Στην επιστολή του, ο Γ. Μανιάτης αναδεικνύει την πρωτοβουλία του Δικτύου Πόλεων με Λίμνες, στο οποίο συμμετέχουν 55 δήμοι από την Ελλάδα και την Κύπρο, το οποίο συνεργάζεται με δήμους στην Αλβανία, τη Βουλγαρία και την Ουκρανία, ως χαρακτηριστικό παράδειγμα διαδημοτικής συνεργασίας για την προστασία των λιμνών και τη βιώσιμη ανάπτυξη των παραλίμνιων περιοχών.
Συγκεκριμένα, ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ προτείνει ολοκληρωμένα σχέδια διαχείρισης των λιμνών, που θα συνδέουν τους υδάτινους πόρους με την ενέργεια, την κλιματική προσαρμογή και την έρευνα. Παράλληλα, ζητά την ενίσχυση του ρόλου των περιφερειακών και τοπικών αρχών στον σχεδιασμό και την εφαρμογή των σχετικών πολιτικών, μέσα από αποτελεσματική πολυεπίπεδη διακυβέρνηση.
Όπως επισημαίνει στην επιστολή του, οι λίμνες αποτελούν στρατηγικές υποδομές γλυκού νερού για την Ευρώπη. Στηρίζουν τη γεωργία και τις τοπικές οικονομίες και διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στην αντιμετώπιση της ξηρασίας και των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. «Η υδατική ασφάλεια, η ενεργειακή ασφάλεια και η κλιματική ανθεκτικότητα αποτελούν τρεις διαστάσεις της ίδιας πρόκλησης», υπογραμμίζει, αναδεικνύοντας την ανάγκη ενιαίου σχεδιασμού και συντονισμένης δράσης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στη δυνατότητα των δήμων να μετατρέψουν τους ευρωπαϊκούς πόρους σε συγκεκριμένα έργα. Για τον σκοπό αυτό, προτείνει η χρηματοδότηση να συνοδεύεται από τεχνική και διοικητική υποστήριξη, ιδιαίτερα για τους μικρούς και ορεινούς δήμους, ώστε να μπορούν να ωριμάζουν και να υλοποιούν αποτελεσματικά τις παρεμβάσεις τους.
Η προτεινόμενη πρωτοβουλία στηρίζεται στην αρχή της «Ανθεκτικότητας εκ Σχεδιασμού», με την ενσωμάτωση της κλιματικής ανθεκτικότητας στον σχεδιασμό των ευρωπαϊκών πολιτικών και επενδύσεων και τις λίμνες στο επίκεντρο της κοινής στρατηγικής για το νερό και την ενέργεια. Τέλος, ο ίδιος τονίζει ότι το νερό αποτελεί δημόσιο αγαθό και ανθρώπινο δικαίωμα και ότι οι επενδύσεις στην κλιματική προσαρμογή οφείλουν να προστατεύουν τους ευάλωτους και να ενισχύουν την κοινωνική και εδαφική συνοχή.
Ακολουθεί ολόκληρη η επιστολή:
«Αξιότιμη κυρία Επίτροπε Roswall,
Με την παρούσα επιστολή προτείνω στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει την ανάληψη μιας Πανευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας για τις Λίμνες, με στόχο τη στήριξη της εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Ανθεκτικότητα των Υδάτων.
Οι λίμνες της Ευρώπης αποτελούν ζωτικής σημασίας αποθέματα γλυκού νερού, στηρίζουν τη γεωργία και τις τοπικές οικονομίες και διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην αντιμετώπιση της ξηρασίας και της κλιματικής αλλαγής. Ο ρόλος τους ως υδατικών υποδομών στρατηγικής σημασίας αξίζει διακριτή θέση στην ευρωπαϊκή πολιτική. Η υδατική ασφάλεια, η ενεργειακή ασφάλεια και η κλιματική ανθεκτικότητα αποτελούν τρεις διαστάσεις της ίδιας πρόκλησης, η οποία απαιτεί ολοκληρωμένο σχεδιασμό και συντονισμένη δράση.
Η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Ανθεκτικότητα των Υδάτων προσφέρει μια σημαντική ευκαιρία να συνδεθούν οι προτεραιότητες αυτές μέσω μιας ειδικής πρωτοβουλίας για τις λίμνες. Μια τέτοια πρωτοβουλία θα ενίσχυε την υδατική ασφάλεια και την κλιματική ανθεκτικότητα της Ευρώπης, στηρίζοντας παράλληλα τη βιώσιμη ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών.
