Η μελέτη, την οποία υπογράφουν ο Επικεφαλής Ερευνών του ΚΕΦΙΜ Κωνσταντίνος Σαραβάκος και ο Βοηθός Ερευνών Χρήστος Λούκας, παρουσιάζει και αναλύει τα ευρήματα του Δείκτη που δημοσιεύουν το σουηδικό ερευνητικό ινστιτούτο Timbro και το πανευρωπαϊκό δίκτυο EPICENTER, εξετάζοντας τόσο τη διαχρονική εξέλιξη της εκλογικής απήχησης των λαϊκιστικών και αυταρχικών κομμάτων στην Ευρώπη όσο και τη θέση της Ελλάδας.

Γιατί ο Δείκτης Αυταρχικού Λαϊκισμού και η επίδοση της Ελλάδας μάς αφορούν όλους:

- Αφορά την ποιότητα της δημοκρατίας μας. Η ενίσχυση των λαϊκιστικών και αυταρχικών κομμάτων συνδέεται με προκλήσεις για τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών, τη διάκριση των εξουσιών, την ανεξαρτησία των θεσμικών αντιβάρων και την προστασία των ατομικών δικαιωμάτων.

- Αφορά την οικονομία και την καθημερινότητά μας. Η μελέτη παραπέμπει σε διεθνή επιστημονική έρευνα που καταγράφει αρνητικές επιπτώσεις της παρατεταμένης λαϊκιστικής διακυβέρνησης στην οικονομική ανάπτυξη και την οικονομική ελευθερία. Οι επιπτώσεις αυτές αφορούν τελικά τις ευκαιρίες, τα εισοδήματα και τις προοπτικές ευημερίας των πολιτών.

- Επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο κυβερνάται η χώρα. Η εκλογική δύναμη των λαϊκιστικών και αυταρχικών κομμάτων επηρεάζει τη σύνθεση της Βουλής, τις δυνατότητες σχηματισμού κυβερνητικών πλειοψηφιών και τις προϋποθέσεις για την προώθηση μεταρρυθμίσεων.

- Η Ελλάδα παρουσιάζει ιδιαίτερα υψηλή εκλογική υποστήριξη στον λαϊκισμό. Με ποσοστό 44,7% στις τελευταίες εκλογές, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου 32,6%, και με ακόμη υψηλότερη δημοσκοπική εκτίμηση, η εξέλιξη του φαινομένου αποκτά ιδιαίτερη σημασία για το μέλλον της χώρας.

- Μας βοηθά να κατανοήσουμε τις πολιτικές εξελίξεις. Ο Δείκτης επιτρέπει τη σύγκριση 31 ευρωπαϊκών χωρών και την παρακολούθηση των εξελίξεων από το 1945 μέχρι σήμερα, προσφέροντας μια ευρύτερη εικόνα των αλλαγών στην εκλογική συμπεριφορά και στα ευρωπαϊκά κομματικά συστήματα.

