Η Πάρτον ξεκίνησε να γράφει τραγούδια από την ηλικία των έξι ετών. Το πρώτο της τραγούδι, το «Little Tiny Tasseltop», ήταν αφιερωμένο σε μια κούκλα από καλαμπόκι με μαλλιά από μετάξι καλαμποκιού, την οποία η μητέρα της φύλαξε σε ένα κουτί παπουτσιών.
Δεν σταμάτησε ποτέ να γράφει μουσική. Για σχεδόν έξι δεκαετίες, η χαρισματική καλλιτέχνιδα κατάφερε να συνδυάσει τη χαρακτηριστική σκηνική παρουσία, τους συναισθηματικούς στίχους και το επιχειρηματικό της πνεύμα, κερδίζοντας το κοινό στις ΗΠΑ και σε ολόκληρο τον κόσμο.
Η Πάρτον τιμήθηκε με 11 βραβεία Grammy, μεταξύ των οποίων και το βραβείο Lifetime Achievement Award. Με τραγούδια όπως τα «Coat of Many Colors», «Jolene» και «I Will Always Love You», εξελίχθηκε σε μία από τις εμπορικότερα επιτυχημένες γυναίκες καλλιτέχνιδες όλων των εποχών, έχοντας πουλήσει περισσότερους από 100 εκατομμύρια δίσκους.
Η χαρακτηριστική της εικόνα – τα ψηλά ξανθά χτενίσματα, τα εντυπωσιακά ρούχα και η πληθωρική της προσωπικότητα – την έκανε ιδιαίτερα αγαπητή σε διαφορετικές κοινωνικές ομάδες και συνέβαλε στην παγκόσμια διάδοση της country μουσικής.
Από τη φτώχεια στη διεθνή καταξίωση
Η Ντόλι Ρεμπέκα Πάρτον γεννήθηκε στις 19 Ιανουαρίου 1946 στο Πίτμαν Σέντερ του Τενεσί και μεγάλωσε σε μια μικρή ξύλινη καλύβα στο κοντινό Λόκουστ Ριτζ. Ήταν ένα από τα 12 παιδιά του καπνοκαλλιεργητή Ρόμπερτ Λι Πάρτον.
Η δύσκολη παιδική της ηλικία αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για πολλά από τα τραγούδια της. Η μητέρα της, Άβι Λι, τραγουδούσε διαρκώς τραγούδια από την Αγγλία, την Ιρλανδία και την Ουαλία, τα οποία αφηγούνταν ιστορίες.
Απέκτησε την πρώτη της κανονική κιθάρα σε ηλικία οκτώ ετών. Στα 11 της τραγουδούσε ήδη σε τοπικό ραδιοφωνικό σταθμό, ενώ στα 13 εμφανίστηκε στο Grand Ole Opry, τη διάσημη εβδομαδιαία μουσική εκδήλωση του Νάσβιλ.
Μετά την αποφοίτησή της από το σχολείο, μετακόμισε στο Νάσβιλ προκειμένου να ακολουθήσει επαγγελματική καριέρα στη μουσική. Εκεί ξεκίνησε τη γνωστή συνεργασία της με τον τραγουδιστή της country Πόρτερ Γουάγκονερ, η οποία περιλάμβανε πολυετή παρουσία στην τηλεοπτική του εκπομπή και 14 ντουέτα που βρέθηκαν στο Top 10.
Το «I Will Always Love You» το έγραψε ως αποχαιρετιστήριο τραγούδι στον Γουάγκονερ, όταν αποφάσισε να ακολουθήσει σόλο καριέρα. Το τραγούδι έγινε αργότερα παγκόσμια επιτυχία μέσα από την ερμηνεία της Γουίτνεϊ Χιούστον.
Η «Dolly image»
Η εμφάνιση της Πάρτον αποτέλεσε διαχρονικά αντικείμενο ενδιαφέροντος. Η ίδια, ωστόσο, αντιμετώπιζε με χιούμορ τις ερωτήσεις και τα σχόλια για τα εντυπωσιακά ρούχα, τα μαλλιά και την εμφάνισή της.
Το χαρακτηριστικό στιλ της εμπνεύστηκε από μια γυναίκα που έβλεπε να κυκλοφορεί στην περιοχή όπου μεγάλωσε στο Τενεσί, με στενές φούστες, ψηλοτάκουνα παπούτσια, κόκκινα νύχια, κόκκινο κραγιόν και ντεκαπαρισμένα μαλλιά.
Η ίδια υιοθέτησε αυτή την εικόνα και την έκανε αναπόσπαστο κομμάτι της δημόσιας παρουσίας της, ξεχωρίζοντας όμως την προσωπικότητά της από τη λεγόμενη «Dolly image».
