Η κοινή πολιτική δέσμευση επικυρώθηκε κατά την ετήσια σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών του Συμβουλίου της Ευρώπης, με τους συμμετέχοντες να εγκρίνουν παράλληλα το πλαίσιο λειτουργίας της διαχειριστικής επιτροπής που θα εποπτεύει το νέο δικαστικό όργανο. Η επιτροπή θα είναι αρμόδια για τον προϋπολογισμό, την επιλογή δικαστών και εισαγγελέων, καθώς και για τη θέσπιση των εσωτερικών κανονισμών λειτουργίας, με τις συμμετέχουσες χώρες να δεσμεύονται για τον πλήρη σεβασμό της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η πρωτοβουλία κρίθηκε αναγκαία λόγω των περιορισμών του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου αναφορικά με το έγκλημα της επιθετικότητας. Το ΔΠΔ μπορεί να κινηθεί μόνο κατά κρατών που έχουν αποδεχθεί το Καταστατικό της Ρώμης, κάτι που δεν ισχύει για τη Ρωσία, η οποία διατηρεί επίσης τη δυνατότητα άσκησης βέτο στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας, Αντρέι Σιμπίχα, χαρακτήρισε τη συμφωνία «σημείο χωρίς επιστροφή» για τη διεθνή λογοδοσία, παραπέμποντας συμβολικά στις Δίκες της Νυρεμβέργης και στην ανάγκη απόδοσης ευθυνών για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Το ψήφισμα υπογράφηκε από ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Πολωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ εκτός Ευρώπης συμμετείχαν μόνο η Αυστραλία και η Κόστα Ρίκα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση στήριξε επισήμως την πρωτοβουλία, αν και τέσσερα κράτη-μέλη — Βουλγαρία, Ουγγαρία, Μάλτα και Σλοβακία — δεν προσυπέγραψαν το σχετικό κείμενο.
Ο γενικός γραμματέας του Συμβουλίου της Ευρώπης, Αλέν Μπερσέ, κάλεσε τις κυβερνήσεις να ολοκληρώσουν άμεσα τις απαιτούμενες εθνικές διαδικασίες και να διασφαλίσουν τη χρηματοδότηση του εγχειρήματος, ώστε το δικαστήριο να ξεκινήσει το συντομότερο δυνατό τη λειτουργία του. Ήδη η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δεσμεύσει χρηματοδότηση ύψους 10 εκατ. ευρώ.
Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος θεωρείται ο βασικός πολιτικός υπεύθυνος της εισβολής στην Ουκρανία. Ωστόσο, σύμφωνα με το προβλεπόμενο νομικό πλαίσιο, ο ίδιος, όπως και τα υπόλοιπα μέλη της λεγόμενης «τρόικας», ο πρωθυπουργός και ο υπουργός Εξωτερικών, διατηρούν ασυλία όσο παραμένουν στα καθήκοντά τους.
Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη και αν ασκηθούν κατηγορίες εις βάρος του Σεργκέι Λαβρόφ ή άλλων κορυφαίων αξιωματούχων, η διαδικασία θα μπορεί να παραμείνει σε αναστολή μέχρι την αποχώρησή τους από τα αξιώματα.
Αντίθετα, δίκες ερήμην θα μπορούν να διεξαχθούν για άλλα πρόσωπα που θεωρείται ότι συμμετείχαν στον σχεδιασμό ή την υλοποίηση της εισβολής, όπως ο αρχηγός του ρωσικού γενικού επιτελείου Βαλέρι Γκερασίμοφ, ο διοικητής της ρωσικής αεροπορίας Σεργκέι Κομπιλάς και ο γραμματέας του Συμβουλίου Ασφαλείας Σεργκέι Σόιγκου.
Το υπό διαμόρφωση δικαστήριο αναμένεται να έχει τη δυνατότητα επιβολής βαριών ποινών, μεταξύ των οποίων ισόβια κάθειρξη, χρηματικά πρόστιμα και δήμευση περιουσιακών στοιχείων, με μέρος των ποσών να κατευθύνεται σε μηχανισμούς αποζημίωσης θυμάτων του πολέμου.
Η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλας, υπογράμμισε ότι «δεν μπορεί να υπάρξει δίκαιη και βιώσιμη ειρήνη χωρίς λογοδοσία για τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν εις βάρος του ουκρανικού λαού», επισημαίνοντας ότι η ευρωπαϊκή στήριξη στην πρωτοβουλία παραμένει ισχυρή.
