Δεύτερος τύπος ψηφοφόρου, ο άνθρωπος που βιοπορίζεται και θέλει είτε να αυξήσει τη σύνταξή του είτε να βολέψει το παιδί του σε μια θέση στο Δημόσιο και γενικώς να μπορέσει να τα βγάλει πέρα. Δεν είναι λίγοι αυτοί που ανήκουν σε αυτήν την κατηγορία. Δεν τους ενδιαφέρει αν υπάρχει ΑΣΕΠ ή όχι, αν η Ε.Ε. θέλει να κλείσει την Ολυμπιακή ή τι σημαίνει στην πράξη παγκοσμιοποίηση. Γι αυτούς η ψήφος είναι ένα συμβόλαιο με ορίζοντα τετραετίας, μέσα στην οποία περιμένουν να λύσουν βιοποριστικά τους προβλήματα. Δεν μπορείς, όσο και να σου φαίνεται πεζό το κριτήριό τους, να μη σεβαστείς αυτήν την ομάδα ψηφοφόρων γιατί αντιλαμβάνεσαι τον καημό τους και γνωρίζεις πόσο δύσκολο είναι να πάψουν να βλέπουν το κράτος σαν σωτήρα.
Τρίτος τύπος πολίτη είναι ο κρίσιμος ψηφοφόρος - εκκρεμές, ο οποίος, είτε επειδή έχει λύσει τα προβληματά του είτε γιατί έχει άλλο επίπεδο, δεν νοιάζεται για κομματικές ταμπέλες αλλά για το ποιος θα πάει τον τόπο μπροστά. Οι περισσότεροι ψήφισαν Σημίτη το 2000 και Καραμανλή το 2004. Τους ακούω τώρα να εξηγούν το φαινόμενο της ψήφου «με βαριά καρδιά». Θεωρούν ότι έγιναν πολλά -κυρίως στην οικονομία- αλλά τους ενοχλούν βασικά δύο πράγματα: ορισμένοι γραφικοί υπουργοί οι οποίοι γυρνάνε τη χώρα στο επαρχιακό στυλ πολιτικής αρχών του 1980 και το γεγονός πως το κράτος αδυνατεί πλήρως να ακολουθήσει τον δυναμισμό που δείχνει ο ιδιωτικός τομέας. Είναι απίστευτο πόσους ανθρώπους θα κέρδιζε μια απλοποίηση των διαδικασιών του ΙΚΑ, της Επιθεώρησης Εργασίας κ.λπ., που τόσο πολύ παιδεύουν κάθε μέρα όσους θέλουν απλά να κάνουν τη δουλειά τους. Από την άλλη, όσο και να απογοητεύονται οι ψηφοφόροι «τρίτου τύπου» δεν έχουν πεισθεί ότι ο Γιώργος Παπανδρέου μπορεί να κυβερνήσει αύριο το πρωί. Η στροφή των 180 μοιρών στο κρίσιμο ζήτημα της παιδείας τού στέρησε το επιχείρημα της νεωτερικότητας. Οι παλινδρομήσεις στα πρόσωπα και το στυλ της ρητορείας απογοήτευσαν εκείνους που έψαχναν να βρουν τον Σημίτη-plus. Κάπως έτσι φτάνουμε στις εκλογές. Με τους φανατικούς οπαδούς να ετοιμάζουν τα πλαστικά σημαιάκια, τους νοικοκύρηδες να προσπαθούν να μαντέψουν με ποιον έχουν περισσότερες πιθανότητες να βολέψουν το παιδί τους και τους ψηφοφόρους που κρίνουν την πλάστιγγα να πηγαίνουν με βαριά καρδιά στην κάλπη, να απειλούν ενίοτε ότι θα ψηφίσουν λευκό, αλλά και να φλερτάρουν πάλι με τον Καραμανλή.
Αλέξης Παπαχελάς
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