Η επιβολή επιπλέον 25% δασμών στα ινδικά προϊόντα, ανεβάζοντας το συνολικό ποσοστό στο 50%, από τα υψηλότερα για οποιονδήποτε εμπορικό εταίρο των ΗΠΑ, αποτέλεσε το έναυσμα για την πρώτη σοβαρή κρίση στις διμερείς σχέσεις Ουάσιγκτον–Νέου Δελχί εδώ και δεκαετίες.
Η κίνηση, που παρουσιάστηκε ως «τιμωρία» για τις συνεχιζόμενες αγορές ρωσικού πετρελαίου από την Ινδία, φρέναρε αιφνιδίως την αμυντική συνεργασία των δύο χωρών, με την κυβέρνηση Μόντι να παγώνει προγραμματισμένες αγορές αμερικανικών οπλικών συστημάτων και αεροσκαφών.
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές στο Νέο Δελχί, η προγραμματισμένη επίσκεψη του Ινδού Υπουργού Άμυνας Ράτζναθ Σινγκ στην Ουάσιγκτον, όπου θα ανακοινωνόταν η αγορά οχημάτων μάχης Stryker (General Dynamics), αντιαρματικών πυραύλων Javelin (Raytheon & Lockheed Martin) και έξι αεροσκαφών ναυτικής επιτήρησης P-8I (Boeing) σε συμφωνία ύψους 3,6 δισ. δολαρίων, ακυρώθηκε.
Οι συζητήσεις βρίσκονταν σε προχωρημένο στάδιο, αλλά οι δασμοί ανέκοψαν τη δυναμική που είχε δημιουργηθεί. Αν και το ινδικό Υπουργείο Άμυνας χαρακτήρισε «ψευδείς» τις αναφορές για αναστολή, στρατιωτικές πηγές επιβεβαιώνουν ότι οι διαδικασίες έχουν ουσιαστικά παγώσει «μέχρι να ξεκαθαρίσει η κατεύθυνση των διμερών σχέσεων».
Από την αμυντική σύμπλευση στην εμπορική ρήξη
Η Ουάσιγκτον κατηγορεί την Ινδία ότι, μέσω των αγορών ρωσικού αργού πετρελαίου, χρηματοδοτεί έμμεσα την εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία. Η ινδική κυβέρνηση απαντά ότι στοχοποιείται άδικα, αφού οι ΗΠΑ και η Ευρώπη συνεχίζουν να συναλλάσσονται με τη Ρωσία όταν τους συμφέρει.
Το Νέο Δελχί δηλώνει ανοιχτό να μειώσει τις ρωσικές εισαγωγές πετρελαίου και να στραφεί σε άλλους προμηθευτές, ακόμη και στις ΗΠΑ, εφόσον εξασφαλίσει ανταγωνιστικές τιμές.
Τα τελευταία χρόνια, η αμυντική και στρατηγική σύμπλευση ΗΠΑ–Ινδίας θεωρήθηκε μεγάλο επίτευγμα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, κυρίως λόγω της κοινής αντιπαλότητας απέναντι στην Κίνα. Η Ινδία, δεύτερος μεγαλύτερος εισαγωγέας όπλων παγκοσμίως, μετατοπίζεται σταδιακά από τη ρωσική στη δυτική αγορά αμυντικού εξοπλισμού, με συμφωνίες με ΗΠΑ, Γαλλία και Ισραήλ.
Ωστόσο, η εμπορική σύγκρουση και η εθνικιστική ρητορική στο εσωτερικό καθιστούν δύσκολη την περαιτέρω απομάκρυνση από τη Μόσχα.
Η ρωσική παράμετρος και οι γεωπολιτικές ισορροπίες
Η Ρωσία προσπαθεί να εκμεταλλευτεί την ένταση προτείνοντας νέες τεχνολογίες, όπως το S-500, και διατηρώντας την εξάρτηση των ινδικών ενόπλων δυνάμεων από ρωσική υποστήριξη. Παρότι η Ινδία δεν προγραμματίζει άμεσα μεγάλες νέες αγορές από τη Μόσχα, η πλήρης απεξάρτηση δεν είναι ρεαλιστική λόγω της δεκαετιών συνεργασίας.
Η σημερινή κρίση έρχεται να προστεθεί σε παλαιότερες εντάσεις: το Νέο Δελχί έχει διαψεύσει επανειλημμένα τον ισχυρισμό Τραμπ ότι οι ΗΠΑ μεσολάβησαν για κατάπαυση πυρός με το Πακιστάν, ενώ η πρόσφατη υποδοχή του Πακιστανού αρχηγού στρατού στον Λευκό Οίκο είχε ήδη προκαλέσει δυσφορία.
Η παύση των εξοπλιστικών διαπραγματεύσεων δεν σημαίνει οριστική ρήξη, αλλά δείχνει ότι η σχέση περνά περίοδο δοκιμασίας. Το ζητούμενο είναι αν οι δύο πλευρές θα καταφέρουν να απομονώσουν την εμπορική διαμάχη από τη στρατηγική συνεργασία στον Ινδο-Ειρηνικό ή αν τα σημερινά σύννεφα προμηνύουν μακροχρόνια καταιγίδα.
Ενεργειακή διάσταση της κρίσης
Οι αμερικανικοί δασμοί και η διαμάχη για το ρωσικό πετρέλαιο επηρεάζουν άμεσα τη στρατηγική ενεργειακής διαφοροποίησης της Ινδίας.
Πρώτον, ασκείται πίεση για μείωση της εξάρτησης από τη Μόσχα, κάτι που θα αναγκάσει το Νέο Δελχί να ενισχύσει τις εισαγωγές από ΗΠΑ, Μέση Ανατολή ή Αφρική, πιθανώς με υψηλότερο κόστος.
Δεύτερον, μια στροφή προς το αμερικανικό LNG ή πετρέλαιο θα μπορούσε να αυξήσει την εξάρτηση από την Ουάσιγκτον, περιορίζοντας την έως τώρα πολυδιάστατη ενεργειακή πολιτική.
Τρίτον, η Ρωσία και οι χώρες του Κόλπου ενδέχεται να εκμεταλλευτούν την κατάσταση για να προσφέρουν καλύτερους όρους, προσπαθώντας να διατηρήσουν ή να ενισχύσουν το μερίδιό τους στην ινδική αγορά.
Σε κάθε περίπτωση, η κρίση αυτή αναγκάζει την Ινδία να επανασχεδιάσει τις ενεργειακές της ισορροπίες με άγνωστο ακόμη κόστος και γεωπολιτικές συνέπειες.
