Το έγγραφο 21 σημείων που μοιράστηκε η Αμερική με αραβικές και μουσουλμανικές χώρες νωρίτερα αυτήν την εβδομάδα στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών περιέχει, επίσης, ρήτρες που έχουν αποτελέσει βασικά στοιχεία σε διάφορες προτάσεις που έχουν καταρτιστεί από διαφορετικούς ενδιαφερόμενους τους τελευταίους μήνες — από την απελευθέρωση όλων των ομήρων έως την απομάκρυνση της Χαμάς από την εξουσία.
Ωστόσο, η απόφαση να ενθαρρυνθούν ρητά οι Παλαιστίνιοι να παραμείνουν στη Γάζα αποτελεί μια σημαντική εξέλιξη για την κυβέρνηση Τραμπ σε αυτό το θέμα, δεδομένου ότι το Φεβρουάριο ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα αναλάβουν τον έλεγχο της Γάζας και θα μετεγκαταστήσουν μόνιμα ολόκληρο τον πληθυσμό της, περίπου δύο εκατομμύρια άτομα.
Αυτές οι δηλώσεις έδωσαν σημαντική ώθηση στην ιδέα μεταξύ των ακροδεξιών εταίρων της συνασπιστικής κυβέρνησης του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου και μεταξύ πιο μετριοπαθών ισραηλινών πολιτικών προσώπων, οι οποίοι έκτοτε εργάστηκαν ενεργά για να «ενθαρρύνουν την εθελοντική μετανάστευση» των κατοίκων της Γάζας, αν και χωρίς επιτυχία μέχρι σήμερα.
Επιπλέον, η πρόταση που οραματίζεται μια πιθανή πορεία προς ένα μελλοντικό παλαιστινιακό κράτος μετά την ανασυγκρότηση της Γάζας και την ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης της Παλαιστινιακής Αρχής φαίνεται, επίσης, να αποτελεί σημαντική απόκλιση από την πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ μέχρι σήμερα, δεδομένου ότι έχει αποφύγει να εκφράσει την υποστήριξή της σε μια λύση δύο κρατών.
Το σχέδιο που έλαβε η εφημερίδα The Times of Israel — και το οποίο επικυρώθηκε από δύο πηγές που είναι εξοικειωμένες με το θέμα — προβλέπει ακόμη και την έναρξη διαλόγου μεταξύ των ΗΠΑ, του Ισραήλ και των Παλαιστινίων με σκοπό τη συμφωνία για έναν «πολιτικό ορίζοντα ειρηνικής συνύπαρξης».
Ενώ αυτοί οι όροι αποτελούν σημαντικά πλεονεκτήματα για τους Παλαιστινίους, η πρόταση που εκπονήθηκε σε μεγάλο βαθμό από τον ειδικό απεσταλμένο των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ — και η οποία αναμένεται να τελειοποιηθεί τις επόμενες ημέρες — περιλαμβάνει, επίσης, ρήτρες που το Ισραήλ απαιτεί εδώ και καιρό. Αυτές περιλαμβάνουν τη δέσμευση της Χαμάς για αποστρατιωτικοποίηση, την αποστρατιωτικοποίηση της Γάζας και τη θέσπιση μιας διαδικασίας για την αποριζοσπαστικοποίηση του πληθυσμού.
Αυτές οι απαιτήσεις πιθανότατα θα κάνουν την πρόταση δύσκολη για την Χαμάς, ενώ η δημιουργία ενός πιθανού μονοπατιού προς ένα μελλοντικό παλαιστινιακό κράτος θα μπορούσε να αποτελέσει «κόκκινη γραμμή» για τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος εδώ και καιρό κάνει εκστρατεία για την αποτροπή μιας λύσης δύο κρατών.
