Σύμφωνα με την ActionAid, ο σεισμός έχει προκαλέσει τον θάνατο 241 ανθρώπων και τον τραυματισμό 3.771, ενώ ακόμη 287 άνθρωποι αγνοούνται και εκτιμάται ότι συνολικά 49.214 άνθρωποι έχουν επηρεαστεί. Περίπου 10.000 κτίρια έχουν υποστεί ζημιές, μεταξύ των οποίων 796 σχολεία, 186 κέντρα υγείας, 527 κοινοτικά κέντρα και 45 συστήματα ύδρευσης, καθώς και 125 δρόμοι και επτά αεροδρόμια. Ο σεισμός έχει επηρεάσει 12 διοικητικές περιφέρειες και 335 δήμους, με τις περιοχές Ρισαράλντα, Βάγιε ντελ Κάουκα, Τσοκό και Κάλδας να είναι μεταξύ των πλέον πληγεισών.
Σχεδόν δύο εκατομμύρια άνθρωποι ζουν στις πληγείσες περιοχές, πολλοί από τους οποίους σε κοινότητες που αντιμετώπιζαν ήδη σημαντικές ανθρωπιστικές ανάγκες πριν από τον σεισμό. Μόνο κατά τους πρώτους έξι μήνες του 2026, οι ένοπλες συγκρούσεις ανάγκασαν 12.646 ανθρώπους στο Τσοκό να παραμείνουν εγκλωβισμένοι στις κοινότητές τους, περιορίζοντας τις μετακινήσεις τους και την πρόσβασή τους σε βασικές υπηρεσίες. Σε ολόκληρη την Κολομβία, σχεδόν 65.000 άνθρωποι επηρεάστηκαν από περιορισμούς μετακίνησης που σχετίζονται με τις συγκρούσεις κατά την ίδια περίοδο, σύμφωνα με το Γραφείο του Συνηγόρου του Πολίτη της χώρας.
Η Edigo Sanz, Γενική Διευθύντρια της ActionAid Κολομβίας, δήλωσε: «Αντιμετωπίζουμε ένα φυσικό φαινόμενο, του οποίου οι επιπτώσεις έχουν επιδεινωθεί δραματικά από χρόνια αποκλεισμού και ανεπαρκούς θεσμικής παρουσίας.»
Ντόπιες γυναίκες και ηγέτες κοινοτήτων που ανταποκρίνονται στον καταστροφικό σεισμό στη δυτική Κολομβία ζητούν επειγόντως πόρους για τη στήριξη οικογενειών που έχασαν τα σπίτια τους, συγγενείς τους και τα υπάρχοντά τους, καθώς νέες μαρτυρίες που συγκέντρωσε η ActionAid αποκαλύπτουν τόσο την έκταση της καταστροφής όσο και την αντίδραση των ίδιων των κοινοτήτων.
Στο Μπουεναβεντούρα, στις ακτές του Ειρηνικού της Κολομβίας, οι ηγέτες των κοινοτήτων εργάζονται για να καταγράψουν τις ανάγκες των οικογενειών και ζητούν πόρους, όπως τρόφιμα, υλικά για την παροχή προσωρινής στέγασης και φάρμακα. Η Daira Perlaza Valencia είναι νομική εκπρόσωπος της ASOCHIP, μιας αφροκολομβιανής κοινοτικής ένωσης, στην οποία ηγετικό ρόλο έχουν κυρίως γυναίκες και η οποία εκπροσωπεί αγρότες και παραγωγούς προϊόντων παπατσίνα (papachina) στο Bajo Calima.
Η Daira λέει: «Κάποιοι άνθρωποι δεν έχουν καταφύγιο και δεν έχουν πού να πάνε. Δεν έχουμε λάβει ακόμη ούτε τρόφιμα· τίποτα δεν έχει φτάσει στην κοινότητά μας.»
Ωστόσο, η κοινότητά της γνωρίζει τι χρειάζεται επειγόντως: «Περιμένουμε βοήθεια με στρώματα, κουνουπιέρες και τρόφιμα... και φάρμακα για την αντιμετώπιση των τραυμάτων, επειδή πολλοί άνθρωποι τραυματίστηκαν από αντικείμενα που έπεσαν από τις στέγες των σπιτιών τους.»
Στη συνοικία Rockefeller του Μπουεναβεντούρα, η Rosinda Ariasco, πρόεδρος της τοπικής κοινοτικής ένωσης, βοηθά επίσης στην εκπροσώπηση των οικογενειών που επλήγησαν από τον σεισμό και ζητά από τις αρχές να στηρίξουν την τοπική προσπάθεια αντιμετώπισης της κρίσης.
