Οι νέες πιέσεις που δέχεται η ευρωπαϊκή βιομηχανία ενισχύουν τις φωνές υπέρ μιας πιο αυστηρής ευρωπαϊκής στάσης απέναντι στην Κίνα, την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση επί χρόνια απέφευγε.

Το επόμενο μεγάλο τεστ αφορά το κατά πόσο η κινεζική εξαγωγική επέλαση θα οδηγήσει και άλλες μεγάλες οικονομίες να υιοθετήσουν μια πιο προστατευτική εμπορική πολιτική, αντίστοιχη με εκείνη που εφαρμόζουν εδώ και χρόνια οι ΗΠΑ.

Η Ευρώπη εξετάζει ήδη εάν και σε ποιο βαθμό θα ακολουθήσει το αμερικανικό μοντέλο, επιβάλλοντας ευρύτερους φραγμούς στις εισαγωγές κινεζικών προϊόντων.

«Το China shock γίνεται διεθνές»

«Η έννοια του “China shock” γίνεται ολοένα πιο διεθνής», δήλωσε στο Axios η πρώην επίτροπος Εμπορίου της ΕΕ, Σεσίλια Μάλμστρομ, αναφερόμενη στο κύμα κινεζικών εισαγωγών που ακολούθησε την ένταξη της Κίνας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου το 2001 και έπληξε σημαντικούς κλάδους της αμερικανικής μεταποίησης και ολόκληρες τοπικές κοινωνίες.

«Αυτό που συμβαίνει στην ευρωπαϊκή βιομηχανία, με δεκάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας στη μεταποίηση στη Γερμανία να χάνονται κάθε μήνα, αναγκάζει τους πολιτικούς να επανεξετάσουν τη στάση τους. Βρισκόμαστε μόλις στην αρχή αυτής της διαδικασίας», ανέφερε ο Νόα Μπάρκιν, ανώτερος σύμβουλος της Rhodium Group.

Όπως σημείωσε, οι Ευρωπαίοι θα ήθελαν να διαθέτουν ένα εργαλείο αντίστοιχο με το Section 301 των ΗΠΑ, τη νομοθεσία που έχει χρησιμοποιηθεί για την επιβολή ευρείας κλίμακας δασμών στην Κίνα και σε άλλους εμπορικούς εταίρους.

Η κινεζική παραγωγή ξεπερνά την εγχώρια ζήτηση

Η βασική αιτία της πίεσης είναι η τεράστια παραγωγική δυναμικότητα της Κίνας. Τα κινεζικά εργοστάσια παράγουν προϊόντα με ρυθμούς που η ασθενής εγχώρια οικονομία δυσκολεύεται να απορροφήσει, με αποτέλεσμα ένα τεράστιο κύμα εξαγωγών να κατευθύνεται στις διεθνείς αγορές.

Σε αρκετούς κλάδους, οι κινεζικές επιχειρήσεις μπορούν να προσφέρουν προϊόντα σε σημαντικά χαμηλότερες τιμές από τους ευρωπαίους ανταγωνιστές τους, έχοντας σε ορισμένες περιπτώσεις και τη στήριξη κρατικών επιδοτήσεων.

Η πίεση είναι ιδιαίτερα έντονη στη Γερμανία, της οποίας το οικονομικό μοντέλο βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στις εξαγωγές αυτοκινήτων, μηχανημάτων και άλλων βιομηχανικών προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας προς την Κίνα.

Τώρα, όμως, κινεζικές εταιρείες αποκτούν μερίδια αγοράς στους ίδιους κλάδους που επί δεκαετίες αποτελούσαν κινητήρια δύναμη της γερμανικής οικονομίας.

Οι αμερικανικοί δασμοί δεν σταμάτησαν την κινεζική εξαγωγική μηχανή

Η εμπορική πολιτική των ΗΠΑ έχει μέχρι στιγμής αποδειχθεί ανεπαρκής για να ανακόψει την κινεζική εξαγωγική δυναμική.

Οι κινεζικές εξαγωγές ανήλθαν σε επίπεδο-ρεκόρ 3,8 τρισ. δολαρίων πέρυσι και αυξάνονται κατά 14% έως τον Ιούλιο του 2026, παρά το γεγονός ότι οι αποστολές προς τις ΗΠΑ έχουν καταγράψει σημαντική πτώση.

