Η κλιματική αλλαγή και ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή αλλάζουν τα δεδομένα που μέχρι πρότινος οδηγούσαν τα πλοία να ακολουθούν μεγαλύτερες διαδρομές από την Ασία προς την Ευρώπη. Μια κινεζική εταιρεία ξεκίνησε το Σάββατο την πρώτη τακτική εμπορευματική σύνδεση προς την Ευρώπη μέσω των αρκτικών υδάτων, επιδιώκοντας να αξιοποιήσει τα οφέλη του μικρότερου χρόνου ταξιδιού και της χαμηλότερης κατανάλωσης καυσίμων.
Όπως μεταδίδει η Wall Street Journal, η ναυτιλιακή εταιρεία Sea Legend στέλνει το πλοίο Dubai Tower από το Νίνγκμπο της Κίνας προς το Φέλιξστοου στο Ηνωμένο Βασίλειο, στο πλαίσιο της διαδρομής που αποκαλεί Arctic Express, ακολουθώντας μια πορεία κατά μήκος της βόρειας ακτής της Ρωσίας. Το πλοίο μπορεί να μεταφέρει 1.740 εμπορευματοκιβώτια των 20 ποδών και η συγκεκριμένη αποστολή αποτελεί το σημαντικότερο εμπορικό βήμα στην Αρκτική από τότε που ένα πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων της Maersk ολοκλήρωσε για πρώτη φορά τη διαδρομή το 2018.
Η υπερθέρμανση του πλανήτη αποτελεί σημαντικό παράγοντα πίσω από τη νέα διαδρομή, αλλά δεν είναι ο μόνος. Σχεδόν το μισό από τον θερινό πάγο της Αρκτικής — μια έκταση τέσσερις φορές μεγαλύτερη από το Τέξας — έχει λιώσει μέσα σε πέντε δεκαετίες, δημιουργώντας μια σχετικά αξιόπιστη θαλάσσια δίοδο κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Παράλληλα, οι υψηλές τιμές του πετρελαίου και οι επιθέσεις των ανταρτών Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα έχουν καταστήσει τις παραδοσιακές διαδρομές ακριβότερες και πιο επικίνδυνες.
Πέρα από αυτό, το Πεκίνο έχει φιλοδοξίες να διαδραματίσει ρόλο στο μέλλον της Αρκτικής, προσδίδοντας μια γεωπολιτική διάσταση στη ναυτιλιακή διαδρομή της κινεζικής εταιρείας.
Πέρυσι, η Sea Legend πραγματοποίησε δοκιμαστικό ταξίδι από την Ασία προς την Ευρώπη σε χρόνο-ρεκόρ, μόλις 20 ημερών. Αυτό είναι περίπου ο μισός χρόνος από ένα ταξίδι μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας στην Αφρική, διαδρομή που επιλέγουν σήμερα πολλές ναυτιλιακές εταιρείες λόγω της αβεβαιότητας στην Ερυθρά Θάλασσα.
«Τα καύσιμα αντιπροσωπεύουν το 70% ή και περισσότερο του κόστους όσο ένα πλοίο βρίσκεται στη θάλασσα», δήλωσε ο Άλαν Μέρφι, πρώην αναλυτής της Maersk, ο οποίος διευθύνει την εταιρεία ερευνών Sea-Intelligence.
Η εξοικονόμηση καυσίμων μέσω της συντόμευσης του ταξιδιού, ωστόσο, δεν σημαίνει αυτόματα ότι μια διαδρομή γίνεται κερδοφόρα. Τα ασφάλιστρα για την Αρκτική είναι 40% υψηλότερα από εκείνα για τη διαδρομή μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας, δήλωσε ο Τζόναθαν Στέενμπεργκ, οικονομολόγος στην ασφαλιστική εταιρεία πιστώσεων Coface.
Τα αρκτικά πλοία της Sea Legend είναι σχετικά μικρά. Και ακόμη και μετά την άνοδο της θερμοκρασίας, ορισμένες φορές χρειάζεται ένα παγοθραυστικό για να βοηθήσει το εμπορικό πλοίο να προχωρήσει.
Ωστόσο, εάν το πλοίο μπορεί να ταξιδέψει χωρίς παγοθραυστικό, η Coface εκτιμά ότι η αρκτική διαδρομή είναι πλέον φθηνότερη από εκείνη μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας υπό ορισμένες συνθήκες. Εκτιμά ότι με τις σημερινές τιμές πετρελαίου, περίπου 90 δολάρια το βαρέλι, το κόστος μεταφοράς υγρών χύδην φορτίων, όπως το υγροποιημένο φυσικό αέριο, θα μπορούσε να μειωθεί περίπου 33% σε σύγκριση με τη διαδρομή μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας, ενώ τα ξηρά χύδην φορτία, όπως τα δημητριακά, θα κόστιζαν περίπου 8% λιγότερο.
Η διαδρομή είναι προσβάσιμη μόνο το καλοκαίρι και το φθινόπωρο. Η Sea Legend σχεδιάζει οκτώ ταξίδια από τον Αύγουστο έως τα τέλη Οκτωβρίου, πριν οι συνθήκες γίνουν υπερβολικά παγωμένες.
«Δεν είναι η Διώρυγα του Σουέζ, αλλά για την Αρκτική είναι ένας σημαντικός αριθμός. Δείχνει ότι υπάρχει προοπτική», δήλωσε ο Μάλτε Χούμπερτ, ιδρυτής του Arctic Institute στις ΗΠΑ και συγγραφέας βιβλίου για την κινεζική ναυτιλία στην Αρκτική.
