Το Μπαμπ ελ Μαντέμπ αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα παγκοσμίως, συνδέοντας την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και την Αραβική Θάλασσα. Τους τελευταίους μήνες λειτουργεί ως κρίσιμη εναλλακτική οδός για τη μεταφορά πετρελαίου, καθώς οι εξαγωγές μέσω των Στενών του Ορμούζ έχουν μειωθεί σημαντικά εξαιτίας των ιρανικών επιθέσεων σε δεξαμενόπλοια και εμπορικά πλοία.
Όπως μας υπενθυμίζει το CNBC, η Σαουδική Αραβία αύξησε θεαματικά τις ροές πετρελαίου μέσω του αγωγού East-West Pipeline, μεταφέροντας εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως προς την Ερυθρά Θάλασσα. Από εκεί, οι ποσότητες αυτές διέρχονται μέσω του Μπαμπ ελ Μαντέμπ με προορισμό κυρίως τις ασιατικές αγορές, συμβάλλοντας στην κάλυψη μέρους των απωλειών για μεγάλους εισαγωγείς όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα.
Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, οι εξαγωγές πετρελαίου και πετρελαιοειδών μέσω του συγκεκριμένου περάσματος σχεδόν διπλασιάστηκαν, φθάνοντας τα 7,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Απρίλιο, από 3,9 εκατ. βαρέλια τον Φεβρουάριο, πριν από τις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν.
Η απειλή της Τεχεράνης
Τη Δευτέρα, οι Φρουροί της Επανάστασης προειδοποίησαν ότι το Ιράν θα μπορούσε να κλείσει το Μπαμπ ελ Μαντέμπ εάν το Ισραήλ δεν σταματήσει τις επιχειρήσεις του στη Γάζα και τον Λίβανο, σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim.
Η Τεχεράνη επιμένει επίσης ότι οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να περιλαμβάνει την αποχώρηση του Ισραήλ από τον Λίβανο.
Ο Ματ Σμιθ, επικεφαλής έρευνας εμπορευμάτων της Kpler, εκτιμά ότι ένα τέτοιο βήμα θα είχε πολύ σοβαρές συνέπειες για την αγορά ενέργειας.
«Αυτό θα συνιστούσε σαφή κλιμάκωση της κρίσης και θα είχε πολύ μεγαλύτερο αντίκτυπο στις αγορές», σημείωσε, εξηγώντας ότι η συνέχιση των ροών μέσω της Ερυθράς Θάλασσας είναι ένας από τους βασικούς λόγους που οι τιμές του πετρελαίου δεν έχουν εκτοξευθεί ακόμη περισσότερο.
Άλμα στις τιμές του πετρελαίου
Οι αμερικανικές τιμές του αργού πετρελαίου κατέγραψαν άνοδο έως και 8% τη Δευτέρα, αμέσως μετά τις ιρανικές απειλές για το Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Οι τιμές αποκλιμακώθηκαν αργότερα, όταν Ισραήλ και Λίβανος συμφώνησαν σε κατάπαυση του πυρός. Ωστόσο, παραμένουν σοβαρές αμφιβολίες για το κατά πόσο η συμφωνία θα εφαρμοστεί στην πράξη.
Η φιλοϊρανική οργάνωση Χεζμπολάχ απέρριψε την εκεχειρία, ενώ ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι στόχος του Ισραήλ παραμένει ο αφοπλισμός της Χεζμπολάχ και η αποστρατιωτικοποίηση του Λιβάνου.
Ο ρόλος των Χούθι
Την ίδια ώρα, η εύθραυστη εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν εξακολουθεί να δοκιμάζεται. Ουάσιγκτον και Τεχεράνη αντάλλαξαν πυρά στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα.
Σύμφωνα με τον Σμιθ, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες κλιμακώσουν περαιτέρω τη στρατιωτική τους δράση, η φυσική αντίδραση του Ιράν θα μπορούσε να είναι η ενεργοποίηση ενός δεύτερου μετώπου στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Κομβικό ρόλο σε ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσαν να διαδραματίσουν οι αντάρτες Χούθι της Υεμένης, στενοί σύμμαχοι της Τεχεράνης. Αν και μέχρι στιγμής έχουν παραμείνει σε μεγάλο βαθμό εκτός της σύγκρουσης, στο παρελθόν είχαν εξαπολύσει επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα, προκαλώντας μεγάλη πτώση της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.
Η κυβέρνηση Τραμπ είχε διεξαγάγει αεροπορική εκστρατεία διάρκειας 52 ημερών εναντίον των Χούθι, η οποία ολοκληρώθηκε τον Μάιο του 2025 με συμφωνία κατάπαυσης του πυρός. Οι ΗΠΑ σταμάτησαν τις επιθέσεις τους με αντάλλαγμα τον τερματισμό των χτυπημάτων εναντίον αμερικανικών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα.
Αρκούν λίγες επιθέσεις
Ο Τζακ Κένεντι, επικεφαλής αναλύσεων κινδύνου για τη Μέση Ανατολή στην S&P Global Market Intelligence, εκτιμά ότι οι Χούθι ίσως περιμένουν το κατάλληλο σήμα από την ιρανική ηγεσία πριν εμπλακούν ενεργά στη σύγκρουση.
Όπως τονίζει ο Ματ Σμιθ, οι Χούθι δεν θα χρειάζονταν καν μια εκτεταμένη στρατιωτική επιχείρηση για να διαταράξουν σοβαρά τη ναυσιπλοΐα.
«Δεν χρειάζεται να χτυπήσουν κάθε δεξαμενόπλοιο που περνά από την περιοχή», σημειώνει. «Αρκούν ορισμένοι στοχευμένοι βομβαρδισμοί για να αποτρέψουν τις εταιρείες από το να χρησιμοποιούν αυτή τη θαλάσσια οδό».
Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να προκαλέσει νέο κύμα αναταράξεων στις αγορές ενέργειας και να πυροδοτήσει περαιτέρω άνοδο στις τιμές του πετρελαίου, με επιπτώσεις σε ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.