Η Rosinda δήλωσε: «Αυτή τη στιγμή αντιμετωπίζουμε τις συνέπειες του σεισμού που σημειώθηκε τη Δευτέρα και προκάλεσε ζημιές σε πολλά σπίτια. Πολλές οικογένειες έχουν εκτοπιστεί. Ζητούμε υποστήριξη από οποιονδήποτε μπορεί να βοηθήσει, ώστε να μπορέσουμε να προσφέρουμε λίγη περισσότερη ανακούφιση σε αυτές τις οικογένειες που μας χρειάζονται αυτή τη στιγμή.»
Η έκταση των απωλειών είναι συγκλονιστική και η Claudia Ximena, η οποία επίσης ζει στη συνοικία Rockefeller, μοιράστηκε τη μαρτυρία της με την ActionAid, στεκόμενη μπροστά στα ερείπια του πενταώροφου κτιρίου όπου ζούσε η οικογένειά της. Η Claudia βρισκόταν μακριά από το σπίτι μαζί με τον σύζυγό της όταν χτύπησε ο σεισμός. Η πεθερά της και ένα μικρό κορίτσι που ζούσε μαζί της έχασαν τη ζωή τους, ενώ ο ανιψιός της τραυματίστηκε σοβαρά. Η ίδια λέει: «Η πεθερά μου πέθανε, μαζί με ένα μικρό κορίτσι που ζούσε μαζί της. Ο ανιψιός μου έχει τραυματιστεί σοβαρά... Μείναμε χωρίς ούτε τα ρούχα μας. Δεν έχουμε ούτε ένα κουτάλι. Τίποτα, τίποτα. Δεν μας έχει μείνει τίποτα.»
Εκατοντάδες χιλιόμετρα δύσβατου εδάφους, κατεστραμμένες οδικές και μεταφορικές υποδομές και περιορισμένες επικοινωνίες δυσχεραίνουν τις προσπάθειες να αποτυπωθεί η πλήρης έκταση των επιπτώσεων του σεισμού σε ολόκληρη την περιοχή του Ειρηνικού της Κολομβίας.
Στο Medio Baudó του Τσοκό, η Dilia Córdoba Castro, υπερασπίστρια του περιβάλλοντος και εκπρόσωπος της Ένωσης Γυναικών Ανακυκλωτριών του Medio Baudó, είναι μία από τις γυναίκες που καταγράφουν τις ζημιές και προσδιορίζουν τις ανάγκες των οικογενειών που επλήγησαν.
Η Dilia ανέφερε ότι περίπου 500 σπίτια έχουν επηρεαστεί στον δήμο της, εκ των οποίων 85 έχουν καταστραφεί ολοσχερώς και περίπου 300 έχουν υποστεί ζημιές που εκτιμάται ότι ανέρχονται στο 70%. Η ίδια λέει: «Η δημοτική κυβέρνηση, η Πολιτική Προστασία και η Πυροσβεστική προσπαθούν να πραγματοποιήσουν καταγραφή και να στηρίξουν τις κοινοτικές κουζίνες, αλλά δεν μπορούν να ανταποκριθούν στο μέγεθος των αναγκών. Οι άμεσες ανάγκες μας περιλαμβάνουν σεντόνια, τρόφιμα και είδη κουζίνας. Η κατάσταση είναι εξαιρετικά δύσκολη και κάποιοι άνθρωποι έχουν χάσει απολύτως τα πάντα.»
Ο σεισμός έπληξε κυρίως αφροκολομβιανές και αυτόχθονες κοινότητες σε περιοχές που ήδη αντιμετωπίζουν ένοπλες συγκρούσεις, εκτοπισμούς, φτώχεια, γεωγραφική απομόνωση και άνιση πρόσβαση σε νερό, υγειονομική περίθαλψη και άλλες βασικές υπηρεσίες.
Η ActionAid Colombia έχει προειδοποιήσει ότι αυτές οι μακροχρόνιες ανισότητες επηρεάζουν τόσο τον αντίκτυπο του σεισμού όσο και την ικανότητα των κοινοτήτων να ανακάμψουν.
