Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας που οι πολίτες ενός εθνικού κράτους καλούνται να αναδείξουν εκπροσώπους για ένα σώμα (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο) υπερεθνικής συγκρότησης και χαρακτήρα και μέσα από τον τρόπο αυτόν να οικοδομήσουν την υπερεθνική δημοκρατία- τη δημοκρατία δηλαδή σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της εποχής για τη δημοκρατία: η μετεξέλιξη της εθνικής δημοκρατίας σε υπερεθνική.

Τα σημερινά προβλήματα και οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε, σχεδόν στο σύνολό τους, είναι αδύνατο να επιλυθούν στο πλαίσιο του εθνικού κράτους. Τα προβλήματα και προκλήσεις (οικονομία, περιβάλλον, κλιματική αλλαγή, νέες απειλές, πανδημίες, κ.λπ.) έχουν προσλάβει διεθνικό χαρακτήρα. Απαιτούν υπερεθνικές λύσεις. Οικονομικές μονάδες (όπως πολυεθνικές επιχειρήσεις κ.λπ.) έχουν προσαρμοσθεί στη λογική αυτή και μέσω της διαδικασίας της παγκοσμιοποίησης έχουν διεθνοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό. Έτσι, ενώ η οικονομία διεθνοποιείται/παγκοσμιοποιείται, η πολιτική παραμένει εγκλωβισμένη κατά βάση στα εθνικά πλαίσια. Η «πολιτική είναι τοπική, η οικονομία είναι διεθνής», όπως λέγεται. Η αντίφαση αυτή θα πρέπει να ξεπεραστεί. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προσφέρει ακριβώς το πλαίσιο για την «υπερεθνικοποίηση» της πολιτικής σε δημοκρατικές βάσεις. Προσφέρει το πλαίσιο για την (υπερεθνική) επίλυση των προβλημάτων. Αλλά η διαδικασία αυτή δεν μπορεί παρά να έχει δημοκρατικό χαρακτήρα και περιεχόμενο. Όθεν η σημασία των ευρωεκλογών. Βεβαίως, για λόγους που έχουμε ήδη αναλύσει, ο πολίτης δεν φαίνεται να ενδιαφέρεται για τη διαδικασία. Και εδώ υπάρχει ένα τεράστιο έλλειμμα που πρέπει να αντιμετωπισθεί. Γιατί δεν θα αποτελούσε υπερβολή να υποστηριχθεί ότι η δημοκρατία ή θα υπάρξει σε πανευρωπαϊκό επίπεδο ή διαφορετικά θα φθίνει επικίνδυνα.

Ο Π. Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.

Τα Νέα