Το Ιράν επιτέθηκε αργά το βράδυ της Πέμπτης σε δύο πλοία των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων στα Στενά, σύμφωνα με αξιωματούχους των Εμιράτων.
Με τις επιθέσεις αυτές, το Ιράν δείχνει ότι δεν πτοείται από την επιβολή περισσότερων οικονομικών κυρώσεων και ότι είναι διατεθειμένο να αναλάβει τη στρατιωτική πρωτοβουλία, ακόμη και όταν ο πρόεδρος Τραμπ φαίνεται απρόθυμος να επιστρέψει σε έναν πόλεμο πλήρους κλίμακας. Καθώς ο Τραμπ βασίζεται ολοένα περισσότερο στον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών ως μέσο οικονομικής πίεσης προς την Τεχεράνη, οι ηγέτες του Ιράν προσπαθούν να δείξουν ότι δεν πρόκειται να υποχωρήσουν και ότι θα κρατήσουν τα Στενά κλειστά έως ότου οι τιμές της ενέργειας αναγκάσουν τις ΗΠΑ να κάνουν πίσω, σύμφωνα με αναλυτές που επικαλείται η Wall Street Journal.
«Η Τεχεράνη έχει βγάλει ένα απλό συμπέρασμα από κάθε παιχνίδι νεύρων με την Ουάσινγκτον: αν κρατήσεις την ψυχραιμία σου αρκετά, η Αμερική θα είναι η πρώτη που θα κάνει πίσω», δήλωσε ο Αλί Βαέζ, αναπληρωτής διευθυντής του προγράμματος για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική στη Διεθνή Ομάδα Κρίσεων (International Crisis Group).
Η Ουάσινγκτον έδειξε αυτή την εβδομάδα ότι πρόκειται να επιβάλει νέους περιορισμούς στην ιρανική οικονομία τις επόμενες ημέρες. Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε ότι αυτό θα αποτελέσει ένα «χτύπημα δύο φάσεων», σε συνδυασμό με τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.
Οι προσπάθειες και των δύο πλευρών να προκαλέσουν οικονομική ζημιά η μία στην άλλη απομακρύνουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση από τη διπλωματική διέξοδο στην οποία φάνηκαν να καταλήγουν με τη συμφωνία του Ιουνίου. Η συμφωνία αυτή προέβλεπε οικονομικά ανταλλάγματα για την Τεχεράνη, εφόσον άνοιγε ξανά τα Στενά και προχωρούσε σε σοβαρές διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό της πρόγραμμα.
Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς περιέγραψε με σαφήνεια τις προτεραιότητες της κυβέρνησης την Πέμπτη, λέγοντας στο Fox News ότι η διατήρηση των χαμηλών τιμών ενέργειας ήταν «ο στόχος νούμερο ένα».
«Και, προφανώς, ο στόχος νούμερο δύο είναι να διασφαλίσουμε ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο», δήλωσε ο Βανς. «Νιώθω βέβαιος ότι πετυχαίνουμε και τους δύο αυτούς στόχους».
«Και οι δύο στόχοι είναι εξίσου σημαντικοί για τον πρόεδρο», δήλωσε στους δημοσιογράφους την Παρασκευή η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέιβιτ. «Γι’ αυτό η κυβέρνηση έχει κάνει τόσα πολλά για να διατηρήσει σταθερές τις αγορές, αλλά ταυτόχρονα η διασφάλιση ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο αποτελεί προτεραιότητα του προέδρου σε σχέση με την τρέχουσα σύγκρουση και είναι κάτι που θα φροντίσει να ολοκληρώσει με τον έναν ή τον άλλο τρόπο».
Ο Τραμπ ξεκίνησε τον πόλεμο δηλώνοντας ότι στόχος του ήταν να αναγκάσει το Ιράν να συνάψει συμφωνία που θα το εμπόδιζε να αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο. Όμως, καθώς η σύγκρουση παρατείνεται και η Τεχεράνη έχει αποκτήσει έναν βαθμό ελέγχου στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές μέσω των Στενών που δεν διέθετε προηγουμένως, οι προτεραιότητές του φαίνεται να έχουν μετατοπιστεί.