Οι βασικοί στόχοι της πρωτοβουλίας θα μπορούσαν να είναι:
Η προώθηση της προστασίας και της αποκατάστασης των ευρωπαϊκών λιμνών μέσω ολοκληρωμένων σχεδίων διαχείρισης και αποκατάστασης.
Η σύνδεση της προστασίας των λιμνών με τη διαχείριση των υδατικών πόρων, την ενέργεια, την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, την έρευνα και τη βιώσιμη ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών.
Η εξασφάλιση στοχευμένης ευρωπαϊκής χρηματοδότησης για τις λίμνες και τις περιοχές που εξαρτώνται από αυτές.
Η ενίσχυση του ρόλου των περιφερειακών και τοπικών αρχών στην προστασία και την ολοκληρωμένη διαχείριση των λιμνών, καθώς και στη βιώσιμη ανάπτυξη των παραλίμνιων κοινοτήτων, μέσω αποτελεσματικής πολυεπίπεδης διακυβέρνησης.
Το Δίκτυο Πόλεων με Λίμνες αποτελεί έμπρακτο παράδειγμα μιας τέτοιας συνεργασίας. Με τη συμμετοχή 55 δήμων από την Ελλάδα και την Κύπρο και τη συνεργασία με δήμους από την Αλβανία, τη Βουλγαρία και την Ουκρανία, το Δίκτυο προωθεί την προστασία και τη βιώσιμη διαχείριση των λιμνών και των παραλίμνιων περιοχών. Η εμπειρία του αναδεικνύει πώς η πολυεπίπεδη διακυβέρνηση και η συνεργασία μεταξύ τοπικών αρχών μπορούν να μετουσιώσουν τις ευρωπαϊκές προτεραιότητες σε συγκεκριμένες δράσεις προς όφελος των τοπικών κοινωνιών.
Η προσπάθεια αυτή θα πρέπει να διέπεται από την αρχή της «Ανθεκτικότητας εκ Σχεδιασμού» (Resilience by Design). Η ενσωμάτωση της κλιματικής ανθεκτικότητας στις πολιτικές και τις επενδύσεις ήδη από το στάδιο του σχεδιασμού θα συνέβαλλε ώστε τα σχέδια διαχείρισης και οι υποδομές να είναι κατάλληλα προετοιμασμένα για τις μελλοντικές συνθήκες. Ο ολοκληρωμένος σχεδιασμός για το νερό και την ενέργεια, σε ευρωπαϊκό, εθνικό και τοπικό επίπεδο, θα πρέπει να τοποθετεί τις λίμνες στο επίκεντρο αυτής της προσέγγισης.
Για να αποτυπωθούν οι στόχοι αυτοί σε συγκεκριμένα έργα, η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση θα πρέπει να συνοδεύεται από τεχνική και διοικητική υποστήριξη προς τους δήμους, με ιδιαίτερη μέριμνα για τις μικρές και ορεινές κοινότητες. Η υποστήριξη αυτή θα τους επέτρεπε να προχωρούν στην ωρίμανση και στην αποτελεσματική υλοποίησή των έργων. Στην προσπάθεια αυτή θα μπορούσαν να συμβάλουν ευρωπαϊκά μέσα όπως η πολιτική Συνοχής και τα προγράμματα LIFE, «Horizon Europe» και Interreg.
Με αφετηρία την αναγνώριση του νερού ως δημόσιου αγαθού και της πρόσβασης σε αυτό ως ανθρώπινου δικαιώματος, η πρωτοβουλία θα πρέπει επίσης να προάγει τη δίκαιη προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, προστατεύοντας τις ευάλωτες κοινότητες και ενισχύοντας την κοινωνική και εδαφική συνοχή.
Για τους λόγους αυτούς, θα σας παρακαλούσα να εξετάσετε την ανάληψη μιας Πανευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας για τις Λίμνες από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Ανθεκτικότητα των Υδάτων, και να κινητοποιήσετε τις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής για την προώθηση της υλοποίησής της και τον προσδιορισμό κατάλληλων δυνατοτήτων χρηματοδότησης.
Είμαι πεπεισμένος ότι η πρωτοβουλία αυτή θα μπορούσε να δώσει έμπρακτο περιεχόμενο στη δέσμευση της Ευρώπης για την υδατική ασφάλεια και την κλιματική ανθεκτικότητα, αποφέροντας διαρκή οφέλη για τους πόρους γλυκού νερού της Ευρώπης και τις κοινωνίες που εξαρτώνται από αυτούς.