Η Egido Sanz, Γενική Διευθύντρια της ActionAid Κολομβίας, δήλωσε: «Ένας σεισμός είναι ένα φυσικό φαινόμενο, όμως η έκταση της καταστροφής δεν μπορεί να εξηγηθεί αποκλειστικά από την κίνηση της Γης. Έπληξε περιοχές που ήδη χαρακτηρίζονται από φτώχεια, ένοπλες συγκρούσεις, γεωγραφική απομόνωση, τις επισφαλείς συνθήκες στις οποίες ζουν πολλοί άνθρωποι και την πολύ περιορισμένη πρόσβαση σε νερό, υγειονομική περίθαλψη και άλλες βασικές υπηρεσίες.... Αντιμετωπίζουμε ένα φυσικό φαινόμενο, του οποίου οι επιπτώσεις έχουν επιδεινωθεί δραματικά από χρόνια αποκλεισμού και ανεπαρκούς θεσμικής παρουσίας.»
Ενώ οι προσπάθειες διάσωσης και η διεθνής προσοχή έχουν επικεντρωθεί σε μεγάλο βαθμό στις πιο εύκολα προσβάσιμες αστικές περιοχές, η ActionAid ανησυχεί ότι οι κοινότητες που αντιμετωπίζουν τα μεγαλύτερα εμπόδια πρόσβασης ενδέχεται να λάβουν λιγότερη υποστήριξη.
Η Egido συνεχίζει: «Οι αστικές περιοχές είναι πιο ορατές και πιο εύκολα προσβάσιμες, επομένως υπάρχει ο κίνδυνος η ανθρωπιστική βοήθεια να συγκεντρωθεί εκεί, ενώ οι αγροτικές κοινότητες να παραμεληθούν.»
Τοπικές οργανώσεις και οργανώσεις υπό την ηγεσία γυναικών ανταποκρίνονται από τις πρώτες κιόλας στιγμές μετά τον σεισμό, αξιοποιώντας τη γνώση που διαθέτουν για τις κοινότητές τους και τα υφιστάμενα δίκτυά τους, προκειμένου να εντοπίσουν τις ανάγκες και να προσφέρουν υποστήριξη.
«Υπάρχουν γυναικείες οργανώσεις που στηρίζουν οικογένειες, εντοπίζουν ανάγκες, διανέμουν βοήθεια και προσφέρουν προστασία και συναισθηματική υποστήριξη, χρησιμοποιώντας τους δικούς τους πόρους», λέει η Sanz. «Αυτή η κοινοτικά καθοδηγούμενη προσπάθεια, που βασίζεται στην αλληλεγγύη, επιβαρύνει τεράστια σωματικά, συναισθηματικά και οικονομικά ανθρώπους που οι ίδιοι έχουν πληγεί από τον σεισμό.»
Στο Μπουεναβεντούρα, η ActionAid στηρίζει την παροχή επισιτιστικής βοήθειας σε συνεργασία με τη UNICEF και το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα (WFP), ενώ κινητοποιείται υποστήριξη για επείγουσες ανάγκες υγείας σε δυσπρόσιτες κοινότητες, συμπεριλαμβανομένων ιατρικού και εργαστηριακού εξοπλισμού και προμηθειών, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ίδιες οι εγκαταστάσεις υγείας έχουν υποστεί ζημιές ή έχουν κατακλυστεί από τις ανάγκες.
Για τις αυτόχθονες και αφροκολομβιανές κοινότητες της περιοχής, η προγραμματισμένη υποστήριξη περιλαμβάνει κιτ υγιεινής και αξιοπρέπειας, ενώ περαιτέρω αξιολογήσεις σε συνεργασία με τοπικούς εταίρους θα βοηθήσουν να καθοριστεί πώς θα πρέπει να δοθούν προτεραιότητες στα εναπομείναντα κονδύλια έκτακτης ανάγκης.
Η Egido δήλωσε ότι οι πόροι πρέπει να φτάσουν στις οργανώσεις που έχουν ήδη βαθιές ρίζες στις πληγείσες κοινότητες: «Είναι επίσης απαραίτητο οι πόροι να φτάσουν στις τοπικές οργανώσεις, οι οποίες διαθέτουν ήδη πρόσβαση, εμπειρία, γνώση και την εμπιστοσύνη των κοινοτήτων, με ευέλικτο και έγκαιρο τρόπο... Η ενίσχυση αυτών των δυνατοτήτων θα επιτρέψει στη βοήθεια να φτάσει στους ανθρώπους πιο γρήγορα και να ανταποκριθεί πραγματικά στις προτεραιότητες των κοινοτήτων.»
