«Αν είσαι τυχερός και εργάζεσαι σε μια εταιρεία που παράγει άρματα μάχης, τότε όλα πάνε καλά. Διαφορετικά, πιθανότατα αντιμετωπίζεις προβλήματα», δήλωσε στο CNBC ο Alex Kolyandr, διευθυντής Ευρώπης στη συμβουλευτική εταιρεία Eurasia Group.

Η πολεμική οικονομία της Ρωσίας βρέθηκε στο επίκεντρο τις τελευταίες εβδομάδες, λόγω των επιθέσεων με drones μεγάλου βεληνεκούς από την Ουκρανία εναντίον διυλιστηρίων πετρελαίου και αποθηκών διανομής.

Παρότι η ρωσική οικονομία έχει διαψεύσει τις προσδοκίες και εξακολουθεί να αναπτύσσεται με αργούς ρυθμούς, σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία, οι αναλυτές λένε ότι αυτή η εικόνα αποκρύπτει σημαντικά προβλήματα. Μεταξύ αυτών είναι η εξάρτηση του Κρεμλίνου από τις στρατιωτικές δαπάνες, η αύξηση των φόρων και ο επιδοτούμενος τραπεζικός δανεισμός.

Ωστόσο, αμφισβητούν το κατά πόσο η κατάσταση αυτή θα οδηγήσει τη Ρωσία να εγκαταλείψει τον πόλεμο. Μάλιστα, ο Kolyandr προειδοποίησε ότι η επιδείνωση της οικονομίας θα μπορούσε να δώσει στον πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν κίνητρο να κλιμακώσει τη σύγκρουση.

«Αν ήμουν ο Πούτιν —ο Θεός να με φυλάει— πιθανότατα θα αποφάσιζα ότι είναι προς το συμφέρον μου να κλιμακώσω τώρα και να προσπαθήσω να τελειώσω τον πόλεμο με τους δικούς μου όρους, αντί να περιμένω μέχρι να τελειώσουν κάποια στιγμή τα χρήματα στο μέλλον», δήλωσε ο Kolyandr.

Η Ρωσική Πρεσβεία στο Λονδίνο και το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών δεν απάντησαν άμεσα στο αίτημα του CNBC για σχόλιο.

Ο Kolyandr δήλωσε ότι το Κρεμλίνο θα μπορούσε να ισοσκελίσει τα οικονομικά του μέσω κάποιων «λογιστικών ακροβασιών», όμως τα οικονομικά προβλήματα της χώρας «δεν θα εξαφανιστούν και εξακολουθούν να συσσωρεύονται».

Πρόσθεσε: «Αυτό έχει ήδη αρχίσει να φαίνεται, μέσω του πληθωρισμού, μέσω της επιβράδυνσης της μη στρατιωτικής οικονομίας και μέσω των υψηλότερων επιτοκίων».

Δύο βασικοί δείκτες για τη ρωσική οικονομία

Για πρώτη φορά από το 2023, η ρωσική οικονομία επέστρεψε σε ανάπτυξη κατά την περίοδο Απριλίου–Ιουνίου. Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) της χώρας αυξήθηκε κατά 1,3% σε ετήσια βάση το δεύτερο τρίμηνο, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν αυτή την εβδομάδα, ενώ το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 0,6% κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους. Τα στοιχεία του δεύτερου τριμήνου ξεπέρασαν τις προβλέψεις της κυβέρνησης και της κεντρικής τράπεζας.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι κρατικές δαπάνες για το στρατιωτικο-βιομηχανικό σύμπλεγμα, καθώς και η πρόσφατη άνοδος των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, έχουν συμβάλει στη στήριξη της ρωσικής πολεμικής οικονομίας.

Όμως ο Charles Lichfield, διευθυντής οικονομικών προβλέψεων και ανάλυσης στο GeoEconomics Center του Atlantic Council, δήλωσε ότι οι καλύτεροι δείκτες για να κατανοήσουμε τι πραγματικά συμβαίνει είναι το δημοσιονομικό έλλειμμα και ο πληθωρισμός.

«Βρίσκονται σε τροχιά να διπλασιάσουν το έλλειμμα που είχαν το 2025, το οποίο ήταν ήδη διπλάσιο από εκείνο του 2024», δήλωσε ο Lichfield, επισημαίνοντας τα μειωμένα ενεργειακά έσοδα της χώρας, παρά την άνοδο των τιμών των ορυκτών καυσίμων τους τελευταίους μήνες.

Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, τα έσοδα από πετρέλαιο και φυσικό αέριο ανέρχονταν στο 64% του επιπέδου που είχαν την ίδια περίοδο δύο χρόνια νωρίτερα. Οι συνεχείς επιθέσεις με drones από την Ουκρανία έχουν πλήξει τα ρωσικά διυλιστήρια, ενώ οι αυστηρότερες δυτικές κυρώσεις έχουν αρχίσει να έχουν αποτέλεσμα, όπως το χαμηλότερο ανώτατο όριο τιμής για το ρωσικό πετρέλαιο που επέβαλε η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα μέτρα εναντίον όσων διευκολύνουν τη λειτουργία του ρωσικού «σκιώδους στόλου».