Κύρια ευρήματα

• Η απήχηση των λαϊκιστικών κομμάτων στην Ευρώπη αυξάνεται: 1 στους 3 Ευρωπαίους σήμερα έχει ψηφίσει στις τελευταίες εκλογές κάποιο λαϊκιστικό ή αυταρχικό κόμμα.
• Η εκλογική υποστήριξη σε λαϊκιστικά και αυταρχικά κόμματα στις 31 ευρωπαϊκές χώρες του Δείκτη φτάνει το 2026 στο 32,6%, ποσοστό που αποτελεί νέο μεταπολεμικό ρεκόρ. Μόλις τρία χρόνια νωρίτερα, το 2023, ήταν 27,9%, ενώ το 2007 δεν ξεπερνούσε το 18,5%.
• Η άνοδος προέρχεται κυρίως από τα δεξιά λαϊκιστικά και αυταρχικά κόμματα, τα οποία συγκεντρώνουν 21,2% των ψήφων, κερδίζοντας 5 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2019. Τα αριστερά λαϊκιστικά και αυταρχικά κόμματα μένουν ουσιαστικά σταθερά στο 6,9%, 0,2 μονάδες χαμηλότερα από το 2019.
• Ο αριθμός των χωρών στις οποίες τα λαϊκιστικά και αυταρχικά κόμματα συγκεντρώνουν πλέον πάνω από το 40% των ψήφων είναι σήμερα 12 (επί συνόλου 31), έναντι 7 χωρών το 2019 και μόλις 3 το 2007.
• Η Ελλάδα βρίσκεται στην 6η θέση μεταξύ 31 ευρωπαϊκών χωρών, με τα λαϊκιστικά και αυταρχικά κόμματα να συγκεντρώνουν 44,7%, με βάση το τελευταίο εκλογικό αποτέλεσμα του 2023.
• Στην Ελλάδα, σε αντίθεση με την πλειονότητα των άλλων ευρωπαϊκών χωρών, τα αριστερά λαϊκιστικά και αυταρχικά κόμματα εμφανίζονται ισχυρότερα εκλογικά, συγκεντρώνοντας το 31,5% στις εκλογές του 2023, το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό ανάμεσα στις 31 χώρες μετά τη Σλοβακία. Τα δεξιά λαϊκιστικά και αυταρχικά κόμματα στην Ελλάδα συγκεντρώνουν 13,2% (24η θέση).
• Αν σήμερα γίνονταν εκλογές στην Ελλάδα, με βάση τον μέσο όρο των δημοσκοπήσεων, τα λαϊκιστικά και αυταρχικά κόμματα θα συγκέντρωναν περίπου το 57,1% των ψήφων, έναντι 44,7% στις εκλογές του 2023.

Ο Δείκτης Αυταρχικού Λαϊκισμού καταγράφει την εκλογική υποστήριξη στα κόμματα που ταξινομούνται ως λαϊκιστικά ή αυταρχικά, σύμφωνα με συγκεκριμένα ερευνητικά κριτήρια. Η μελέτη αναγνωρίζει ότι η ταξινόμηση ορισμένων κομμάτων δεν είναι πάντοτε απόλυτη, καθώς ο λαϊκισμός εμφανίζεται με διαφορετικές μορφές και βαθμούς έντασης.

Ο Πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας, δήλωσε:

«Το γεγονός ότι ένας στους τρεις Ευρωπαίους ψηφίζει λαϊκιστικά ή αυταρχικά κόμματα, ενώ στην Ελλάδα η υποστήριξή τους παραμένει από τις υψηλότερες στην Ευρώπη, είναι μια εξέλιξη που αξίζει να μας προβληματίσει σοβαρά. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι ο λαϊκισμός, ιδίως όταν μετατρέπεται σε κυβερνητική πρακτική, μπορεί να έχει σημαντικό κόστος για τους δημοκρατικούς θεσμούς και την οικονομία. Γι' αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία να επενδύσουμε στην αποτελεσματικότητα των εφαρμοζόμενων πολιτικών για την καθημερινότητα του πολίτη, τη διαφάνεια και τη λογοδοσία, την ισχυρή λειτουργία των θεσμών και την οικονομική ελευθερία. Αυτές είναι οι βάσεις πάνω στις οποίες μπορεί να οικοδομηθεί μια δημοκρατία που πείθει για την αξία της προσφέροντας πραγματικές ευκαιρίες και ευημερία σε όλους τους πολίτες».

Τη μελέτη «Δείκτης Αυταρχικού Λαϊκισμού 2026: Η εκλογική υποστήριξη σε λαϊκιστικά και αυταρχικά κόμματα στην Ελλάδα και στην Ευρώπη» υπογράφουν οι Κωνσταντίνος Σαραβάκος και Χρήστος Λούκας.

Βρείτε τον Δείκτη Αυταρχικού Λαϊκισμού 2026 εδώ.