Ο Λευκός Οίκος έχει γίνει ολοένα πιο απαισιόδοξος τις τελευταίες εβδομάδες ως προς την επίτευξη μιας οριστικής πυρηνικής συμφωνίας με την Τεχεράνη. Αντί γι’ αυτό, ο Τραμπ έχει επικεντρωθεί στην άσκηση ασφυκτικής πίεσης στην ήδη δοκιμαζόμενη ιρανική οικονομία, ώστε το καθεστώς να συμφωνήσει να ανοίξει τη θαλάσσια οδό, γεγονός που θα του επέτρεπε να κηρύξει τη νίκη στον πόλεμο και να προχωρήσει παρακάτω, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους.
Για το Ιράν, ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ του επιτρέπει να θέτει απαιτήσεις στις ΗΠΑ χωρίς να χρειάζεται να κάνει παραχωρήσεις σχετικά με τον πυρήνα του πυρηνικού του προγράμματος.
Ιρανοί αξιωματούχοι πιστεύουν ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ τους και έχουν διευρύνει τις απαιτήσεις τους για το άνοιγμα των Στενών. Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ πρέπει να τερματίσουν τον πόλεμο, να άρουν τον αποκλεισμό και να παράσχουν ανακούφιση από τις καταστροφικές κυρώσεις και το πάγωμα των ιρανικών κεφαλαίων.
Το κεντρικό ερώτημα της σύγκρουσης έχει πλέον γίνει: ποια πλευρά θα υποχωρήσει πρώτη υπό την οικονομική πίεση;
«Αφού ολοκληρώσουμε την ήττα του Ιράν, το οποίο ηττάται πολύ άσχημα, πολύ σύντομα θα ανακηρύξω τα Στενά του Ορμούζ έδαφος των Ηνωμένων Πολιτειών», δήλωσε ο Τραμπ την Παρασκευή, κατά τη διάρκεια ομιλίας του στην πολιτεία της Νέας Υόρκης.
Αργότερα, αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι ο Τραμπ έκανε το σχόλιο αστειευόμενος.
Σε απάντηση, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γκαριμπαμπαντί, έγραψε στο X: «Τα Στενά του Ορμούζ ήταν ιρανικά, είναι ιρανικά και θα παραμείνουν ιρανικά· αυτά τα Στενά θα κλείνουν και θα ανοίγουν μόνο υπό τις εντολές του Ιράν».
Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε την Πέμπτη ότι το Πολεμικό Ναυτικό θα μπορούσε να διατηρήσει τον αποκλεισμό του Ιράν επ’ αόριστον. Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ο στρατός προετοιμάζεται να αντικαταστήσει το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln στην περιοχή με το USS George Washington, εν μέσω αυξανόμενων ανησυχιών για τις συνθήκες διαβίωσης πάνω στο Lincoln και την επιβάρυνση των στρατευμάτων από τις παρατεταμένες αποστολές κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Το Ιράν έχει χρησιμοποιήσει επανειλημμένα βία για να κρατήσει τα εμπορικά πλοία μακριά από τα Στενά. Αναλυτές υποστηρίζουν ότι η δυνατότητα της Τεχεράνης να κλιμακώσει στρατιωτικά την κατάσταση καθιστά δυσκολότερο για την Ουάσινγκτον να αποσπάσει παραχωρήσεις αποκλειστικά μέσω οικονομικής πίεσης.
Η επίθεση σε πλοία που συνδέονται με την Abu Dhabi National Oil Co. των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ανέβασε τον συνολικό αριθμό των επιθέσεων σε έξι μέχρι στιγμής τον Αύγουστο. Τα ΗΑΕ, ένας σημαντικός εξαγωγέας πετρελαίου, έχουν προσπαθήσει να διοχετεύουν αθόρυβα φορτία μέσω των Στενών του Ορμούζ, παρά τον ασφυκτικό έλεγχο του Ιράν.
Η θαλάσσια οδός παραμένει σε μεγάλο βαθμό κλειστή, καθώς τα περισσότερα πλοία δεν είναι διατεθειμένα να τη διασχίσουν χωρίς την έγκριση του Ιράν — ενώ όσα το κάνουν χρησιμοποιούν τη βόρεια διαδρομή που ελέγχεται από την Τεχεράνη.