«Όσον αφορά τον πληθωρισμό, κατάφεραν να τον μειώσουν ουσιαστικά στον στόχο του 4% στα τέλη του περασμένου έτους, κάτι που ήταν σημαντικό επίτευγμα δεδομένων όλων των εσωτερικών και εξωτερικών πληθωριστικών πιέσεων. Όμως φαίνεται ότι αυτό δεν θα διαρκέσει», δήλωσε ο Lichfield.

Τι δείχνει η αγορά μπισκότων για τη ρωσική οικονομία

Νωρίτερα μέσα στη χρονιά, η μεγαλύτερη εταιρεία λιανικής της χώρας δήλωσε ότι οι πολίτες στρέφονταν ολοένα περισσότερο σε φθηνά τρόφιμα και προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας.

«Πρόσφατα παρατηρήσαμε ότι η κατανάλωση μπισκότων έχει αυξηθεί — σχεδόν δυόμισι φορές», δήλωσε τον Απρίλιο η πρόεδρος του ομίλου X5, Yekaterina Lobacheva, στο RBC News, σύμφωνα με μετάφραση των Moscow Times. «Είναι κάτι γλυκό, μια μικρή απόλαυση, αλλά φθηνότερη από τη σοκολάτα και άλλα είδη ζαχαροπλαστικής».

Όταν ρωτήθηκε ποια μέτρα μπορεί να λάβει το Κρεμλίνο για να περιορίσει την κατάσταση, ο Lichfield δήλωσε ότι η ρωσική κυβέρνηση θα μπορούσε να φορολογήσει τις εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου περισσότερο από ό,τι προβλέπει ο ισχύων φορολογικός κώδικας, να προσπαθήσει να δανειστεί χρήματα από το εξωτερικό ή, ενδεχομένως, να αξιοποιήσει το μισό από τα αποθέματα της κεντρικής τράπεζας που παραμένουν εκτός των δυτικών κυρώσεων.

Μαζί με περίπου 300 δισεκατομμύρια δολάρια που πάγωσαν μετά την έναρξη του πολέμου, εκτιμάται ότι η ρωσική κεντρική τράπεζα διαθέτει περίπου άλλα 300 δισεκατομμύρια δολάρια σε αποθέματα, είτε στη Ρωσία είτε σε δικαιοδοσίες που δεν υπόκεινται σε κυρώσεις.

Τα χρήματα αυτά θα μπορούσαν θεωρητικά να χρησιμοποιηθούν για να καλυφθούν ορισμένα δημοσιονομικά κενά, δήλωσε ο Lichfield, αν και κάτι τέτοιο θα μπορούσε να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη στη δέσμευση της κεντρικής τράπεζας για την καταπολέμηση του πληθωρισμού.

Ο Lichfield δήλωσε ότι δεν περιμένει από τη Ρωσία να τερματίσει τον πόλεμο για οικονομικούς λόγους, παρά τις πιέσεις που αντιμετωπίζει.

Η ρωσική οικονομία δύσκολα θα καθορίσει την πορεία του πολέμου στην Ουκρανία

Η Elina Ribakova, ανώτερη συνεργάτιδα στο Peterson Institute for International Economics, δήλωσε επίσης ότι η ρωσική οικονομία είναι απίθανο να αναγκάσει τη χώρα να τερματίσει τον πόλεμο, όσο συνεχίζει να επωφελείται από τις υψηλότερες τιμές του πετρελαίου.

«Η κατάσταση θα πρέπει να γίνει πολύ πιο δραματική», δήλωσε η Ribakova στο CNBC σε τηλεφωνική συνέντευξη. «Αν μου πείτε ότι θα έχουμε τιμές πετρελαίου στα 35 ή 40 δολάρια για τον επόμενο χρόνο, τότε μπορεί να ληφθεί μια τέτοια απόφαση. Αλλά αυτή τη στιγμή, ειδικά δεδομένου του πολέμου μεταξύ Ισραήλ, ΗΠΑ και Ιράν, αυτό είναι απίθανο».

Η Ribakova είπε ότι η συζήτηση ήταν διαφορετική τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο, όταν οι τιμές του πετρελαίου ήταν πολύ χαμηλότερες και η ρωσική κυβέρνηση συζητούσε την αναθεώρηση του προϋπολογισμού του 2026, παρότι το έτος μόλις είχε ξεκινήσει — κάτι που υποδήλωνε σοβαρά οικονομικά προβλήματα.

Πρόσθεσε ότι ο Πούτιν έχει «ποντάρει τόσο πολλά» στον πόλεμο, ώστε «σχεδόν αισθάνεται ότι πρέπει να συνεχίσει».