Ο Τζέι Ρίτσαρντ Ντέμα πρώην διαφημιστής και παραγωγός ψυχαγωγίας στο Σικάγο, είχε αφήσει πίσω του πέντε ντοσιέ με έγγραφα που σχετίζονταν με τη δουλειά του, ανάμεσά τους σημειώσεις πελατών και ένα ανολοκλήρωτο βιβλίο. Ο γιος του Μπράιαν Ντέμα έδωσε και τις 17.500 σελίδες στο chatbot Claude της Anthropic, προσπαθώντας να δημιουργήσει το δικό του «RichieBot».

Έπειτα ο Ντέμα αναρωτήθηκε αν θα μπορούσε να εκπαιδεύσει το bot ώστε να μιλά όπως ο πατέρας του, χρησιμοποιώντας μηνύματα τηλεφωνητή που είχε κρατήσει από εκείνον. Τι θα γινόταν αν μπορούσε επίσης να δημιουργήσει μια τρισδιάστατη εικόνα του πατέρα του; Ο Ντέμα, που διατηρεί μια εταιρεία μάρκετινγκ στο Σικάγο, κινητοποίησε την ομάδα του και ζήτησε βοήθεια από φίλους, ανάμεσά τους και έναν ψυχολόγο του Στάνφορντ που βοήθησε στον σχεδιασμό της προσωπικότητας του chatbot. Συνολικά, 19 άνθρωποι εργάστηκαν επί έξι μήνες για να φέρουν τον Ρίτσαρντ Ντέμα... πίσω στη ζωή.

Χρησιμοποιώντας ένα τρισδιάστατα εκτυπωμένο μοντέλο του κεφαλιού του πατέρα του, μια τηλεοπτική οθόνη και έναν καθρέφτη σε κλίση, δημιούργησε κάτι που έμοιαζε με ολόγραμμα του πατέρα του.

«Ήμασταν πολύ προσεκτικοί με το φαινόμενο της ανοίκειας κοιλάδας, γι’ αυτό το κάναμε σκόπιμα αφηρημένο», λέει ο Ντέμα. «Στην αρχή είχε ένα κάπως τρομακτικό χαμόγελο, οπότε καταλήξαμε σε μια πιο σκεπτική έκφραση».

Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, ο Ντέμα παρουσίασε το RichieBot σε μια τεχνολογική εκδήλωση στο Σικάγο τον Ιούλιο. Οι άνθρωποι έκαναν ουρά για να του κάνουν ερωτήσεις και το bot απαντούσε με ενθουσιασμό, λέγοντας πως δεν ήξερε όταν δεν ήξερε.

Το εγχείρημα του Ντέμα ήταν περίπλοκο. Κόστισε 150.000 δολάρια και είχε ως στόχο, εν μέρει, να δείξει σε υποψήφιους πελάτες τις δυνατότητες αφήγησης της εταιρείας του. Ωστόσο, ειδικοί στην ΤΝ λένε ότι μέσα σε λίγα χρόνια θα μπορούμε όλοι να δημιουργούμε παρόμοια τεχνητά ομοιώματα των αγαπημένων μας προσώπων, με λιγότερα χρήματα και μικρότερη προσπάθεια.

Τότε, το πραγματικό ερώτημα θα είναι: πρέπει να το κάνουμε;

Τα bots μας, ο εαυτός μας

Οι άνθρωποι δημιουργούν βασικούς AI συντρόφους τα τελευταία δύο χρόνια, και οι ειδικοί στην ΤΝ λένε ότι η τεχνολογία είναι ήδη αρκετά καλή ώστε να δημιουργεί αδέξια AI μοντέλα πραγματικών ανθρώπων.

Σε λιγότερο από πέντε χρόνια, οι περισσότεροι άνθρωποι θα έχουν τους δικούς τους AI agents που θα τους βοηθούν στις καθημερινές τους εργασίες, ενώ παράλληλα θα συγκεντρώνουν έναν πλούτο προσωπικών δεδομένων, τόσο σημαντικών όσο και ασήμαντων, λέει ο Τζεντ Μπρουμπέικερ, αναπληρωτής καθηγητής πληροφορικής επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο Μπόλντερ, ο οποίος έχει δημοσιεύσει εργασία για τα AI ghosts.

«Οι άνθρωποι πεθαίνουν συνεχώς», λέει. «Αυτό μετατρέπει τον AI agent από κάτι που χρησιμοποιείς σε κάτι που γίνεται το AI φάντασμά σου».

