Όπως μεταδίδει το CNN, από ορισμένες απόψεις, ο «Μαύρος Αύγουστος» αποτελεί για τη Ρωσία κάτι αντίστοιχο με τη «νεκρή περίοδο» στη βρετανική δημοσιογραφία, δηλαδή την περίοδο στα τέλη του καλοκαιριού κατά την οποία κυριαρχούν φαινομενικά ανάλαφροι ή ασήμαντοι τίτλοι, καθώς το Κοινοβούλιο δεν συνεδριάζει και τα μέλη της βασιλικής οικογένειας βρίσκονται σε διακοπές – ή ανακοινώνουν αιφνιδιαστικές επιστροφές στη χώρα.
Ωστόσο, η ρωσική λαϊκή σοφία είναι πιο απαισιόδοξη: μια αναδρομή στη σύγχρονη ρωσική ιστορία φαίνεται να ενισχύει την πεποίθηση ότι δραματικά γεγονότα, απρόβλεπτα σαν «Μαύροι Κύκνοι», τείνουν πράγματι να πλήττουν τη χώρα τον Αύγουστο.
Ειδικότερα, σύμφωνα με το CNN, πριν από 35 χρόνια, μια ομάδα σκληροπυρηνικών κομμουνιστών επιχείρησε ανεπιτυχώς να ανατρέψει τον Σοβιετικό ηγέτη Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, απελευθερώνοντας φυγόκεντρες δυνάμεις που τελικά οδήγησαν στη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.
Τον Αύγουστο του 1998, μια οικονομική κρίση έπληξε τη Ρωσία, προκαλώντας στάση πληρωμών στο εσωτερικό χρέος και κατάρρευση του ρουβλίου. Ενώ έναν χρόνο αργότερα, μια ομάδα μαχητών εισέβαλε στη νότια ρωσική δημοκρατία του Νταγκεστάν, πυροδοτώντας το δεύτερο πόλεμο της Τσετσενίας, μια σύγκρουση που έφερε στο προσκήνιο έναν μέχρι τότε άγνωστο πολιτικό, έναν πρώην αξιωματικό της KGB, τον Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος σύντομα θα ανέβαινε στην κορυφή της εξουσίας.
Για την ιστορία, ο Πούτιν έγινε ηγέτης της Ρωσίας την παραμονή της Πρωτοχρονιάς του 1999, μετά την αιφνιδιαστική παράδοση της εξουσίας από τον πρόεδρο Μπόρις Γέλτσιν. Όμως ούτε ο νέος ηγέτης, που προέβαλλε το προφίλ του «σκληρού», έμεινε στο απυρόβλητο από την «κατάρα του Αυγούστου».
Μία από τις πρώτες μεγάλες δοκιμασίες της θητείας του ήταν η βύθιση του πυρηνοκίνητου υποβρυχίου «Κουρσκ», το οποίο καταποντίστηκε παρασύροντας στον θάνατο 118 ναυτικούς. Και τον Αύγουστο του 2008, η Ρωσία ενεπλάκη σε πόλεμο με τη γειτονική Γεωργία, αποκαλύπτοντας το επιθετικό νέο πρόσωπο της εξωτερικής πολιτικής του Πούτιν.
Όπως επισημαίνεται, το φετινό καλοκαίρι στη Ρωσία διαμορφώνεται επίσης ως μια ζοφερή περίοδος για τη Ρωσία του Πούτιν.
Πιο συγκεκριμένα, η πρόοδος που έχουν σημειώσει τα ρωσικά στρατεύματα στις αμφισβητούμενες γραμμές του μετώπου στην Ουκρανία είναι περιορισμένη, ενώ οι ουρανοί πάνω από τις ρωσικές πόλεις έχουν σκοτεινιάσει από τις ουκρανικές επιθέσεις σε διυλιστήρια πετρελαίου και κέντρα διανομής της Wildberries (μια ρωσική εταιρεία τύπου Amazon). Την ίδια ώρα, οι μεγάλες ουρές στα πρατήρια καυσίμων και οι φήμες για ένα νέο κύμα επιστράτευσης προκαλούν αυξανόμενη δυσαρέσκεια στους Ρώσους.
Είναι αυτός ένας ακόμη «Μαύρος Αύγουστος»;
Ο εξόριστος Ρώσος σχολιαστής Ίλια Βαρλάμοφ τοποθετήθηκε αυτή την εβδομάδα στο επίμαχο ερώτημα, λέγοντας ότι οι επαναλαμβανόμενες ιστορικές καταστροφές που σημειώνονται τον Αύγουστο αποτελούν «φυσικά, σύμπτωση».
Ωστόσο, ο Βαρλάμοφ συνέχισε λέγοντας ότι «πολλοί Ρώσοι περιμένουν τον Αύγουστο με ανησυχία. Ειδικά τώρα, όταν η χώρα βρίσκεται πραγματικά σε κρίση. Η κρίση των καυσίμων έχει επιστρέψει, οι τιμές αυξάνονται και δεν δείχνουν καμία πρόθεση να σταματήσουν, το ρούβλι υποχωρεί, έρχονται εκλογές και ο Θεός ξέρει τι άλλο».
Ο Βαρλάμοφ αναφέρθηκε επίσης στις δηλώσεις που δημοσιοποιήθηκαν πρόσφατα από έναν κορυφαίο Ρώσο οικονομολόγο, ο οποίος προειδοποίησε ότι η Μόσχα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια «κοινωνική κρίση» και «χάνει τόσο την τεχνολογική, όσο και την οικονομική παγκόσμια ανταγωνιστικότητα», ενώ δεν πρόκειται να κερδίσει έναν πόλεμο φθοράς απέναντι σε μια Ουκρανία που υποστηρίζεται από τη Δύση.
