Σύμφωνα με το Project Syndicate, σε βάθος αιώνων, τρεις δυνάμεις έχουν επηρεάσει περισσότερο από οποιεσδήποτε άλλες την πορεία της ανθρωπότητας: οι ασθένειες, οι πόλεμοι και η οικονομική ανάπτυξη. Άλλοτε επιταχύνοντας την πρόοδο και άλλοτε προκαλώντας καταστροφές, διαμόρφωσαν πληθυσμούς, οικονομίες και κοινωνίες.
Τώρα, η τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) έρχεται να λειτουργήσει ως καταλύτης και στις τρεις.
Η δυνατότητα της ΤΝ να μειώνει το κόστος και να αυξάνει την παραγωγικότητα αναμένεται να επηρεάσει βαθιά όχι μόνο την οικονομία, αλλά και την υγεία, τον τρόπο διεξαγωγής των πολέμων και τελικά την ίδια την κοινωνική οργάνωση.
Από τις πανδημίες στην εξατομικευμένη ιατρική
Η ιστορία είναι γεμάτη επιδημίες που άλλαξαν την πορεία της ανθρωπότητας. Ο Μαύρος Θάνατος εκτιμάται ότι σκότωσε 75-200 εκατομμύρια ανθρώπους μεταξύ 1346 και 1353 σε Ευρώπη, Ασία, Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική.
Αιώνες αργότερα, η ιατρική και τεχνολογική πρόοδος έφερε μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα. Η παγκόσμια ζωή επιμηκύνθηκε, η παιδική θνησιμότητα μειώθηκε και ο παγκόσμιος πληθυσμός αυξήθηκε από περίπου 1 δισ. ανθρώπους το 1804 σε περισσότερα από 8 δισ. σήμερα.
Η ΤΝ μπορεί να επιταχύνει ακόμη περισσότερο αυτή την πορεία, μέσω της έγκαιρης διάγνωσης ασθενειών, της ταχύτερης ανάπτυξης φαρμάκων και της εξατομικευμένης ιατρικής.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η δυνατότητα πρόβλεψης της εξάπλωσης μολυσματικών ασθενειών, καθώς τα συστήματα ΤΝ μπορούν να αναλύουν τεράστιες ποσότητες δεδομένων και να εκτιμούν πού είναι πιθανό να εξαπλωθεί ένας ιός ή πώς μπορεί να εξελιχθούν οι μεταλλάξεις του.
Παράλληλα, η τεχνολογία μπορεί να μειώσει το κόστος της υγειονομικής περίθαλψης, έναν από τους τομείς όπου η τεχνολογική πρόοδος έχει μέχρι σήμερα δυσκολευτεί να περιορίσει τις δαπάνες.
Η νέα εποχή του πολέμου
Ο πόλεμος αποτελεί τον δεύτερο μεγάλο παράγοντα ιστορικής αλλαγής. Ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος κόστισε τη ζωή σε περίπου 70-85 εκατομμύρια ανθρώπους, ενώ οι συγκρούσεις καταστρέφουν παραγωγικές δυνατότητες, διαταράσσουν την οικονομική δραστηριότητα και αποθαρρύνουν τις επενδύσεις.
Η τεχνολογία έχει κάνει παράλληλα τους πολέμους ολοένα πιο καταστροφικούς.
Ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν η πρώτη μεγάλη μηχανοποιημένη σύγκρουση, ενώ ο Β' Παγκόσμιος επιτάχυνε τη στρατιωτική βιομηχανία και την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών.
Σήμερα, η ΤΝ ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο. Η Ουκρανία αποτελεί ήδη εργαστήριο του πολέμου με drones και αυτοματοποιημένα συστήματα. Τα drones εκτιμάται ότι ευθύνονται για το 70%-80% των απωλειών στο πεδίο της μάχης, ενώ συστήματα ΤΝ χρησιμοποιούνται για αναγνώριση στόχων, συλλογή πληροφοριών και υποστήριξη στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Η τεχνολογία χρησιμοποιείται πλέον και στον πόλεμο με το Ιράν, από την εκκαθάριση ναρκών στα Στενά του Ορμούζ έως την παρακολούθηση υποβρυχίων και τη συλλογή πληροφοριών.
Η ΤΝ δεν αλλάζει επομένως μόνο τα όπλα. Αλλάζει την ταχύτητα λήψης αποφάσεων και αυξάνει το μέρος του πολέμου που μπορεί να διεξαχθεί με περιορισμένη ανθρώπινη παρέμβαση.
Η επόμενη οικονομική επανάσταση
Η τρίτη μεγάλη δύναμη ιστορικής αλλαγής είναι η οικονομική ανατροπή. Η Βιομηχανική Επανάσταση εκτόξευσε την παραγωγικότητα, αύξησε το βιοτικό επίπεδο και αναδιαμόρφωσε τη σχέση μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας.
Η ΤΝ μπορεί να αποτελέσει το επόμενο αντίστοιχο άλμα.
Οι πρώτες μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την παραγωγικότητα, ιδιαίτερα στους κλάδους που βασίζονται στη γνώση. Οι εκτιμήσεις είναι εντυπωσιακές: το McKinsey Global Institute είχε υπολογίσει ότι η ΤΝ θα μπορούσε να προσθέσει περίπου 13 τρισ. δολάρια στο παγκόσμιο ΑΕΠ έως το 2030, ενώ η generative AI θα μπορούσε να δημιουργεί ετησίως οικονομική αξία 2,6-4,4 τρισ. δολαρίων.
Όμως η άλλη πλευρά είναι η αγορά εργασίας.
Οι προειδοποιήσεις για μια «jobocalypse» πληθαίνουν, με ορισμένους αναλυτές να εκτιμούν ότι η ΤΝ θα μπορούσε να αντικαταστήσει μεγάλο μέρος των σημερινών εργασιών μέσα στην επόμενη δεκαετία. Ακόμη κι αν οι πιο ακραίες προβλέψεις αποδειχθούν υπερβολικές, η μαζική μετατόπιση θέσεων εργασίας θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει την οικονομία και να αυξήσει την πίεση στα κράτη για εισοδηματική στήριξη.
Η τεχνολογία που αγγίζει τα πάντα
Η επανάσταση της ΤΝ βρίσκεται ακόμη στα πρώτα της στάδια. Ωστόσο, ήδη διαφαίνεται κάτι που τη διαφοροποιεί από πολλές προηγούμενες τεχνολογικές καινοτομίες: μπορεί να επηρεάσει ταυτόχρονα την υγεία, τον πόλεμο και την οικονομική ανάπτυξη.
Μπορεί να κάνει την οικονομία παραγωγικότερη και την ιατρική αποτελεσματικότερη, αλλά ταυτόχρονα να καταστήσει τους πολέμους ταχύτερους και πιο αυτοματοποιημένους και να ανατρέψει την αγορά εργασίας.
Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι πλέον αν η ΤΝ θα αλλάξει τον κόσμο, αλλά πόσο βαθιά θα τον αλλάξει και αν η ανθρωπότητα θα καταφέρει να κατευθύνει αυτή την αλλαγή προς την πρόοδο.