«Έχω μια εμφάνιση και είμαι κάτι άλλο», είχε δηλώσει χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι αντιμετώπιζε την εικόνα της σαν έναν ξεχωριστό χαρακτήρα με τον οποίο μπορούσε να πειραματίζεται.
Περισσότερα από 3.000 τραγούδια
Η Πάρτον δεν ήταν μόνο μία από τις πιο αναγνωρίσιμες φωνές της country. Ήταν κυρίως μία εξαιρετικά παραγωγική τραγουδοποιός.
Υπολογίζεται ότι έγραψε περίπου 3.000 τραγούδια στη διάρκεια της ζωής της, αν και η ίδια ηχογράφησε περίπου 450 από αυτά.
Τα τραγούδια της έγιναν γνωστά μέσα από τις ερμηνείες πολλών άλλων καλλιτεχνών. Το «I Will Always Love You» έγινε παγκόσμιο φαινόμενο με τη φωνή της Γουίτνεϊ Χιούστον, ενώ το «Jolene» έχει διασκευαστεί από καλλιτέχνες τόσο διαφορετικούς μεταξύ τους όσο η Μπιγιονσέ και οι White Stripes.
Ιδιαίτερη ήταν επίσης η σχέση της με τη βαφτιστήρα της, Μάιλι Σάιρους, με την οποία συνεργάστηκε πολλές φορές.
Από τη μουσική στον κινηματογράφο και το Dollywood
Η Πάρτον έκανε το κινηματογραφικό της ντεμπούτο το 1980 στην ταινία «9 to 5», μαζί με τις Τζέιν Φόντα και Λίλι Τόμλιν. Το ομώνυμο τραγούδι της τής χάρισε υποψηφιότητα για Όσκαρ.
Ακολούθησαν συμμετοχές σε ταινίες όπως οι «The Best Little Whorehouse in Texas», «Steel Magnolias», «Rhinestone» και «Straight Talk», ενώ το 2006 έλαβε ακόμη μία υποψηφιότητα για Όσκαρ τραγουδιού για το «Travelin' Thru» από την ταινία «Transamerica».
Σημαντικό κομμάτι της επιχειρηματικής της κληρονομιάς αποτέλεσε και το Dollywood, το θεματικό πάρκο που δημιούργησε στο Τενεσί και εξελίχθηκε σε έναν από τους δημοφιλέστερους τουριστικούς προορισμούς της πολιτείας.
Η κοινωνική της προσφορά
Παρά την τεράστια επιτυχία της, η Πάρτον διατήρησε στενούς δεσμούς με τις ρίζες της και συχνά στήριζε κοινωνικούς σκοπούς.
Το 2020, εν μέσω της πανδημίας COVID-19, δώρισε 1 εκατ. δολάρια για την έρευνα ανάπτυξης εμβολίου στο Vanderbilt University, αποτελώντας έναν από τους πρώιμους χρηματοδότες της προσπάθειας που συνδέθηκε με την ανάπτυξη του εμβολίου της Moderna.
Παράλληλα, δημιούργησε πρόγραμμα ενίσχυσης της φιλαναγνωσίας για παιδιά προσχολικής ηλικίας στις ΗΠΑ, αλλά και σε Καναδά, Ηνωμένο Βασίλειο, Αυστραλία και Ιρλανδία, ενώ παρείχε υποτροφίες σε μαθητές λυκείου στην κομητεία του Τενεσί όπου γεννήθηκε.
Η ιδιαίτερη σχέση της με ανθρώπους διαφορετικών πολιτικών και κοινωνικών πεποιθήσεων αποτέλεσε επίσης σημαντικό στοιχείο της διαχρονικής δημοφιλίας της.
«Τα τραγούδια είναι η κληρονομιά μου»
Η Πάρτον εντάχθηκε στο Songwriters Hall of Fame, λαμβάνοντας το 2007 την ανώτατη διάκριση Johnny Mercer Award, ενώ το 2022 έγινε μέλος του Rock and Roll Hall of Fame.
Είχε κερδίσει το πρώτο της Grammy το 1978 για το «Here You Come Again», ενώ το 1988 τιμήθηκε με το People's Choice Award ως αγαπημένη γυναίκα καλλιτέχνιδα.
Πέρα από τις διακρίσεις, ωστόσο, η ίδια θεωρούσε τη μουσική το σημαντικότερο μέρος της κληρονομιάς της.
«Νιώθω ότι είμαι πιο κοντά στον Θεό όταν γράφω», είχε γράψει στο βιβλίο της «Dolly Parton, Songteller».
Και είχε εξηγήσει με τον δικό της τρόπο τι θα ήθελε να μείνει από την πορεία της: «Στο τέλος της ημέρας, ελπίζω να με θυμούνται ως καλή τραγουδοποιό. Τα τραγούδια είναι η κληρονομιά μου».