Ακόμη και η φιλική προς το Κρεμλίνο λαϊκίστικη εφημερίδα Moskovsky Komsomolets αναγνώρισε τις παραδοσιακές ανησυχίες που συνοδεύουν τον Αύγουστο στη Ρωσία, αν και στράφηκε στην αστρολογία για καθοδήγηση.
Διατηρεί την αυτοπεποίθησή του ο Πούτιν
Ωστόσο, μέσα σε αυτό το κλίμα ανήσυχων προβλέψεων, ο Πούτιν έχει διατηρήσει τη συνηθισμένη εικόνα αυτοπεποίθησης.
Σε δηλώσεις του την περασμένη Τετάρτη σχετικά με έργα υποδομών και αναπτυξιακά σχέδια, ο ηγέτης του Κρεμλίνου αναγνώρισε την οικονομική ζημία που έχουν προκαλέσει οι ουκρανικές επιθέσεις στις αποθήκες του κολοσσού ηλεκτρονικού εμπορίου Wildberries, χωρίς ωστόσο να κατονομάσει την εταιρεία, υποβαθμίζοντας παράλληλα τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις.
«Είναι αυτονόητο ότι αυτές οι επιθέσεις δε θα έχουν, δεν προκαλούν και δεν μπορούν να προκαλέσουν κρίσιμες συνέπειες», δήλωσε. «Είναι αλήθεια ότι προκαλούν ζημιές - αυτό είναι προφανές, το κατανοούμε, το βλέπουμε και έχουμε επίγνωση».
Ο Ρώσος πρόεδρος δήλωσε ότι οι εγκαταστάσεις logistics θα αποκατασταθούν με την υποστήριξη της κυβέρνησης. Ωστόσο, ο πόλεμος στην Ουκρανία έρχεται όλο και πιο κοντά στην καθημερινότητα πολλών Ρώσων, πλήττοντάς τους πλέον άμεσα και οικονομικά.
Η Ουκρανία, από την πλευρά της, αντιμετωπίζει επίσης μια εσωτερική κρίση εν μέσω πολέμου. Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, ο πρώην υπουργός Άμυνας Μιχάιλο Φεντόροφ, ο οποίος απομακρύνθηκε πρόσφατα από τη θέση του, ζήτησε τη διεξαγωγή εκλογών εν καιρώ πολέμου, προκαλώντας μια νέα πολιτική πρόκληση για τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Ανεξάρτητα από την ουσία των επιχειρημάτων του Φεντόροφ, η κίνησή του ενδέχεται να προσφέρει ένα νέο επιχείρημα στον Πούτιν, ο οποίος έχει αμφισβητήσει δημόσια και επανειλημμένα τη νομιμότητα του Ζελένσκι ως προέδρου.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται η αντίθεση.
Σημειώνεται ότι η πενταετής θητεία του Ζελένσκι αναμενόταν αρχικά να ολοκληρωθεί το 2024, όμως οι εκλογές στην Ουκρανία έχουν αναβληθεί λόγω του στρατιωτικού νόμου που επιβλήθηκε μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας το 2022. Παράλληλα, οι κυβερνητικές ανακατατάξεις στο Κίεβο, όπως και οι μεγάλες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, δείχνουν ότι η κοινωνία των πολιτών και οι δημοκρατικές διαδικασίες παραμένουν ζωντανές και ενεργές στην Ουκρανία.
Φίμωση της ρωσικής αντιπολίτευσης
Το ίδιο δύσκολα μπορεί να ειπωθεί για τη Ρωσία.
Τη Δευτέρα, δικαστήριο στη χώρα καταδίκασε τον πολιτικό της αντιπολίτευσης Λεβ Σλόσμπεργκ σε 11 χρόνια φυλάκιση, επειδή τάχθηκε κατά του πολέμου στην Ουκρανία. Το Ανώτατο Δικαστήριο της Ρωσίας απαγόρευσε επίσης στο κόμμα του Σλόσμπεργκ, το Yabloko, να συμμετάσχει στις επερχόμενες βουλευτικές εκλογές.
Η εσωτερική πολιτική αντιπολίτευση στη Ρωσία, επομένως, έχει ουσιαστικά φιμωθεί από τότε που ο Πούτιν ξεκίνησε τον πόλεμό του στην Ουκρανία.
Όπως πιθανότατα θα αναγνώριζε και ο Αμερικανός συγγραφέας Έρνεστ Χέμινγουεϊ, η καταστολή της κοινωνίας των πολιτών φάνηκε να εξελίσσεται αργά και στη συνέχεια, ξαφνικά, με τον θάνατο του φυλακισμένου ηγέτη της αντιπολίτευσης Αλεξέι Ναβάλνι τον Φεβρουάριο του 2024.
Υπενθυμίζεται ότι το μοιραίο ταξίδι του Ναβάλνι προς μια σωφρονιστική αποικία της Αρκτικής είχε ξεκινήσει επίσης μια ημέρα του Αυγούστου του 2020, όταν αισθάνθηκε αδιαθεσία εξαιτίας δηλητηρίασης με νευροτοξικό παράγοντα κατά τη διάρκεια πτήσης επιστροφής στη Μόσχα από τη Σιβηρία.
Σύμπτωση ή όχι, ο Αύγουστος έχει αποδειχθεί ένας ιδιαίτερα σκληρός μήνας για τη Ρωσία.
