Η εικόνα των αποθεμάτων είναι προειδοποιητική. Τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου βρίσκονται περίπου 19% χαμηλότερα από πέρυσι και 25% κάτω από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας. Εάν το Ορμούζ παραμείνει κλειστό και οι ροές LNG από τον Περσικό Κόλπο εξακολουθήσουν να είναι περιορισμένες, ένας ψυχρός χειμώνας μπορεί να μετατρέψει πολύ γρήγορα το ενεργειακό πρόβλημα σε οικονομικό.
Και μοιραία τα βλέμματα όλων θα στραφούν στον ισχυρό παίκτη της Ευρωζώνης, τη Γερμανία. Η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης στηρίχθηκε επί δεκαετίες σε ένα μοντέλο που συνδύαζε ισχυρή βιομηχανία, εξαγωγές και σχετικά φθηνή ενέργεια. Αυτό το μοντέλο δοκιμάζεται σοβαρά.
Η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία αποτελεί ίσως το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα. Στο τέλος του πρώτου εξαμήνου του 2026 απασχολούσε 691.500 εργαζομένους, 42.300 λιγότερους μέσα σε έναν χρόνο, καταγράφοντας πτώση 5,8% και το χαμηλότερο επίπεδο απασχόλησης από το 2005.
Τώρα στην εξίσωση επιστρέφει δυναμικά και ο πληθωρισμός. Τον Αύγουστο ο γερμανικός πληθωρισμός εκτιμάται στο 2,9%, από 2,8% τον Ιούλιο. Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η ενέργεια. Οι ενεργειακές τιμές ήταν 10,5% υψηλότερες από έναν χρόνο πριν, έναντι αύξησης 8,3% τον Ιούλιο και μόλις 3,4% τον Ιούνιο. Και όλα αυτά συμβαίνουν πριν ακόμη αρχίσει ο χειμώνας.
Το καμπανάκι, όμως, το χτυπά πλέον και η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Σε δυσμενές σενάριο του Joint Research Centre, στο οποίο η διέλευση από το Ορμούζ αποκαθίσταται μόνο σταδιακά από τον Σεπτέμβριο και παραμένει σοβαρά περιορισμένη έως το τέλος του 2026, το πετρέλαιο θα μπορούσε να κορυφωθεί περίπου στα 180 δολάρια το βαρέλι και το φυσικό αέριο στα 80 ευρώ ανά MWh στο τελευταίο τρίμηνο του έτους.
Οι συνέπειες όμως δεν σταματούν στην ενέργεια. Η ανάπτυξη της ΕΕ περιορίζεται στο 0,7% το 2026, αντί 1,1% του βασικού σεναρίου, και παραμένει στο 0,7% το 2027 αντί 1,4%. Ο πληθωρισμός ανεβαίνει στο 3,3% το 2026 και στο 3,5% το 2027, έναντι 3% και 2,4% αντίστοιχα στο βασικό σενάριο.
Με άλλα λόγια, η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί μπροστά στον χειρότερο δυνατό συνδυασμό, μια χαμηλή ανάπτυξη και έναν επίμονο πληθωρισμό με την Κομισιόν να σημειώνει ότι η πληθωριστική επίπτωση σε αυτό το σενάριο προέρχεται σχεδόν εξ ολοκλήρου από τις υψηλότερες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν ιδιαίτερα επώδυνη. Ένας ψυχρός χειμώνας με ακριβό φυσικό αέριο, περιορισμένο LNG και πολύ υψηλές τιμές πετρελαίου δεν θα επιβαρύνει μόνο τα νοικοκυριά. Θα ανεβάσει το κόστος παραγωγής, μεταφορών και πρώτων υλών, πιέζοντας ακόμη περισσότερο μια ευρωπαϊκή βιομηχανία που ήδη χάνει ανταγωνιστικότητα και θέσεις εργασίας.
Και κάπου εδώ εμφανίζεται το πολιτικά δύσκολο ερώτημα. Πόσο μπορεί να αντέξει η Ευρώπη αυτή την κατάσταση χωρίς να επανεξετάσει ορισμένες από τις ενεργειακές επιλογές της;
Η επίσημη ευρωπαϊκή πολιτική απέναντι στη Ρωσία είναι δεδομένη. Η οικονομία, όμως, έχει τη δική της λογική. Εάν ο χειμώνας αποδειχθεί δύσκολος, η πίεση για φθηνότερη και ασφαλέστερη ενέργεια θα αυξηθεί. Και εάν αυτή η συζήτηση ανοίξει, είναι πολύ πιθανό να ξεκινήσει από τη Γερμανία, ακριβώς επειδή το Βερολίνο έχει περισσότερα να χάσει από μια παρατεταμένη περίοδο υψηλού ενεργειακού κόστους.
Το Ορμούζ μπορεί έτσι να προκαλέσει ένα γεωπολιτικό παράδοξο κατά το οποίο μια κρίση στον Περσικό Κόλπο θα αναγκάσει την Ευρώπη να ξανακοιτάξει προς Ανατολάς.
Γιατί έξι μήνες χωρίς κανονικό Ορμούζ είναι ενεργειακή κρίση. Ένας ευρωπαϊκός χειμώνας χωρίς Ορμούζ μπορεί να εξελιχθεί σε βιομηχανική, οικονομική και τελικά πολιτική κρίση.
Και τότε το ερώτημα δεν θα είναι μόνο από πού θα βρει η Ευρώπη την ενέργεια που χρειάζεται. Θα είναι πόσο οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό κόστος είναι διατεθειμένη να πληρώσει για τις γεωπολιτικές επιλογές της.