Κίνδυνοι
Ακόμη και το καλοκαίρι, τα πλοία πρέπει να πλοηγούνται γύρω από επικίνδυνες μάζες θαλάσσιου πάγου και να αντιμετωπίζουν ταχύτατα μεταβαλλόμενες καιρικές συνθήκες. Προς το τέλος της ναυτιλιακής περιόδου, τον Οκτώβριο, ο ουρανός παραμένει σκοτεινός το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας.
Ένα ρωσικό δεξαμενόπλοιο υπέστη σοβαρές ζημιές στο κύτος του ενώ έπλεε στην αρκτική διαδρομή, παρότι συνοδευόταν από παγοθραυστικό, ανακοίνωσε την Πέμπτη η ασφαλιστική του εταιρεία, AlfaStrakhovanie. Η εταιρεία πρόσθεσε ότι κατέβαλε περίπου 650.000 δολάρια ως αποζημίωση.
Η Coface εκτιμά ότι μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια περίπου 3,5% του εμπορίου μεταξύ Ανατολικής Ασίας, Ευρώπης και Βόρειας Αμερικής θα μπορεί να πραγματοποιείται μέσω αρκτικών διαδρομών, αντιπροσωπεύοντας εμπορεύματα αξίας περίπου 64 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Το περασμένο καλοκαίρι, αριθμός-ρεκόρ 23 εμπορικών πλοίων διέσχισαν τη Βόρεια Θαλάσσια Οδό (Northern Sea Route), η οποία ακολουθεί τη βόρεια ακτή της Ρωσίας. Ο αριθμός αυτός είναι ελάχιστος σε σύγκριση με τη Διώρυγα του Σουέζ, όπου διέρχονται καθημερινά περισσότερα από 30 πλοία.
Οι δυτικές εταιρείες που θέλουν να ακολουθήσουν τα βήματα της Sea Legend πρέπει να αντιμετωπίσουν ένα ιδιαίτερα δύσκολο πολιτικό περιβάλλον. Η Ρωσία διεκδικεί κυριαρχία σε ολόκληρη τη Βόρεια Θαλάσσια Οδό και οι άδειες για τη διέλευση πλοίων εκδίδονται από τη Rosatom, τη ρωσική κρατικά ελεγχόμενη εταιρεία πυρηνικής ενέργειας.
«Οι δυτικές εταιρείες βρίσκονται σε δύσκολη θέση», δήλωσε ο Χούμπερτ του Arctic Institute. «Σε ποιο σημείο θα επιστρέψουν στη θάλασσα; Πότε θα καταστεί αυτό οικονομικά απαραίτητο και πώς θα σταθμίσουν αυτή την ανάγκη απέναντι στους περιβαλλοντικούς κινδύνους και την πολιτική διάσταση;»
Μια εναλλακτική αρκτική διαδρομή, το Βορειοδυτικό Πέρασμα (Northwest Passage), που συνδέει τον Ατλαντικό και τον Ειρηνικό Ωκεανό μέσω του καναδικού Αρκτικού Αρχιπελάγους, είναι λιγότερο προσβάσιμη επειδή κυριαρχείται από στενές θαλάσσιες διόδους όπου συσσωρεύεται ο πάγος. Ο μεγαλύτερος αριθμός εμπορικών πλοίων που ολοκλήρωσαν τη διέλευση μέσα σε ένα έτος ήταν 13, το 2023.
Η Κίνα έχει χαρακτηρίσει τον εαυτό της «σχεδόν αρκτικό κράτος» (near-Arctic state), παρότι δεν έχει πρόσβαση στα αρκτικά ύδατα. Εξαρτάται από την καλή θέληση της Ρωσίας για να χρησιμοποιεί τη Βόρεια Θαλάσσια Οδό.
«Το Πεκίνο ανησυχεί ότι, εάν δεν δημιουργήσει τώρα μια σημαντική στρατηγική παρουσία στην Αρκτική, θα είναι δυσκολότερο να το κάνει στο μέλλον», δήλωσε ο Μαρκ Λαντέν, ειδικός στη γεωπολιτική των πολικών περιοχών στο Αρκτικό Πανεπιστήμιο της Νορβηγίας στο Τρόμσο. Ωστόσο, πρόσθεσε: «Η Κίνα πρέπει να προσέξει ώστε να μη δημιουργήσει την εντύπωση ότι προσπαθεί να αμφισβητήσει τη στρατηγική τάξη πραγμάτων στην Αρκτική».
Η Sea Legend δεν απάντησε σε αιτήματα για σχολιασμό.
Κάθε εγχείρημα στις πολικές περιοχές συμβάλλει στην προσπάθεια της Κίνας να αποκτήσει τεχνογνωσία και να εδραιώσει την ικανότητά της να πραγματοποιεί ταξίδια στην Αρκτική. Η χώρα διαθέτει επίσης τρία παγοθραυστικά και ένα πλοίο υποστήριξης, τα οποία αυτή την περίοδο συμμετέχουν σε μια πολύμηνη επιστημονική αποστολή βόρεια της Γροιλανδίας.
Τα επιστημονικά και εμπορικά ταξίδια μπορούν να προσφέρουν δεδομένα σχετικά με τους φυσικούς πόρους που βρίσκονται κάτω από τους πάγους που λιώνουν, καθώς και πληροφορίες που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τον σχεδιασμό και την τοποθέτηση υποβρυχίων με πυρηνικά όπλα.
