Η φον ντερ Λάιεν αναφέρθηκε σε εισβολές με drones στον εναέριο χώρο και σε κυβερνοεπιθέσεις, καθώς και σε παρεμβάσεις στις εκλογές ως παραδείγματα υβριδικού πολέμου. Όπως τόνισε: «Μόνο τις τελευταίες δύο εβδομάδες, μαχητικά MiG παραβίασαν τον εναέριο χώρο της Εσθονίας και drones πέταξαν πάνω από κρίσιμους χώρους στο Βέλγιο, την Πολωνία, τη Ρουμανία, τη Δανία και τη Γερμανία. Πτήσεις ακυρώθηκαν, μαχητικά αεροσκάφη απογειώθηκαν και αντιμέτρα εφαρμόστηκαν για να διασφαλιστεί η ασφάλεια των πολιτών μας».
Όπως αναφέρει το CNBC, η πρόεδρος υπογράμμισε ότι αυτά τα γεγονότα αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου μοτίβου απειλών: «Μην γελιέστε. Αυτό είναι μέρος ενός ανησυχητικού μοτίβου αυξανόμενων απειλών. Σε ολόκληρη την Ένωσή μας, υποβρύχια καλώδια έχουν κοπεί, αεροδρόμια και κέντρα logistics έχουν παραλύσει από κυβερνοεπιθέσεις και οι εκλογές έχουν γίνει στόχος κακόβουλων εκστρατειών επηρεασμού», δήλωσε και πρόσθεσε με έμφαση: «Αυτό είναι υβριδικός πόλεμος και πρέπει να το λάβουμε πολύ σοβαρά υπόψη».
Παρά το γεγονός ότι δεν κατονόμασε άμεσα τη Ρωσία ως υπεύθυνη για όλα τα περιστατικά, η φον ντερ Λάιεν ανέφερε ότι «είναι προφανές ότι η Ρωσία θέλει να σπείρει τη διχόνοια».
Τι είναι ο υβριδικός πόλεμος
Ο υβριδικός πόλεμος ή η υβριδική πολεμική δράση είναι ένας τρόπος διεξαγωγής συγκρούσεων χωρίς να φαίνεται ξεκάθαρα ότι πρόκειται για πόλεμο. Αν και δεν υπάρχει ορισμός που να είναι κοινά αποδεκτός, ειδικοί συμφωνούν ότι πρόκειται για συνδυασμό συμβατικών στρατιωτικών ενεργειών με ανατρεπτικές και ακανόνιστες τακτικές, με στόχο τη διατάραξη, την απόσπαση προσοχής και την υπονόμευση.
Οι χώρες της περιφέρειας της ΕΕ ή εκείνες που συνορεύουν με τη Ρωσία, όπως οι βαλτικές χώρες (Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία) και χώρες της Ανατολικής Ευρώπης (Ρουμανία, Πολωνία), γίνονται ολοένα και πιο συχνά στόχοι υβριδικών επιθέσεων. Αυτές περιλαμβάνουν σαμποτάζ σε υποδομές ενέργειας και τηλεπικοινωνιών, εισόδους αεροσκαφών ή υποβρυχίων στον εναέριο χώρο και τα ύδατα χωρών του ΝΑΤΟ για σύντομα χρονικά διαστήματα.
Η Ρωσία αρνείται επανειλημμένα την εμπλοκή της, αν και αποφεύγει να σχολιάσει περιστατικά όπως οι παραβιάσεις εναέριου χώρου και οι επιθέσεις με drones που οδήγησαν σε ακυρώσεις πτήσεων και κλείσιμο αεροδρομίων. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι είναι δύσκολο να αποδειχθεί η άμεση εμπλοκή της. Η φον ντερ Λάιεν επισήμανε ότι τέτοια περιστατικά είναι «υπολογισμένα να παραμένουν στο σκοτάδι της άρνησης».
Σύμφωνα με έκθεση της υπηρεσίας Dragonfly, από το 2014 έχουν καταγραφεί 219 περιστατικά ύποπτου υβριδικού πολέμου της Ρωσίας στην Ευρώπη, όπως σαμποτάζ, δολοφονίες και ηλεκτρομαγνητικές επιθέσεις. Το 86% αυτών συνέβη από τις αρχές του 2022, ενώ σχεδόν τα μισά (46%) το 2024. Οι χώρες της Βαλτικής, η Φινλανδία, η Γερμανία, η Νορβηγία, η Πολωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο αναμένεται να παραμείνουν βασικοί στόχοι λόγω της υποστήριξής τους προς την Ουκρανία.
Αντίδραση της ΕΕ και του ΝΑΤΟ
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι τονίζουν ότι είναι κρίσιμη η ενίσχυση της περιφερειακής ασφάλειας. Τα μέλη του ΝΑΤΟ δεσμεύτηκαν να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ, ενώ η ΕΕ κινητοποιεί τον αμυντικό τομέα για να αντιμετωπίσει τη «μόνιμη απειλή» που συνιστά η Ρωσία.
Συζητείται η δημιουργία «εμβληματικών» αμυντικών έργων, όπως η πρωτοβουλία Eastern Flank Watch, που περιλαμβάνει ένα δίκτυο «τείχους drone» για προστασία από παραβιάσεις του εναέριου χώρου από UAV. Υπάρχει ωστόσο αμφιθυμία για την εφαρμογή της ιδέας.
Ο πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου, Luc Frieden, τόνισε: «Οι υβριδικές επιθέσεις είναι προφανώς κάτι που μπορεί να συμβεί οπουδήποτε — τα καλώδια στη Βαλτική Θάλασσα, οι επιθέσεις στα συστήματα πληροφορικής μας, τα drones που μπορούν να πετάξουν πάνω από ορισμένες από τις χώρες μας, όλα αυτά δείχνουν ότι υπάρχει ένα είδος πρόκλησης που πρέπει να λάβουμε σοβαρά υπόψη».
Ακόμα, τόνισε ότι «δεν θέλω να βρεθούμε σε πόλεμο με τη Ρωσία... αλλά πρέπει να λάβουμε σοβαρά υπόψη τις απειλές». Υπογράμμισε ότι η ΕΕ θέλει να στείλει ένα μήνυμα στη Ρωσία: «Μην το δοκιμάζετε, σταματήστε, κάντε πίσω... [και ότι δεν έχει] καμία πιθανότητα να κατακτήσει την Ευρώπη».
