Αν σήμερα κοιτάξατε το ημερολόγιο και σκεφτήκατε «ωχ, Τρίτη και 13», δεν είστε οι μόνοι. Για πολλούς, η συγκεκριμένη ημερομηνία είναι συνώνυμη της κακοτυχίας, μια μέρα που καλό είναι να αποφεύγονται τα μεγάλα σχέδια, οι σημαντικές αποφάσεις και, για τους πιο προληπτικούς, ακόμη και οι περιττές μετακινήσεις. Πώς, όμως, γεννήθηκε αυτή η πεποίθηση και γιατί στην Ελλάδα φοβόμαστε την Τρίτη και 13 αντί για την Παρασκευή και 13, που έχει την τιμητική της σε άλλες χώρες;
Η απάντηση βρίσκεται σε ένα μείγμα ιστορίας, θρησκευτικών συμβολισμών και λαϊκών δοξασιών.
Η Τρίτη που έμεινε στην Ιστορία
Μία από τις πιο διαδεδομένες ερμηνείες για την κακή φήμη της Τρίτης συνδέεται με την Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς, στις 29 Μαΐου 1453. Η ημέρα εκείνη ήταν Τρίτη και το γεγονός αποτέλεσε ένα από τα πιο τραυματικά ορόσημα της ελληνικής ιστορικής μνήμης.
Έτσι, η Τρίτη συνδέθηκε στη λαϊκή συνείδηση με τη συμφορά και την κακοτυχία. Ωστόσο, η σύνδεση αυτή δεν αρκεί από μόνη της για να εξηγήσει την καθιέρωση της συγκεκριμένης πρόληψης, η οποία διαμορφώθηκε μέσα από αιώνες παραδόσεων και συμβολισμών.
Υπάρχει, μάλιστα, και μια γλωσσική λεπτομέρεια που έχει το ενδιαφέρον της: η λέξη «Τρίτη» παραπέμπει στην τρίτη ημέρα της εβδομάδας, αν και η αρίθμηση αλλάζει ανάλογα με το αν θεωρούμε ως πρώτη ημέρα την Κυριακή ή τη Δευτέρα. Στη λαϊκή παράδοση, πάντως, η Τρίτη απέκτησε τη δική της αρνητική φήμη.
Γιατί το 13 θεωρείται γρουσούζικο;
Το 13 κουβαλάει τη δική του ιστορία. Σε διάφορες δυτικές παραδόσεις, ο αριθμός έχει συνδεθεί με την κακοτυχία, μεταξύ άλλων και λόγω της χριστιανικής παράδοσης για τον Μυστικό Δείπνο, όπου οι συνδαιτυμόνες ήταν 13, με τον Ιούδα να συνδέεται με την προδοσία του Ιησού.
Οι συμβολισμοί αυτοί, σε συνδυασμό με άλλες λαϊκές δοξασίες, ενίσχυσαν σταδιακά την αρνητική εικόνα του αριθμού. Όταν, λοιπόν, το 13 συναντά την ήδη «ύποπτη» Τρίτη, το αποτέλεσμα είναι η ημερομηνία που πολλοί προτιμούν να αντιμετωπίζουν με επιφύλαξη.
Τρίτη και 13 ή Παρασκευή και 13;
Εδώ βρίσκεται μια ενδιαφέρουσα πολιτισμική διαφορά. Στην Ελλάδα και σε άλλες ισπανόφωνες χώρες, η Τρίτη και 13 θεωρείται παραδοσιακά γρουσούζικη. Σε αρκετές αγγλόφωνες χώρες, αντίθετα, τον πρωταγωνιστικό ρόλο έχει η Παρασκευή και 13.
Η διαφορά δείχνει πως οι προλήψεις δεν είναι καθολικές αλήθειες, αλλά συνήθειες που διαμορφώνονται μέσα από την ιστορία, τη θρησκεία και την παράδοση κάθε κοινωνίας.
Και τελικά, υπάρχει λόγος ανησυχίας; Από επιστημονική άποψη, δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η Τρίτη και 13 φέρνει περισσότερη κακοτυχία από οποιαδήποτε άλλη ημέρα. Συχνά, μάλιστα, όταν περιμένουμε να πάει κάτι στραβά, είναι πιθανότερο να προσέξουμε περισσότερο τις ατυχίες και να τις αποδώσουμε στην ημερομηνία.
Οπότε, αν και σήμερα είναι Τρίτη και 13, δεν χρειάζεται ούτε να ακυρώσετε τα σχέδιά σας ούτε να αλλάξετε διαδρομή για να αποφύγετε τις μαύρες γάτες. Κρατήστε την ημερομηνία ως μια ενδιαφέρουσα παράδοση και αφήστε τη γρουσουζιά για τις ιστορίες που λέμε στους φίλους μας.