Σύμφωνα με στοιχεία παρακολούθησης πλοίων της Kpler, την Πέμπτη διέσχισαν τα Στενά 13 πλοία, ενώ πριν από τον πόλεμο η συγκεκριμένη θαλάσσια οδός εξυπηρετούσε συνήθως περισσότερα από 130 πλοία την ημέρα. Εννέα από αυτά χρησιμοποίησαν τη διαδρομή που διαχειρίζεται το Ιράν. Η κίνηση αυτόν τον μήνα έχει μειωθεί σε σχέση με τον Ιούλιο, όταν κατά μέσο όρο 26 πλοία διέσχιζαν καθημερινά τα Στενά.
Οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου κυμαίνονται τις τελευταίες ημέρες κάτω από τα 90 δολάρια το βαρέλι. Οι ροές μέσω των Στενών παραμένουν περιορισμένες, όμως οι παραγωγοί της περιοχής έχουν καταφέρει να βρουν εναλλακτικές διαδρομές πέρα από το σημείο-«λαιμό μπουκαλιού», ώστε να συνεχίσουν να μεταφέρουν το αργό τους πετρέλαιο.
Ωστόσο, οι συνεχιζόμενες διαταραχές μειώνουν τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου και περιορίζουν την ικανότητα της αγοράς να απορροφά νέους κραδασμούς.
«Οι υποβόσκουσες εντάσεις μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν σχετικά με το καθεστώς της θαλάσσιας οδού θα διατηρήσουν σχετικά υψηλό τον κίνδυνο μιας νέας κρίσης — και ενός νέου κλεισίματος των Στενών — για το υπόλοιπο του 2026», έγραψαν αναλυτές της συμβουλευτικής εταιρείας Eurasia Group σε σημείωμά τους προς πελάτες.
Ο Τραμπ τάσσεται πλέον υπέρ μιας προσπάθειας περιορισμού των επιπτώσεων του πολέμου στο εσωτερικό των ΗΠΑ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών και αποφυγής μιας επιστροφής σε ολοκληρωτικές εχθροπραξίες, μέσω της εντατικοποίησης της οικονομικής πίεσης στο Ιράν. Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, οι συνεργάτες του τον έχουν πείσει για τη συγκεκριμένη στρατηγική παρουσιάζοντάς του στοιχεία σχετικά με τη ζημιά που έχουν ήδη προκαλέσει οι κυρώσεις στο καθεστώς.
Ο Μπέσεντ έδωσε να εννοηθεί ότι η εκστρατεία πίεσης πρόκειται να ενταθεί, λέγοντας στο Newsmax ότι περισσότερα μέτρα θα ανακοινωθούν την επόμενη εβδομάδα.
Παρότι το Ιράν υφίσταται αυξανόμενες οικονομικές πιέσεις, μεταβαίνει σε μια οικονομία επιβίωσης, σχεδιασμένη ώστε να αντέξει αυτές τις πιέσεις. Η Τεχεράνη, η οποία έχει υποστεί κυρώσεις επί χρόνια, μεταφέρει όλο και μεγαλύτερο μέρος του βάρους στα νοικοκυριά μέσω δελτίων καυσίμων και ηλεκτρικής ενέργειας, περιορίζοντας το ήδη σπάνιο ξένο νόμισμα και μειώνοντας τις επενδύσεις, ενώ παράλληλα διατηρεί τις απαραίτητες εισαγωγές και τους κρατικούς πόρους.
Η Ουάσινγκτον είχε επιχειρήσει να αναγκάσει το Ιράν να υποχωρήσει και νωρίτερα στον πόλεμο, όταν επέβαλε τον ναυτικό αποκλεισμό μόλις λίγες ημέρες μετά την επίτευξη μιας εύθραυστης κατάπαυσης του πυρός. Εκείνη την περίοδο, ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι ήταν βέβαιοι ότι ο αποκλεισμός θα ανάγκαζε το Ιράν να τερματίσει τον πόλεμο με τους όρους των ΗΠΑ μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Αντί γι’ αυτό, ο Τραμπ συμφώνησε στη συμφωνία του Ιουνίου, η οποία τερμάτισε τον αποκλεισμό με αντάλλαγμα τη δέσμευση του Ιράν να ανοίξει ξανά τη θαλάσσια οδό και να συζητήσει το πυρηνικό του πρόγραμμα. Λίγες εβδομάδες αργότερα, το Ιράν, αντιδρώντας στις αμερικανικές προσπάθειες να κατευθύνουν τα πλοία μέσω της θαλάσσιας οδού, επέστρεψε στις επιθέσεις εναντίον πλοίων.
