίες.

Οι ηθικές και νομικές υποχρεώσεις και οι ευθύνες που συνδέονται με τις οικονομικές συναλλαγές είναι τα τελευταία χρόνια πολύ δυσκολότερο να εντοπισθούν, χάρη στην ταχεία ανάπτυξη των δευτερευουσών αγορών που αφορούν τα παράγωγα και άλλα χρηματοοικονομικά εργαλεία. Εκείνος που χορηγεί δάνεια χαμηλής εξασφάλισης (subprime) και παραπλανά τον δανειζόμενο, οδηγώντας τον στην ανάληψη υπερβολικού ρίσκου, μπορεί τώρα να πασάρει τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε τρίτους- οι οποίοι δεν έχουν σχέση με την αρχική αγοραπωλησία. Η υποχρέωση για υπευθυνότητα και λογοδοσία έχει υπονομευθεί σημαντικά, και η ανάγκη για επίβλεψη και ρύθμιση είναι πλέον πολύ σημαντική. Παρά ταύτα ο εποπτικός ρόλος της κυβέρνησης στις Ηνωμένες Πολιτείες τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο ήταν αισθητά περιορισμένος, εξαιτίας της εδραιούμενης πεποίθησης ότι είναι στη φύση της οικονομίας της αγοράς να αυτορρυθμίζεται. Ακριβώς τη στιγμή που εντεινόταν η ανάγκη για κρατική επίβλεψη η αναγκαία επίβλεψη περιορίστηκε. Το αποτέλεσμα ήταν καταστρεπτικό που περίμενε να συμβεί και τελικά συνέβη πέρυσι, και αυτό οπωσδήποτε συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό στη χρηματοπιστωτική κρίση που κατατρύχει σήμερα τον κόσμο. Η ανεπαρκής ρύθμιση των χρηματοοικονομικών δραστηριοτήτων δεν οδηγεί απλώς σε παράνομες πρακτικές αλλά επίσης σε μια ροπή προς την υπερβολική κερδοσκοπία η οποία, όπως υποστήριξε οΑνταμ Σμιθ, καταλαμβάνει πολλούς ανθρώπους πάνω στην εναγώνια αναζήτηση του κέρδους.

Οι «άπληστοι» του Ανταμ Σμιθ

Οσους ενθάρρυνε το υπερβολικό ρίσκο για την αναζήτηση του κέρδους ο Σμιθ τούς αποκαλούσε «άπληστους και μηχανορράφους» - μια αρκετά καλή περιγραφή για όσους εξέδωσαν ενυπόθηκα στεγαστικά δάνεια υψηλού ρίσκου (subprime) τα τελευταία χρόνια. Αναφερόμενος στους νόμους κατά της τοκογλυφίας, επί παραδείγματι, ο Σμιθ ήθελε οι κανόνες του κράτους να προστατεύουν τους πολίτες από τους «άπληστους και μηχανορράφους» που προωθούσαν τα επισφαλή δάνεια. «Μεγάλο μέρος του κεφαλαίου της χώρας με τον τρόπο αυτό δεν θα καταλήξει στα χέρια αυτών που είναι πιθανότερο να το αξιοποιήσουν με τρόπο ωφέλιμο και κερδοφόρο,αλλά θα πέφτει στα χέρια εκείνων που το πιθανότερο είναι ότι θα το κατασπαταλήσουν και θα το καταστρέψουν».

Η τυφλή πίστη στη δυνατότητα της οικονομίας της αγοράς να διορθώνει τον εαυτό της, η οποία ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για την απόσυρση των καθιερωμένων κανόνων στις Ηνωμένες Πολιτείες, έχει την τάση να αγνοεί τις δραστηριότητες των άπληστων και των μηχανορράφων με τρόπο που θα προκαλούσε σοκ στον Ανταμ Σμιθ.

Η παρούσα οικονομική κρίση δημιουργήθηκε εν μέρει από την υπερεκτίμηση της σοφίας της αγοράς. Και η κρίση τώρα επιτείνεται από την ανησυχία και την έλλειψη εμπιστοσύνης προς τη χρηματοοικονομική αγορά και εν γένει προς τις επιχειρήσεις- το κλίμα είναι εμφανές στις αντιδράσεις των αγορών, στην αλληλουχία των σχεδίων τόνωσης της οικονομικής δραστηριότητας, συμπεριλαμβανομένου του σχεδίου των 787 δισ. δολαρίων που έγινε νόμος τον Φεβρουάριο από την κυβέρνηση Ομπάμα. Ο Σμιθ είχε ήδη επισημάνει τα προβλήματα αυτά από τον 18ο αιώνα, παρ΄ ότι αγνοήθηκαν από αυτούς που κατείχαν εξουσία τα τελευταία χρόνια, ειδικά στις Ηνωμένες Πολιτείες. Από τους ίδιους ανθρώπους που δεν έχαναν ευκαιρία να παραπέμψουν στον Ανταμ Σμιθ για να στηρίξουν το επιχείρημα της ασύδοτης αγοράς.

Η αναβίωση του Κέινς

Αμερικανικές σημαίες και μια σήμανση της Γουόλ Στριτ μπροστά από το χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης. Ενα από τα προβλήματα που πρόκειται να αντιμετωπίσει η κυβέρνηση Ομπάμα είναι ότι η πραγματική κρίση, η οποία προκύπτει από την οικονομική κακοδιαχείριση και άλλες καταστρατηγήσεις, έχει υπερμεγεθυνθεί λόγω ψυχολογικής κατάρρευσης (ΕΡΑ/ ΡΕΤΕR FΟLΕΥ) Παρά το γεγονός ότι οΑνταμ Σμιθτελευταία αναφέρεται έντονα, αν και δεν διαβάζεται το ίδιο, πιο πρόσφατα υπήρξε δυναμική αναβίωση τουΤζον Μέ