Ωστόσο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ήταν αισιόδοξος την Παρασκευή (26/9) για τις πιθανότητές του, δηλώνοντας νωρίτερα την ίδια μέρα στους δημοσιογράφους ότι μια συμφωνία ενδέχεται να έχει ήδη επιτευχθεί, πριν δημοσιεύσει στο Truth Social ότι «εντατικές διαπραγματεύσεις διεξάγονται εδώ και τέσσερις ημέρες και θα συνεχιστούν για όσο διάστημα είναι απαραίτητο, προκειμένου να επιτευχθεί μια επιτυχής συμφωνία».
«Όλες οι χώρες της περιοχής συμμετέχουν, η Χαμάς είναι πλήρως ενήμερη για αυτές τις συζητήσεις και το Ισραήλ έχει ενημερωθεί σε όλα τα επίπεδα, συμπεριλαμβανομένου του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου», πρόσθεσε.
Η πρόταση των ΗΠΑ είναι ακόμη μάλλον ασαφής ως προς τις λεπτομέρειες και πιθανότατα θα χρειαστούν περαιτέρω διαπραγματεύσεις, ακόμη και αν οι δύο πλευρές συμφωνήσουν στο σχέδιο.
Ποια είναι τα 21 σημεία;
Ακολουθεί το περιεχόμενο του σχεδίου, το οποίο έχει παραφραστεί κατόπιν αιτήματος των πηγών που το παρείχαν.
1. Η Γάζα θα είναι μια αποριζοσπαστικοποιημένη, ελεύθερη από τρομοκρατία ζώνη που δεν θα αποτελεί απειλή για τους γείτονές της.
2. Η Γάζα θα αναπτυχθεί εκ νέου προς όφελος του λαού της.
3. Εάν και οι δύο πλευρές συμφωνήσουν με την πρόταση, ο πόλεμος θα τερματιστεί αμέσως, με τις ισραηλινές δυνάμεις να σταματούν όλες τις επιχειρήσεις και να αποσύρονται σταδιακά από τη Λωρίδα.
4. Εντός 48 ωρών από τη δημόσια αποδοχή της συμφωνίας από το Ισραήλ, όλοι οι ζωντανοί και νεκροί όμηροι θα επιστραφούν.
5. Μόλις επιστραφούν οι όμηροι, το Ισραήλ θα απελευθερώσει αρκετές εκατοντάδες Παλαιστίνιους κρατούμενους ασφαλείας που εκτίουν ισόβια ποινή και πάνω από 1.000 κατοίκους της Γάζας που συνελήφθησαν από την έναρξη του πολέμου, μαζί με τις σορούς αρκετών εκατοντάδων Παλαιστινίων.
6. Μόλις επιστραφούν οι όμηροι, τα μέλη της Χαμάς που θα δεσμευτούν για ειρηνική συνύπαρξη θα λάβουν αμνηστία, ενώ τα μέλη που επιθυμούν να εγκαταλείψουν τη Λωρίδα θα λάβουν ασφαλή διέλευση προς τις χώρες υποδοχής.
7. Μόλις επιτευχθεί αυτή η συμφωνία, η βοήθεια θα εισρεύσει στη Λωρίδα με ρυθμούς που δεν θα είναι χαμηλότεροι από τα κριτήρια αναφοράς που ορίστηκαν στη συμφωνία για τους ομήρους του Ιανουαρίου 2025, η οποία περιελάμβανε 600 φορτηγά με βοήθεια ανά ημέρα, μαζί με την αποκατάσταση κρίσιμων υποδομών και την είσοδο εξοπλισμού για την απομάκρυνση των ερειπίων.
8. Η βοήθεια θα διανέμεται — χωρίς παρεμβάσεις από καμία από τις δύο πλευρές — από τα Ηνωμένα Έθνη και τον Ερυθρό Σταυρό, μαζί με άλλους διεθνείς οργανισμούς που δεν συνδέονται ούτε με το Ισραήλ ούτε με τη Χαμάς.