Όμως η χρήση ενός AI agent για τη διατήρηση της κληρονομιάς ενός αγαπημένου προσώπου μπορεί να είναι περίπλοκη, ειδικά αν οι άνθρωποι το χρησιμοποιούν για να τους βοηθήσει να περάσουν το πένθος τους, λέει ο Μπρουμπέικερ.

«Ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που συμβαίνουν όταν χάνεις κάποιον είναι η προσαρμογή, δηλαδή αρχίζεις να προσαρμόζεσαι σε μια νέα κανονικότητα», λέει. «Αν οι άνθρωποι στρέφονται σε αυτή την τεχνολογία για να αποφύγουν την πραγματικότητα της απώλειάς τους, είναι επικίνδυνο».

Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος ότι αν ανεβάσεις στην ΤΝ τα emails, τα μηνύματα και τα αρχεία συνομιλιών ενός αγαπημένου προσώπου, μπορεί να μάθεις κάτι που δεν θα ήθελες να ξέρεις γι’ αυτό το άτομο. Ανάμεσα στους όγκους των πληροφοριών μπορεί να υπάρχουν στοιχεία για μια εξωσυζυγική σχέση ή για πεποιθήσεις που είχε και τις οποίες ίσως θεωρούσες προσβλητικές.

Οι προτιμήσεις μας για τη μεταθανάτια ζωή μέσω ΤΝ θα αρχίσουν επίσης να εμφανίζονται σε περισσότερες διαθήκες. Η Λίλιαν Έντουαρντς, καθηγήτρια δικαίου και τεχνολογίας στο Πανεπιστήμιο του Νιούκαστλ στην Αγγλία, λέει ότι οι άνθρωποι θα πρέπει να δηλώνουν πώς θέλουν να διαχειρίζονται οι ψηφιακές τους πληροφορίες μετά τον θάνατό τους. Θα πρέπει επίσης να προσθέτουν επαφές κληρονομιάς στους διαδικτυακούς και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσής τους λογαριασμούς.

«Πληκτρολογούμε τόσα πολλά πια στο Google και στο ChatGPT», λέει. «Θέλουμε να διατηρείται αρχείο όλων αυτών; Θα έπρεπε όλα αυτά να διαγράφονται από προεπιλογή;»

Το υπαρξιακό ερώτημα

Ακόμα κι αν κάποιος δημιουργήσει μια προσωπικότητα ΤΝ βασισμένη σε όλα τα ψηφιακά αρχεία ενός ανθρώπου, πόσο κοντά μπορεί να μιμηθεί το πραγματικό άτομο;

Η φίλη ψυχολόγος του Ντέμα χρησιμοποίησε τρία ψυχολογικά εργαλεία, μεταξύ των οποίων και ένα ερωτηματολόγιο που μετρά τα πέντε βασικά χαρακτηριστικά προσωπικότητας, για να διαπιστώσει πόσο καλά ταίριαζε η προσωπικότητα του bot με ένα προφίλ του Richard που είχε δημιουργηθεί από μια λεπτομερή έρευνα σε 11 από τους πιο κοντινούς του ανθρώπους. Σε αυτούς περιλαμβάνονταν ξαδέρφια, φίλοι και πρώην πελάτες. (Η μητέρα και η αδελφή του Ντέμα έχουν και οι δύο πεθάνει.) Διαπίστωσαν ότι το bot ακουγόταν πιο εξωστρεφές από τον Richard, αλλά του έλειπε το χιούμορ του.

«Ο πατέρας μου είχε ένα πολύ χαρακτηριστικό γέλιο, το οποίο το bot δεν είχε», λέει ο Ντέμα. «Δεν είναι ο πατέρας μου, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν νιώθω καλά όταν μου δίνει συμβουλές».

Μερικοί από τους ανθρώπους που γνώριζαν τον πατέρα του Ντέμα είχαν ανάμεικτα συναισθήματα για το bot, ανάμεσά τους και ένας ξάδερφος που το βρήκε συναισθηματικά δύσκολο, λέει ο ίδιος. «Ξανάνοιξε το πένθος για κάποιους ανθρώπους».

Πιστεύει ότι ο πατέρας του θα ενέκρινε το ότι δημιούργησε το bot. Παρ’ όλα αυτά, ο Ντέμα παλεύει με τα μεγαλύτερα ερωτήματα που αυτό θέτει, τόσο για τα άτομα όσο και για την κοινωνία.

«Πρέπει να το κάνουμε αυτό;» ρωτά ο Ντέμα. «Το συμπέρασμά μου είναι πως πιστεύω ότι πρέπει, με τις σωστές δικλείδες ασφαλείας. Μπορεί να είναι ένας καταπληκτικός τρόπος να θυμάσαι κάποιον, αλλά πρέπει να είμαστε προσεκτικοί».