Η βασική θαλάσσια αρτηρία για τη διακίνηση πετρελαίου, φυσικού αερίου και εμπορευματοκιβωτίων έχει ουσιαστικά παραλύσει, με αποτέλεσμα χιλιάδες πλοία να έχουν εγκλωβιστεί στην ευρύτερη περιοχή και δεκάδες ναυτικούς να έχουν χάσει τη ζωή τους ή να αγνοούνται.
Από τις πρώτες ώρες μετά τα πλήγματα της 28ης Φεβρουαρίου, έγινε σαφές ότι το Ιράν θα επιχειρούσε να χρησιμοποιήσει τα Στενά ως μοχλό πίεσης. Ηχητικά μηνύματα μέσω VHF ότι η διέλευση είχε κλείσει κυκλοφόρησαν αμέσως μεταξύ ναυτιλιακών κύκλων, ενώ πολλά πλοία είτε ανέστρεψαν πορεία είτε έμειναν ακινητοποιημένα στον Κόλπο του Ομάν και στον Περσικό Κόλπο.
Επίσης και οι λιμενικές υποδομές βρέθηκαν από πολύ νωρίς στην πρώτη γραμμή. Ήδη από τις πρώτες ημέρες της σύγκρουσης καταγράφηκαν πλήγματα στα λιμάνια Τζέμπελ Άλι στο Ντουμπάι και Ντουκμ στο Ομάν, ενώ ακολούθησαν επιθέσεις σε εμπορικά πλοία. Ανάμεσα στα πρώτα περιστατικά ήταν η επίθεση στο δεξαμενόπλοιο Skylight στα ανοιχτά του Ομάν, με αποτέλεσμα νεκρούς, τραυματίες και έναν αγνοούμενο ναυτικό.
Μέχρι τις 27 Μαρτίου είχαν καταγραφεί 18 επιβεβαιωμένα περιστατικά επιθέσεων ή προσβολών πλοίων στην περιοχή, είτε άμεσα είτε από θραύσματα και υπολείμματα συστημάτων αεράμυνας. Τα περιστατικά αυτά σημειώθηκαν μεταξύ 1ης και 19ης Μαρτίου. Τουλάχιστον εννέα ναυτικοί έχουν χάσει τη ζωή τους, άλλοι τέσσερις αγνοούνται, ενώ αρκετοί έχουν τραυματιστεί σοβαρά.
Ο φόβος νέων χτυπημάτων, σε συνδυασμό με τα πολύ υψηλά ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου, οδήγησε σχεδόν στο πάγωμα των διελεύσεων. Ελάχιστα πλοία επιχείρησαν να περάσουν από τα Στενά στις πρώτες εβδομάδες της κρίσης.
Η κατάσταση αυτή έχει εγκλωβίσει περίπου 1.000 πλοία διεθνών μεταφορών και περίπου 20.000 ναυτικούς στην ευρύτερη περιοχή του Κόλπου.
Πέρα από τον άμεσο κίνδυνο για την ασφάλειά τους, οι ναυτικοί αυτοί αντιμετωπίζουν και σοβαρή ψυχολογική πίεση, καθώς παραμένουν για ημέρες ή και εβδομάδες χωρίς σαφή εικόνα για το πότε θα μπορέσουν να αποχωρήσουν με ασφάλεια. Σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν καταγραφεί ακόμη και ελλείψεις σε βασικά εφόδια, όπως νερό, τρόφιμα και καύσιμα.
Τις τελευταίες ημέρες έχει υπάρξει μια μερική μεταβολή της εικόνας, καθώς δεν έχουν επιβεβαιωθεί νέες επιθέσεις σε εμπορικά πλοία μετά τις 19 Μαρτίου.
Παράλληλα, το Ιράν δήλωσε ότι τα Στενά είναι ανοιχτά για «μη εχθρικά πλοία», υπό την προϋπόθεση ότι αυτά δεν στηρίζουν ενέργειες κατά της χώρας και συμμορφώνονται με τους όρους ασφαλείας που έχει θέσει.
Ωστόσο, το ποια πλοία θεωρούνται «μη εχθρικά» παραμένει θολό. Για τη διέλευση απαιτείται, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, έγκριση από τις ιρανικές αρχές, ενώ γίνεται λόγος για χρέωση έως και 2 εκατ. δολαρίων ανά πλοίο, σε κινεζικό νόμισμα ή σε κρυπτονόμισμα.
Το πρόβλημα είναι ότι στη διεθνή ναυτιλία η εθνική ταυτότητα ενός πλοίου δεν είναι πάντα σαφής. Άλλο η σημαία, άλλο η χώρα των πραγματικών ιδιοκτητών, άλλο η προέλευση ή ο προορισμός του φορτίου. Έτσι, για πολλούς πλοιοκτήτες το ρίσκο παραμένει απαγορευτικό.
Η ευρύτερη εκτίμηση είναι ότι ακόμη και αν υπάρξουν επιλεκτικές διελεύσεις, το επίπεδο κινδύνου θα παραμείνει πολύ υψηλό. Αυτό σημαίνει ότι η κρίση στο Ορμούζ δεν είναι απλώς ένα τοπικό επεισόδιο, αλλά μια εξέλιξη που επηρεάζει ευθέως το παγκόσμιο θαλάσσιο εμπόριο, το κόστος μεταφοράς και την ασφάλεια των ναυτικών.