Το κείμενο αυτής της ρήτρας φαίνεται σκόπιμα ασαφές και αφήνει φαινομενικά περιθώρια για τη συνέχιση της λειτουργίας του Ανθρωπιστικού Ιδρύματος της Γάζας (GHF), καθώς τεχνικά πρόκειται για αμερικανικό οργανισμό, ακόμη και αν ήταν ιδέα Ισραηλινών που συνδέονται με την κυβέρνηση και δημιουργήθηκε για να ταιριάζει με την πολεμική πολιτική της ισραηλινής κυβέρνησης.
9. Η Γάζα θα κυβερνάται από μια προσωρινή, μεταβατική κυβέρνηση Παλαιστινίων τεχνοκρατών, οι οποίοι θα είναι υπεύθυνοι για την παροχή καθημερινών υπηρεσιών στον πληθυσμό της Λωρίδας. Η επιτροπή θα εποπτεύεται από ένα νέο διεθνές όργανο που θα συσταθεί από τις ΗΠΑ σε συνεννόηση με τους Άραβες και Ευρωπαίους εταίρους. Θα θεσπίσει ένα πλαίσιο για τη χρηματοδότηση της ανασυγκρότησης της Γάζας έως ότου η Παλαιστινιακή Αρχή ολοκληρώσει το πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων.
Αυτή είναι η πρώτη αναφορά του αμερικανικού σχεδίου στην Παλαιστινιακή Αρχή με έδρα τη Ραμάλα. Το Ισραήλ έχει αποκλείσει την Αρχή ως πιθανό κυβερνήτη της Γάζας, απορρίπτοντας έτσι αυτό που έχει καταστεί το «κλειδί» για την προσέλκυση αραβικής βοήθειας στη μεταπολεμική διαχείριση της Λωρίδας, δεδομένου ότι η διεθνής κοινότητα θεωρεί την ενοποίηση της Δυτικής Όχθης και της Γάζας υπό ένα ενιαίο, μεταρρυθμισμένο κυβερνητικό όργανο ως απαραίτητη προϋπόθεση για τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα και ειρήνη.
Η προφανής απόφαση να αναβληθεί ο ρόλος της Παλαιστινιακής Αρχής για μια ακαθόριστη μελλοντική ημερομηνία θα είναι πιθανώς δύσκολο να γίνει αποδεκτή από τη Ραμάλα, αλλά η επιρροή της σε αυτές τις συζητήσεις είναι περιορισμένη.
Το σημείο εννέα φαίνεται να αντλεί σε μεγάλο βαθμό από το σχέδιο του πρώην πρωθυπουργού του Ηνωμένου Βασιλείου, Τόνι Μπλερ, για τον τερματισμό του πολέμου, το οποίο αποκαλύφθηκε για πρώτη φορά από την εφημερίδα The Times of Israel νωρίτερα αυτόν το μήνα.
10. Θα δημιουργηθεί ένα οικονομικό σχέδιο για την ανοικοδόμηση της Γάζας μέσω της σύγκλησης εμπειρογνωμόνων με εμπειρία στην κατασκευή σύγχρονων πόλεων στη Μέση Ανατολή και μέσω της εξέτασης υφιστάμενων σχεδίων που αποσκοπούν στην προσέλκυση επενδύσεων και τη δημιουργία θέσεων εργασίας.
11. Θα δημιουργηθεί μια οικονομική ζώνη, με μειωμένους δασμούς και τιμές πρόσβασης που θα διαπραγματευτούν οι συμμετέχουσες χώρες.
12. Κανείς δεν θα αναγκαστεί να εγκαταλείψει τη Γάζα, αλλά όσοι επιλέξουν να φύγουν θα έχουν το δικαίωμα να επιστρέψουν. Επιπλέον, οι κάτοικοι της Γάζας θα ενθαρρυνθούν να παραμείνουν στη Λωρίδα και θα τους δοθεί η ευκαιρία να χτίσουν ένα καλύτερο μέλλον εκεί.