Η Κίνα έχει αντισταθμίσει μέρος των απωλειών της στην αμερικανική αγορά ενισχύοντας τις εξαγωγές της προς άλλες περιοχές, μεταξύ των οποίων και η Ευρώπη. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, πάντως, εκτιμά ότι οι δασμοί της δεύτερης προεδρίας Τραμπ εξηγούν μόνο ένα μέρος της συνολικής αύξησης των κινεζικών εξαγωγών.

Τρία στοιχεία που αποτυπώνουν την πίεση

Η εικόνα γίνεται πιο σαφής μέσα από τρεις βασικούς δείκτες:

Η Ευρώπη συσσωρεύει εμπορικά ελλείμματα με την Κίνα με ρυθμό περίπου 1,15 δισ. δολαρίων την ημέρα, επίπεδο που ο κορυφαίος εμπορικός αξιωματούχος της ΕΕ χαρακτηρίζει «ξεκάθαρα μη βιώσιμο».

Η Γερμανία αγοράζει πλέον από την Κίνα περισσότερα μηχανήματα υψηλής τεχνολογίας και εξοπλισμό εργοστασίων από όσα εξάγει προς την κινεζική αγορά. Το εμπορικό ισοζύγιο στον συγκεκριμένο κλάδο μετατράπηκε μέσα σε λιγότερο από έναν χρόνο από πλεόνασμα 900 εκατ. δολαρίων σε έλλειμμα 600 εκατ. δολαρίων.

Οι εισαγωγές αυτοκινήτων από την Κίνα στην ΕΕ ξεπέρασαν για πρώτη φορά το 1 εκατ. οχήματα πέρυσι, σημειώνοντας αύξηση περίπου 30% σε σχέση με το 2024, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ένωση Κατασκευαστών Αυτοκινήτων.

Η Ευρώπη αρχίζει να σηκώνει τείχη

Η ΕΕ έχει ήδη αρχίσει να αντιδρά, επιβάλλοντας δασμούς στα κινεζικά ηλεκτρικά αυτοκίνητα και δημιουργώντας νέους εμπορικούς φραγμούς σε κλάδους όπως ο χάλυβας και τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα.

Παράλληλα, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εξετάζουν ακόμη πιο επιθετικές επιλογές, μεταξύ των οποίων η θέσπιση νέων μηχανισμών που θα επιτρέπουν την ταχεία επιβολή δασμών ή ποσοστώσεων σε κινεζικά προϊόντα, στα πρότυπα των εργαλείων που χρησιμοποιούν οι ΗΠΑ.

Χαρακτηριστική είναι η μεταστροφή της Volkswagen. Η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία είχε αντιταχθεί στους ευρωπαϊκούς δασμούς στα κινεζικά ηλεκτρικά οχήματα πριν από δύο χρόνια. Πλέον, όμως, πιέζει τους Ευρωπαίους policymakers να κινηθούν ταχύτερα για την προστασία της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας από τον κινεζικό ανταγωνισμό.

«Δεν έχουμε χρόνο για χάσιμο», δήλωσε τον περασμένο μήνα ο διευθύνων σύμβουλος της Volkswagen, Όλιβερ Μπλούμε, προσθέτοντας ότι αναμένει από τους Ευρωπαίους policymakers να αναλάβουν δράση μέσα στη φετινή χρονιά.

Για τον Μπάρκιν της Rhodium Group, το γεγονός ότι ο επικεφαλής της μεγαλύτερης αυτοκινητοβιομηχανίας της Γερμανίας ζητά μεγαλύτερη προστασία απέναντι στην Κίνα αποτελεί ένδειξη ότι η κατάσταση έχει πλέον περάσει σε «νέο επίπεδο».

Το δίλημμα της Ευρώπης

Οι ΗΠΑ απάντησαν στην οικονομική άνοδο της Κίνας με ολοένα ευρύτερους εμπορικούς φραγμούς. Η Ευρώπη βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με το ίδιο στρατηγικό δίλημμα, χωρίς όμως να είναι σαφές ότι είναι διατεθειμένη να φτάσει τόσο μακριά.

Η Μάλμστρομ συνοψίζει τη διαφορετική ευρωπαϊκή προσέγγιση: «Το να συντρίψουμε απλώς την Κίνα με μεγάλους δασμούς – αυτό δεν είναι ο ευρωπαϊκός τρόπος».