13. Η Χαμάς δεν θα έχει κανένα ρόλο στη διακυβέρνηση της Γάζας. Θα υπάρξει δέσμευση για την καταστροφή και τη διακοπή της κατασκευής οποιασδήποτε επιθετικής στρατιωτικής υποδομής, συμπεριλαμβανομένων των τούνελ. Οι νέοι ηγέτες της Γάζας θα δεσμευτούν για ειρηνική συνύπαρξη με τους γείτονές τους.
14. Οι περιφερειακοί εταίροι θα παρέχουν εγγύηση ασφάλειας για να διασφαλίσουν ότι η Χαμάς και άλλες φατρίες της Γάζας θα συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις τους και ότι η Γάζα θα παύσει να αποτελεί απειλή για το Ισραήλ ή τον ίδιο το λαό της.
15. Οι ΗΠΑ θα συνεργαστούν με αραβικούς και άλλους διεθνείς εταίρους για τη δημιουργία μιας προσωρινής διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης που θα αναπτυχθεί αμέσως στη Γάζα για να επιβλέπει την ασφάλεια στη Λωρίδα. Η δύναμη αυτή θα αναπτύξει και θα εκπαιδεύσει μια παλαιστινιακή αστυνομική δύναμη, η οποία θα λειτουργεί ως μακροπρόθεσμος φορέας εσωτερικής ασφάλειας.
16. Το Ισραήλ δεν θα καταλάβει ούτε θα προσαρτήσει τη Γάζα και ο ισραηλινός στρατός θα παραδώσει σταδιακά τα εδάφη που κατέχει, καθώς οι δυνάμεις ασφαλείας που θα τον αντικαταστήσουν θα καθιερώσουν τον έλεγχο και τη σταθερότητα στη Λωρίδα.
17. Εάν η Χαμάς καθυστερήσει ή απορρίψει την πρόταση αυτή, τα ανωτέρω σημεία θα προχωρήσουν σε περιοχές χωρίς τρομοκρατία, τις οποίες ο ισραηλινός στρατός θα παραδώσει σταδιακά στη διεθνή δύναμη σταθεροποίησης.
Αυτή είναι η πρώτη αναφορά στην πιθανότητα ότι η συμφωνία θα μπορούσε να εφαρμοστεί τουλάχιστον εν μέρει, ακόμη και αν η Χαμάς δεν συμφωνήσει.
18. Το Ισραήλ συμφωνεί να μην πραγματοποιήσει μελλοντικές επιθέσεις στο Κατάρ. Οι ΗΠΑ και η διεθνής κοινότητα αναγνωρίζουν το σημαντικό διαμεσολαβητικό ρόλο της Ντόχα στη σύγκρουση στη Γάζα.
19. Θα καθιερωθεί μια διαδικασία για την αποριζοσπαστικοποίηση του πληθυσμού. Αυτή θα περιλαμβάνει έναν διαθρησκευτικό διάλογο με στόχο την αλλαγή νοοτροπίας και αφηγήσεων στο Ισραήλ και τη Γάζα.
20. Όταν προχωρήσει η ανασυγκρότηση της Γάζας και εφαρμοστεί το πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Παλαιστινιακής Αρχής, ενδέχεται να δημιουργηθούν οι συνθήκες για μια αξιόπιστη πορεία προς την παλαιστινιακή κρατική υπόσταση, η οποία αναγνωρίζεται ως η προσδοκία του παλαιστινιακού λαού.
Η ρήτρα δεν παρέχει λεπτομέρειες σχετικά με το παλαιστινιακό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων και δεν είναι οριστική όσον αφορά στο πότε μπορεί να καθιερωθεί η πορεία προς την κρατική υπόσταση.
21. Οι ΗΠΑ θα καθιερώσουν διάλογο μεταξύ του Ισραήλ και των Παλαιστινίων με σκοπό τη συμφωνία για ένα πολιτικό ορίζοντα ειρηνικής συνύπαρξης.
